Uzależnienie od alkoholu cz. 2

Nadużywanie alkoholu

(używanie szkodliwe)

[pijaństwo]



Dezadaptacyjny sposób picia napojów alkoholowych

prowadzący do klinicznie znacznych zakłóceń lub

cierpienia, przejawiający się co najmniej jedną z cech

występujący najmniej przez

12 miesięcy



Powtarzające się nadużywanie alkoholu, prowadzące do

zaniedbywania obowiązków zawodowych, szkolnych lub

rodzinnych



Powtarzające się picie w sytuacjach potencjalnie groźnych

dla życia (podczas prowadzenia samochodów, sprzętu

ciężkiego i maszyn)



Powtarzające się problemy prawne związane z alkoholem



Stałe picie pomimo uporczywych lub powtarzających się

problemów spo łecznych lub interpersonalnych,

spowodowanych lub zaostrzanych przez efekty

przyjmowania alkoholu (np. kłótnie rodzinne, udział w

bójkach)

„

przyjmowanie ryzykowne"



spożywanie substancji w sposób,

który może spowodować

szkody

zdrowotne

lub z

nadmierną

częstością

(systematyczne

spożywanie ponad 3-4

standardowych porcji alkoholu (l0 g)

przez mężczyzn lub 1-2 porcji przez

kobiety albo częstsze niż 3-4 razy na

miesiąc upijanie się).

Zatrucie alkoholowe (ostre

zatrucie) [upojenie alkoholowe]



spożywanie alkoholu w wywiadzie



niewyraźna mowa,



utrata koordynacji ruchowej,



niepewny chód,



oczopląs,



upośledzenie uwagi i pamięci,



osłupienie lub śpiączka (ciężkie zatrucie,

któremu towarzyszą również: hipotermia,

tachykardia, zwolnienie oddechu,

najczęściej rozszerzenie źrenic, wzmożone

ciśnienie śródczaszkowe).



0,5 promila - wzmocnione

samopoczucie, utrata zahamowań



1 promil - niewyraźna mowa, chwiejny

chód



2 promile -euforia, zaburzenia

koordynacji ruchów



3 promile - zamroczenie



4 promile - stupor



5 promili - śpiączka (coma)



6 promili - porażenie oddychania i

śmierć



20g czystego alkoholu = 0,5 l

piwa = 150 ml wina = 50 ml

wódki



Maksymalne stężenie we krwi:

ok. 1,0 - 1,5 godziny



W ICD-10 wyróżniono

zatrucie

(upicie) patologiczne [upojenie

patologiczne],

które występuje

natychmiast po spożyciu tak małej

ilości alkoholu, która u większości

osób nie powoduje upicia, a

przejawia się nagłą agresją i często

gwałtownym zachowaniem,

nietypowym dla danej osoby

Uzależnienie od alkoholu



Kompleks zjawisk fizjologicznych,

behawioralnych i poznawczych,

wśród których przyjmowanie

substancji lub grupy substancji

dominuje nad innymi zachowaniami,

które miały uprzednio dla pacjenta

większą wartość

Uzależnienie



Głodne



Uzależnienie od alkoholu



Rozpoznanie można ustalić jeśli w ciągu

ostatniego roku występowały łącznie co

najmniej 3 z niżej wymienionych objawów:



- silna potrzeba albo rodzaj natręctwa

dotyczącego przyjmowania substancji



- trudności z kontrolowaniem zachowania

dotyczącego przyjmowania substancji (jego

rozpoczęcia, zakończenia lub jej ilości)



- zespół abstynencyjny albo używanie tej same

lub podobnie działającej substancji w celu

złagodzenia zespołu abstynencyjnego

Uzależnienie od alkoholu



Występowanie tolerancji



Postępujące zaniedbywanie zainteresowań bądź

źródeł przyjemności z powodu przyjmowania

substancji psychoaktywnych, zwiększenie ilość

czasu niezbędnego do zdobycia lub przyjmował

substancji albo ustąpienia jego skutków



Przyjmowanie substancji mimo jednoznacznej

wiedzy o powodowaniu przez nią szkodliwych

skutków. Istotne jest, czy osoba przyjmująca była

świadoma lub mogła być świadoma natury i

wielkości szkody

Powikłania somatyczne



Układ pokarmowy

- zapalenie błon śluzowych,

nadżerki, krwawienia, zaburzenia perystaltyki i

wchłaniania, osłabienie zwieracza przełyku, refluks,

stłuszczenie, zapalenie marskość wątroby, rak

pierwotny wątroby



Układ krążenia

- umiarkowane spożywanie alkoholu

zmniejsza ryzyko choroby wieńcowej, intensywne picie

zwiększa ryzyko i umieralność z powodu choroby

wieńcowej kardiomiopatia alkoholowa, zaburzenia

rytmu serca, nadciśnienie tętnicze, udar, krwotok

mózgowy, zawał serca, zaburzenia hematologiczne



Układ oddechowy

- przewlekłe zapalenia błony

śluzowej tchawicy i oskrzeli, związek uzależnienia od

alkoholu i gruźlicy płuc, razem z paleniem tytoniu

zwiększa ryzyko nowotworów j. ustnej, krtani, tchawicy

Powikłania somatyczne

cd.



Układ moczowy

- ostra niewydolność nerek,

wzrost stężenia kw. moczowego we krwi,

odkładanie złogów magnezu w drogach

moczowych



Układ endokrynny

- nieprawidłowe wydzielanie

hormonów, np. testosteronu, luteotropiny,

zmniejszenie ruchliwości, uszkodzenie plemników,

zaburzenia potencji, hipogonadyzm u mężczyzn,

maskulinizacja u kobiet, bezpłodność, obniżenie

poziomu T3,podwyższony poziom kortyzolu,

rozchwianie osi podwzgórzowo-przysadkowo-

nadnerczowej

Powikłania somatyczne

cd.



Układ odpornościowy

obniżone funkcje obronne

np. limfocytów, kom.NK



Układ nerwowy

- polineuropatia, porażenia

nerwów, neuropatia n. błędnego( porażenie

podniebienia miękkiego, gardła, krtani), miopatia

alkoholowa, toksyczne uszkodzenie pozagałkowej

części n. wzrokowego, zanik n. wzrokowego,

retinopatia siatkówkowo- naczyniówkowa



Inne

- zmiany skórne, choroby przenoszone droga

płciową, wzrost ryzyka nowotworów, niekorzystny

wpływ na ciążę i płód ( alkoholowy zespół płodowy

FAS)

Powikłania

psychiatryczne

Zespół abstynencyjny



Kilka h po zaprzestaniu używania alkoholu

( w sposób

powtarzający się , długotrwały i/lub w wysokich dawkach),

związany jest ze zmniejszeniem alkoholemii, przewlekłe picie

powoduje spadek aktywności rec. GABA-ergicznych, wzrost

aktywności rec. NMDA, zwiększenie liczby kanałów wapniowych;

po odstawieniu alkoholu następuje - wzrost pobudliwości neuronów



objawy ze strony układu pokarmowego (brak łaknienia, nudności,

wymioty, biegunki)



układu krążenia( przyspieszenie akcji serca, zaburzenia rytmu,

podwyższone ciśnienie tętnicze)



układu wegetatywnego (wzmożona potliwość, rozszerzenie źrenic,

suchość śluzówek jamy ustnej)



złe samopoczucie, osłabienie podwyższona ciepłota ciała bóle

mięśniowe, bóle głowy, drżenia, niepokój, lęk, zaburzenia snu.

trwa do 7 dni ( zwykle 3,4)

Zespół abstynencyjny cd.



Ustępuje samoistnie lub przez nawrót picia,

lub podanie środków podobnych do alkoholu

(bzd, barbiturany, eter)



5-15% alkoholików napady drgawek 5%

pacjentów - psychozy alkoholowe,

majaczenie



Hospitalizację należy rozważyć: w

wywiadzie lub aktualnie, napad drgawek,

majaczenie, tendencji do nasilania

objawów, złego stanu ogólnego

Padaczka alkoholowa



Najczęściej napady drgawek między

6 a 48

godziną od odstawienia alkoholu



napady zawsze uogólnione toniczno- kloniczne

typu grand mal



w okresie międzynapadowym zwykle nie

stwierdza się zmian w zapisie EEG,



napady nie występują w przypadku utrzymywania

dłuższej abstynencji



częstsze u osób dodatkowo nadużywających bzd,

barbituranów



25% osób chorujących na padaczkę uzależnia się

od alkoholu

Majaczenie alkoholowe



ostra psychoza z zab. świadomości



objawy do

72 h

od zaprzestania picia

zawsze towarzyszą innym objawom

abstynencyjnym, poprzedzone stanem

predeliryjnym



lęk, pobudzenie,

zaburzenia świadomości

(dezorientacja co do miejsca, czasu),

urojenia, iluzje, omamy (ruchliwe, barwne

małe i wielkie zwierzęta, twarze, postacie,

pacjent czuje i widzi chodzące po nim

owady, robaki, urojenia dziania się, bierze

w nich udział, ucieka, atakuje" zespół

oblężniczy")

Majaczenie alkoholowe cd.



bezsenność, nasilenie obj w ciemności,

wywołane obj. potwierdzające rozpoznanie

(Liepmana, Reichada, czystej kartki

,Aschaffenburga- pod wpływem sugestii

rozmowa przez wyłączony telefon,"

nawlekania nitki")



ciężki stan somatyczny, zaburzenia

gospodarki wodno-elektrolitowej, regulacji

wegetatywnej może doprowadzić do

niewydolności krążenia i zgonu (1-5%)



trwa zwykle kilka dni, wymaga leczenia

szpitalnego.

Ostra halucynoza

alkoholowa



opisana w 1883r przez Kraepelina, odmiana

majaczenia/ występuje nagle, zwykle z innymi

obj. zespołu abstynencyjnego,



trwa kilka dni do miesiąca, wymaga intensywnego

leczenia farmakologicznego



dominują złudzenia, omamy słuchowe (głosy

dyskutujące, oskarżające, grożące, nakazujące

samobójstwo), urojenia gł prześladowcze,

nasilony lęk, obniżenie nastroju, zachowania

agresywne, autoagresywne



świadomość jasna

Przewlekła halucynoza

alkoholowa



w wyniku wieloletniego, intensywnego picia alkoholu



stan utrzymujący się latami; zaostrzenia choroby w wyniku

przerwania abstynencji jak i w stanach gorszego

samopoczucia fizycznego, psychicznego



patogeneza: wzrost ośrodkowej aktywności układu

dopaminergicznego i spadek wrażliwości receptorów

dopaminergicznych, zmieniona aktywność układu

serotoninergicznego, zwiększone stężenie beta karboliny,

zmiany struktury błon neuronalnych, genetyczna

predyspozycja do uszkodzenia OUN



obraz kliniczny: omamy gł. słuchowe ( dialog, sąd nad

zachowaniem pacjenta), wtórne urojenia gł. Prześladowcze



w leczeniu często niepełne poprawy (Haloperidol,

kazuistycznie Risperidon)

Paranoja alkoholowa (alkoholowy obłęd

zazdrości, zespół Otella)



przewlekła, oporna na leczenie, psychoza

spowodowana długotrwałym intensywnym piciem

alkoholu



u mężczyzn, zwykle po 40rż



urojenia niewierności (absurdalne treści, np. dziesiątki

kochanków, podejmownie stosunków w mało

prawdopodobnych sytuacjach, itp.)



poprzedzone cechami osobowości paranoicznej

(nadmierną podejrzliwością, uporem, zazdrością)



aktywność urojeniowa, agresja wobec partnerki,

psychiczne i fizyczne wymuszanie przyznania się do

winy, zawężenie zainteresowań chorego, koncentracja

na szukaniu dowodów niewierności ( śledzenie,

sprawdzanie bielizny, pościeli, śladów

na ciele)

Encefalopatia Wernickego



wynik toksycznego działania alkoholu przy

jednoczesnym niedoborze witamin (B1)



zmiany zapalno-krwotoczno- zwyrodnieniowe

neuronów (w okol. III/ IV komory mózgu, ciała

suteczkowate, grzbietowo-środkowa część

wzgórza/ istota szara okołowodociągowa) z

upośledzeniem przewodnictwa cholinergicznego i

noradrenergicznego



u 5-10% osób uzależnionych



objawy: upośledzenie funkcji gł. nerwów

czaszkowych, okoruchowych/ oczopląs, drżenia,

niezborność, niedowłady spastyczne kończyn,

polineuropatia, napady drgawkowe, ząb.

świadomości

Encefalopatia Wernickego cd.



u 80% rozwijają się obj. zespołu

amnestycznego Korsakowa



rzadsze encefalopatie: Morela

(blaszkowaty zanik kory), Marchiafava-

Bignami (pierwotne zwyrodnienie ciała

modzelowatego), Adamsa, Victora i

Mancalla (centralna mielinoliza mostu),

Jollife’a (pelagra alkoholowa), Fau-Chateau(

zanik mm. z niedowładem spastycznym

kończyn, zanikami mózgu)

Zespół amnestyczny Korsakowa



po wielu latach intensywnego picia



u podłoża encefalopatia Wernickego, niedobory Vit B1,

pokarmowe/ genetyczne zmniejszenie aktywności

transketolazy, uszkodzenie obwodów Papeza (obejmujących

min. układ limbiczny)



zaburzenia pamięci( upośledzenie, całkowita niemożność

zapamiętywania j brak krytycyzmu wobec zab. pamięci

konfabulacje w miejsce luk pamięciowych, dezorientacja w

czasie i miejscu, zafałszowane poznawanie osób,

spowolnienie psychoruchowe, zobojętnienie, utrata

zainteresowań, najczęściej z zapaleniem wielonerwowym



po długim okresie abstynencji obserwowano poprawę

pamięci, w 20% przypadków przechodzi w głębokie

otępienie



leczenie: Vit B1, leki nootropowe, fluwoksamina i klonidyna-

sprzeczne wyniki

Otępienie alkoholowe



rozpoznanie trudne, zwykle mieszana etiologia



toksyczne działanie alkoholu i aldehydu

octowego, autoimmunizacja (połączenia aldehydu

octowego i białek jako silne antygeny), niedobory

pokarmowe, nadciśnienie tętnicze, częste urazy

czaszki



w TK zmiany nieswoiste zanikowe



fałszywie dodatnie wyniki w zm.

„rzekomozanikowych” (shrinking, przemijające

obkurczanie mózgu) po zaprzestaniu abstynencji,

o niewyjaśnionej etiologii

Centralna mielinoliza mostu



podłoże wieloczynnikowe zw. z uzależnieniem od alkoholu



stany hiponatremii, hipokaliemii, hipofosfatemii, stany zapalne,

autoimmunizacja, niedokrwistość, niedobory pokarmowe



jatrogenny „ szok osmotyczny" w wyniku zbyt szybkiego

wyrównywania niedoborów jonów sodu



rozpoznanie: w MR (TK), anatomopatologiczne kuliste ogniska

demielinizacji centralnie w moście



objawy: nasilony lub powikłany z. abstynencyjny z niedoborami

elektrolitów (intensywne wyrównywanie niedoborów), poprawa

kilkudniowa a następnie gwałtowne pogorszenie(niedowłady,

zaburzenia świadomości, drgawki)



leczenie: profilaktyczne powolne wyrównywanie niedoborów

jonowych (kilki dni), pielęgnacja, rehabilitacja

Inne zaburzenia



organiczne zmiany osobowości m.in. obniżenie życia

uczuciowego, zubożenie zainteresowań, osłabienie

społecznej motywacji działania, osłabienie zdolności

planowania, drażliwość, psychodegradacja u osób z

przewlekłą intoksykacją alkoholową



depresja (picie alkoholu w przebiegu depresji endogennej,

uzależnienie od alkoholu jako powikłanie depresji, stany

depresyjne wynikające z picia, stany depresyjne w

przebiegu zesp. abstynencyjnego)



najczęściej reaktywne



u 6% osób uzależnionych obj. depresyjne powyżej 4 tyg od

zaprzestania picia (Brown i wsp. 1988)



skuteczne samobójstwo 18 % osoby uzależnione od

alkoholu (Asukai 1994)

Współuzależnienie



rodzina alkoholika jest dysfunkcjonalna; współuzależnienie

( przekonanie c swojej zdolności znacznego wpływu na drugiego

człowieka mimo niepowodzeń cierpień z tym związanych)



energia koncentruje się głównie na próbach wpłynięcia na

zachowania alkoholika



przeciwdziałaniu jego destrukcyjnym zachowaniom



zaniedbywane są inne sfery życia rodzinnego, np.

wychowywanie dzieci



nie zabezpiecza przetrwania i rozwoju, potrzeb emocjonalnych

poszczególnych członków, zaburzona równowaga między

zależnością i autonomią, zaburzone wartości, oczekiwania,

postawy, zachowania społeczne

Współuzależnienie



Etapy:

•

zaprzeczania, chronienia przed ponoszeniem

konsekwencji picia, tolerowanie zachowań alkoholika

•

próby pozbycia się problemu, obrona przed

społecznym napiętnowaniem, ograniczenie

kontaktów z otoczeniem, ochrona wizerunku

zewnętrznego mimo narastających konfliktów i

awantur

•

faza chaosu, bezwolne poddanie się biegowi

wydarzeń, zaburzenia emocjonalne u dzieci,

poszukiwanie pomocy u specjalistów, reorganizacja,

przejmowanie odpowiedzialności za rodzinę przez

niepijącego współmałżonka, próby separacji,

usunięcia pijącej osoby z rodziny, ew. decyzja

alkoholika o zaprzestaniu picia

Document Outline