background image

Matura z języka 

polskiego

Krakó

w

Rzeszów 

Lublin

Salony maturzysty 

2009

background image

Matura z języka 

polskiego

 

Matura z języka 

polskiego

 

1. Boisz się egzaminu? Rozwiąż zadanie. 

O pisemnej części egzaminu.

2. Jak samodzielnie przygotować się do 

matury ustnej, czyli... jak odnieść 

sukces?

1. Boisz się egzaminu? Rozwiąż zadanie. 

O pisemnej części egzaminu.

2. Jak samodzielnie przygotować się do 

matury ustnej, czyli... jak odnieść 

sukces?

background image

Boisz się 

klucza? Rozwiąż 

zadanie.

Boisz się 

klucza? Rozwiąż 

zadanie.

Salony maturzysty 

2009

Salony maturzysty 

2009

Teresa Bulska-Leśniak

Bogdan Kozak 

background image

Boisz się klucza? 

Rozwiąż zadanie.

Co zrobić, żeby nie bać się klucza?

Poznać:

–  zasady przeprowadzania egzaminu,
–  wymagania egzaminacyjne,
–  zasady oceniania.
Uczyć się rozwiązywać zadania.
Czytać lektury. 

background image

Klucz otwiera temat

– Zawiera tylko te treści, które wynikają 

z tematu.

– Porządkuje myślenie.
– Niczego nie narzuca – najczęściej 

powtarzające się słowa to „na 

przykład”.

– Umożliwia porównywalne ocenienie 

prac.

– Ułatwia analizę wyników. 

background image

DWA POZIOMY

Egzamin z języka polskiego 

w 2010 roku 

można zdawać 

na poziomie podstawowym 

i rozszerzonym.

Poziom podstawowy jest obowiązkowy.

background image

Egzamin na poziomie podstawowym składa się 

z dwóch części:

1.

Testu badającego rozumienie czytanego 

tekstu nieliterackiego 

(10-16 zadań).

2.

Wypracowania na jeden z dwóch tematów 

do wyboru, z których każdy związany jest 

z załączonym tekstem.

Żeby zdać maturę wystarczy 30% punktów.

background image

Egzamin na poziomie rozszerzonym:
• zaliczenie poziomu podstawowego,
• rozwiązanie arkusza na poziomie 

rozszerzonym, który składa się 
z wypracowania na jeden z dwóch 
tematów do wyboru - każdy związany 
jest z załączonym tekstem.

background image

 

Różnice między 

wypracowaniami na poziomie 

podstawowym 
i rozszerzonym

podstawowy
• Teksty z podstawy 

programowej.

• Idea tematu – 

co?” jest 

przedstawione w 

utworze 

(fragmencie).

• Równowaga treści 

(25/50) i 

kompozycji, stylu, 

języka, zapisu 

(25/50).

rozszerzony
• Teksty także 

spoza podstawy.

• Idea tematu – 

co?” 

i „jak?” jest 

przedstawione 

w utworze 

(fragmencie).

• Większa waga 

treści pracy 

(26/40).

background image

Różnice między 

wypracowaniami na poziomie 

podstawowym 
i rozszerzonym

Na podstawie 

podanych 

fragmentów

 

poematu Adama 

Mickiewicza Pan 

Tadeusz 

scharakteryzuj 

i

 

porównaj

 

postacie Zosi i 

Telimeny. 

Na podstawie Pieśni 

XXII i Trenu IX

 Jana 

Kochanowskiego 

przedstaw różnice

 

w postawie poety 

wobec Rozumu 

i Mądrości.

 

Zwróć 

uwagę na sposób 

budowania 

poetyckiej 

refleksji.

background image

Różnice między 

wypracowaniami na poziomie 

podstawowym 
i rozszerzonym

Na podstawie 

fragmentu I tomu 

powieści

 

Władysława 

S. Reymonta 

Chłopi

 

scharakteryzuj 

Bylicę 

i jego relacje 

z córkami.

 

Co mówi 

los Bylicy o losie 

starych ludzi 

w społeczności 

lipieckiej?

 

Na podstawie 

fragmentu 

powieści

 Wiesława 

Myśliwskiego 

Kamień na 

kamieniu,

 

przedstaw 

metaforyczne 

znaczenia drogi.

 

Zwróć uwagę na 

kreację narratora.

background image

Dlaczego 

wypracowanie jest 

tak ważne?

1. 

Test-20/70 p. Wypracowanie-50/70 p. 

2. Nawet bezbłędne rozwiązanie testu nie 
wystarczy, aby zdać.
3. Na poziomie rozszerzonym – wyłącznie 
wypracowanie.
4. Matura z języka polskiego musi 
sprawdzać umiejętność pisania! 

background image

Co to znaczy 

„umiejętność pisania”?

• Trafne odczytywanie treści utworów 

w kontekście tematu.

• Logiczne komponowanie wypowiedzi.

• Posługiwanie się jasnym, stosownym do 

sytuacji stylem.

• Posługiwanie się poprawnym językiem 

(poprawne budowanie zdań, wyrazów, 

stosowanie właściwej fleksji i frazeologii).

• Stosowanie zasad ortografii i interpunkcji.

Szczegóły sprawdź w Informatorze!

background image
background image
background image
background image
background image

Zasady:

• Podczas pracy nad tekstami zamieszczonymi 

w arkuszu zdający ma prawo sporządzać notatki 

wprost na tekście. Nie są one oceniane.

• Jeżeli tekst wypracowania nie zmieści się 

w wyznaczonym miejscu, można kontynuować 

w brudnopisie, ale koniecznie należy przekreślić 

słowo „brudnopis” i napisać „ciąg dalszy 

czystopisu”. 

background image

Zasady:

• W ocenie zapisu wypracowania napisanego 

przez maturzystę z orzeczeniem o dysleksji 

stosowane są specjalne kryteria 

zredagowane wspólnie z psychologami. 

background image

Zasady:

• Wypracowanie nie może być krótsze niż dwie 

strony, tj. około 250 słów. Górna granica 

liczby słów nie jest określona. Zdający może 

napisać tak długie wypracowanie, na jakie 

mu czas egzaminu pozwoli.

• W wypracowaniu krótszym niż 250 słów 

oceniana jest tylko treść. Nie ocenia się 

kompozycji, stylu 

i języka.

• Kompozycję ocenia się tylko wtedy, gdy 

zostały przyznane punkty za treść.

background image

Zasady:

• Pisemny egzamin z języka polskiego 

to tworzenie tekstu własnego. 

Praca odtworzona z innych źródeł nie 

jest tekstem własnym maturzysty. 

Nie można przyznać za nią punktów.

• Posłużenie się cudzym tekstem jest 

podstawą do unieważnienia egzaminu.

background image

Komórka to podstawa!

background image

Rozpoznawanie prac 

niesamodzielnych

Fragmenty pracy są znajome egzaminatorowi, czytał 

je niedawno w innej pracy, opracowaniu, 

podręczniku  –  może zachodzić podejrzenie, 

że praca jest niesamodzielna – przepisana w 

całości lub we fragmentach z różnych źródeł.

Styl pracy nie jest jednolity – może (nie musi) 

zachodzić podejrzenie, że praca jest pisana 

niesamodzielnie,  być może fragmenty 

poprawne stylistycznie są przepisane, tekst 

nieporadny –  jest własny.

background image

Prace niesamodzielne

Cały egzamin 

z danego przedmiotu zostaje 

unieważniony.

BEZ PRAWA DO POPRAWKI!

background image

Pisz samodzielnie!

background image

Zasady:

• Należy uważnie czytać temat i polecenia 

w nim występujące. Punkty przyznawane 

są za analizę, nie za streszczenie 

(sparafrazowanie) danego tekstu.

background image

Zasady:

• Wypracowanie musi być na temat i w związku 

z tekstem literackim zamieszczonym w 

arkuszu. Wypracowanie bez związku z tematem 

wskazuje, że zdający nie zna utworu. Takie 

wypracowanie zostaje ocenione na 0 punktów.

• Wypracowanie powinno być poprawne 

merytorycznie. Błędy świadczące o 

nieznajomości utworu/materiału 

z podstawy programowej powodują, że 

wypracowanie zostaje ocenione na 0 punktów.

background image

Błędy kardynalne

Błędy kardynalne wynikają z nieznajomości 

treści podstawy programowej lub 
całkowitego niezrozumienia tematu.

Błąd kardynalny = wyzerowanie 

wypracowania.

 

background image

Błędy kardynalne

Temat 1.

Temat 2.

1.

Mylenie postaci – Boryna 
zam. Bylicy.

2.

Zupełnie nie na temat – 
o  życiu na wsi...

3.

Nieznajomość 1. tomu 
„Chłopów”.

4.

Mieszanie utworów  - 
Ziembiewicz bohaterem 
„Chłopów”.

5.

Mylenie epok, np. Młodej 
Polski  z pozytywizmem 
i interpretacja fragmentu 
w takim kontekście.

1.

Nieznajomość „Pana 
Tadeusza”.

2.

Nie na temat – wszystko 
o „Panu Tadeuszu”, 
biografia Mickiewicza, 
biografia 
Jacka Soplicy... 

background image
background image

Po serii upomnień 

i przestróg

WSKAZÓWKI 
JAK ZDAĆ EGZAMIN?

background image

Podstawa - zrozumieć 

temat!

Jak należało poprawnie rozwinąć 

temat 
z poziomu podstawowego z 
tegorocznej matury?

background image

Temat 1. 

Na podstawie fragmentu I tomu 

powieści Władysława S. Reymonta „Chłopi” 
scharakteryzuj Bylicę 
i jego relacje z córkami. Co mówi los Bylicy o 
losie starych ludzi w społeczności lipieckiej?

Temat 1. 

Na podstawie fragmentu I tomu 

powieści Władysława S. Reymonta „Chłopi” 

scharakteryzuj Bylicę 
i jego relacje z córkami. Co mówi los Bylicy o 
losie starych ludzi w społeczności lipieckiej?

Za rozwinięcie tematu (treść) można 

uzyskać maksymalnie 25 punktów

Wstępne rozpoznanie i umiejscowienie 

fragmentu w I tomie powieści, np.: (0-

1)

• odwiedziny Bylicy u córki, 
• rozmowa Bylicy z Hanką przed kłótnią 

Antka 

z ojcem,

• scena przed wyrzuceniem Hanki i Antka 

przez Borynę.

background image

W zależności od tematu warto:
• umiejscowić fragment w całym utworze,
• określić zasadę zestawienia dwóch tekstów, 

postaci literackich...,

• przedstawić bohatera/bohaterów...
Kiedy?
Logika kompozycyjna podpowiada - we stępie.
Można w dowolnej części pracy, dbając o jej 

spójność. 

background image

Najważniejsze elementy 

tematu do rozwinięcia

Na podstawie fragmentu I tomu 

powieści Władysława S. Reymonta 
„Chłopi” :

• scharakteryzuj Bylicę
• i jego relacje z córkami. 
• Co mówi los Bylicy o losie starych 

ludzi 
w społeczności lipieckiej?

background image

Temat 1. 

Na podstawie fragmentu I tomu 

powieści Władysława S. Reymonta „Chłopi” 
scharakteryzuj Bylicę 
i jego relacje z córkami. Co mówi los Bylicy o 
losie starych ludzi w społeczności lipieckiej?

Temat 1. 

Na podstawie fragmentu I tomu 

powieści Władysława S. Reymonta „Chłopi” 

scharakteryzuj Bylicę

 

i jego relacje z córkami. Co mówi los Bylicy o 
losie starych ludzi w społeczności lipieckiej?

Charakterystyka Bylicy, np.: 

0-5

• stary, schorowany, słaby,

• niepozorny (skulony, podobny do kupy 

starych wiórów),

• pokorny, godzi się na swój los,

• uczuciowy, czuje żal, że jest źle 

traktowany przez Weronkę, cierpi z tego 

powodu,

• czuje się zbędny, niepotrzebny,

• zastraszony, ma poczucie winy, 

• zdesperowany,

• kochający, wyrozumiały ojciec.

background image

Temat 1. 

Na podstawie fragmentu I tomu 

powieści Władysława S. Reymonta „Chłopi” 
scharakteryzuj Bylicę 
i jego relacje z córkami. Co mówi los Bylicy o 
losie starych ludzi w społeczności lipieckiej?

Temat 1. 

Na podstawie fragmentu I tomu 

powieści Władysława S. Reymonta „Chłopi” 
scharakteryzuj Bylicę 

jego relacje z córkami.

 Co mówi los Bylicy o 

losie starych ludzi w społeczności lipieckiej?

Relacje ojca z Hanką, np.: 

0-5

szuka u niej pomocy, zrozumienia, współczucia,

przyjmuje z radością propozycję córki, aby u niej zamieszkać,

czuje wsparcie ze strony córki,

jest jej wdzięczny za troskę,

ma nadzieję, że może być jeszcze potrzebny,

uważa ją za dobrą córkę, która rzetelnie wywiązuje się ze swoich 

zobowiązań,

wstydzi się prosić o pomoc, przyznać, że jest źle traktowany przez 

Weronkę.

Relacje ojca z Weronką, np.:

0-5

zdany na łaskę córki (wycug),

cierpliwie znosi złe traktowanie przez córkę,

uległy wobec Weronki,

córka jest dla niego bardzo ważna,

postępowanie Weronki stara się usprawiedliwić biedą,

dostrzega ciężką pracę córki,

ma ambiwalentny stosunek do Weronki.

background image

Temat 1.  

Na podstawie fragmentu I tomu 

powieści Władysława S. Reymonta „Chłopi” 
scharakteryzuj Bylicę i jego relacje z córkami. 
Co mówi los Bylicy o losie starych ludzi w 
społeczności lipieckiej?

Temat 1.  

Na podstawie fragmentu I tomu 

powieści Władysława S. Reymonta „Chłopi” 
scharakteryzuj Bylicę i jego relacje z córkami. 

Co mówi los Bylicy o losie starych ludzi w 
społeczności lipieckiej?

Sytuacja ludzi starych w społeczności lipieckiej, np.: 

0-6

• wraz z przepisaniem na dzieci majątku tracą swoją 

pozycję,

• pozostają na łasce rodziny (problem tzw. wycugu),

• rodziny pozbywają się ludzi starych jako bezużytecznych 

i kosztownych w utrzymaniu,

• zmuszeni do pracy ponad siły,

• skazani na tułaczkę, żebranie, np. Agata,

• zmuszani do opuszczenia swojego domu, np. Jagustynka,

• jeśli nie mają swojego domu, są parobkami u bogatych 

gospodarzy, np. Kuba,

• nie chcą przepisać ziemi na dzieci i iść do nich na wycug, 

np. Maciej Boryna,

• przyjmują różne postawy (sprzeciw – pogodzenie z 

losem).

background image

Temat 1.  

Na podstawie fragmentu 

I tomu powieści Władysława S. 
Reymonta „Chłopi” scharakteryzuj 
Bylicę i jego relacje z córkami. 
Co mówi los Bylicy o losie starych ludzi 

w społeczności lipieckiej?

Temat 1.  

Na podstawie fragmentu 

I tomu powieści Władysława S. 
Reymonta „Chłopi” scharakteryzuj 
Bylicę i jego relacje z córkami. 
Co mówi los Bylicy o losie starych ludzi 

w społeczności lipieckiej?

Podsumowanie 

0-3 (stała zasada)

• pełne, np.: 

los Bylicy odzwierciedleniem sytuacji 

ludzi starych w Lipcach; ilustruje zaburzenie więzi 

rodzinnych i upokorzenie ludzi starych;

 

pokazuje, 

że gromadą wiejską rządzą prawa biologiczne 

(naturalistyczny obraz świata);

  (3)

• częściowe, np.: 

los Bylicy odzwierciedleniem 

zaburzenia więzi rodzinnych w społeczności 

lipieckiej; starość przyczyną degradacji w wiejskiej 

społeczności,

(2)

• próba podsumowania, np.: 

los ludzi starych na 

wsi był zły 

lub

 starość była przyczyną zaburzenia 

więzi rodzinnych.  (1)

Podsumowanie musi wynikać z całej pracy!

background image

Pozostałe ważne 

kryteria

KOMPOZYCJA (maksymalnie 5 punktów)

Kompozycję wypracowania ocenia się wtedy, gdy przyznane 

zostały punkty za rozwinięcie tematu.

podporządkowana zamysłowi funkcjonalnemu wobec 

tematu

spójna wewnętrznie, przejrzysta i logiczna

pełna konsekwencja w układzie graficznym

,

5

uporządkowana wobec przyjętego kryterium

spójna

graficzne wyodrębnienie głównych części

,

3

wskazująca na 

podjęcie próby porządkowania myśli

na ogół spójna

. 1

Jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się 

punktów.

background image

Pozostałe ważne 

kryteria

STYL (maksymalnie 5 punktów)

jasny, żywy, swobodny

zgodny z zastosowaną formą wypowiedzi

urozmaicona leksyka

,

5

zgodny z zastosowaną formą wypowiedzi, na ogół jasny

wystarczająca leksyka

,

3

na ogół komunikatywny

dopuszczalne schematy językowe.

1

Jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.

UWAGA! Można nie przyznać  punktów, gdy zdający sparafrazował załączony 

tekst 

i posłużył się stylem pisarza.

background image

Pozostałe ważne 

kryteria

JĘZYK (maksymalnie 12 punktów)

język w całej pracy 

komunikatywny

poprawna

,

 urozmaicona 

składnia, 

poprawne

: słownictwo, frazeologia i fleksja,

12 

język w całej pracy 

komunikatywny

poprawne

: składnia, słownictwo, frazeologia i 

fleksja, 

język w całej pracy 

komunikatywny

poprawna

 fleksja, 

w większości poprawne

 

składnia, słownictwo i frazeologia,

6

język w pracy 

komunikatywny mimo błędów

 składniowych, słownikowych, 

frazeologicznych i fleksyjnych,  3

język w pracy 

komunikatywny mimo błędów

 fleksyjnych, 

licznych błędów

 

składniowych, słownikowych i frazeologicznych.

1

Jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.

UWAGA! Można nie przyznać  punktów, gdy zdający sparafrazował załączony tekst i posłużył się 

językiem pisarza.

background image

Pozostałe ważne 

kryteria

ZAPIS (maksymalnie 3 punkty)

bezbłędna ortografia

poprawna interpunkcja

 (nieliczne 

błędy)  3

poprawna ortografia

 (nieliczne 

błędy II stopnia

); 

na ogół 

poprawna

 

interpunkcja

2

poprawna ortografia

 (nieliczne 

błędy różnego stopnia

); 

interpunkcja niezakłócająca komunikacji

 (mimo różnych 

błędów) 1

Jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się 

punktów.

background image

Pozostałe ważne 

kryteria

SZCZEGÓLNE WALORY PRACY 

0–4

Tylko w dobrych pracach - duża liczba 

spełnionych kryteriów z rozwinięcia 

tematu. 

Za:

-

wyjątkowo bogatą treść, 

-

celowe konteksty, 

-

eseistyczne walory kompozycyjne, 

-

funkcjonalny, indywidualny i całkowicie 

poprawny styl, 

-

bezbłędny język.

background image

Funkcjonalne 

korzystanie 

z kontekstów

 

• Trzeba je wprowadzać, gdy takie polecenie zawarto 

w temacie, np.: 

Analizując fragment „Ody do młodości” Adama 

Mickiewicza 
i wiersz „Któż nam powróci” Kazimierza Przerwy –
Tetmajera, porównaj przedstawione w nich obrazy 
młodego pokolenia oraz stosunek młodych do 
pokolenia ojców. Wykorzystaj konteksty 
historycznoliterackie.

 

• Konteksty zawsze muszą być ściśle związane z 

tematem. 

Nie trać czasu na pisanie o tym, co nie łączy się 

bezpośrednio 
z tematem.

background image

Jak dobrze zdać?

Czytać lektury.

Rozwiązywać zadania – pisać wypracowania.  

Uważnie czytać temat. CAŁY TEMAT!

Analizować temat, aby go zrozumieć.

Nie odbiegać od tematu.

Pisać samodzielnie.

Nie przepisywać, nie parafrazować 
załączonego tekstu.

Nie streszczać załączonego tekstu.

Interpretować teksty w związku z tematem.

Logicznie zbudować wypracowanie.

Podsumować wypowiedź.

background image

Czy trzeba się bać 

klucza?

NIE. 

Trzeba czytać lektury.

Trzeba nauczyć się rozwiązywać 

zadania.

SUKCES JEST W ZASIĘGU RĘKI!

background image

Jak samodzielnie 

przygotować się do 

matury ustnej, czyli … 

   jak odnieść sukces ?

Jak samodzielnie 

przygotować się do 

matury ustnej, czyli … 

   jak odnieść sukces ?

Edyta Jantos

Teresa Bulska-Leśniak

Bogdan Kozak

Edyta Jantos

Teresa Bulska-Leśniak

Bogdan Kozak

background image

Podaruj sobie 

Maturę!

 

„Jeśli zamówisz materiały do matury, opracujemy 

Twój temat GRATIS ! Załatwimy za Ciebie 

czarną robotę! Tobie pozostawimy przyjemność 

imprezowania ze swoją paczką”.

                                                           (Cytat z 

Internetu)

background image

Dlaczego warto 

samodzielnie 

przygotować się do 

matury?

Bo tylko w ten sposób zdasz ją na pewno.

Bo zdobędziesz i udoskonalisz potzrebne w życiu 

umiejętności:

 formułowanie dłuższej wypowiedzi, 

 gromadzenie i selekcjonowanie 

argumentów,

 formułowanie wniosków, 

 branie udziału w dyskusji.

Bo będziesz miał satysfakcję, że zrobiłeś to 

sam!

background image

Kryteria oceniania odpowiedzi

Po 

-zio

m

SPOSÓB REALIZACJI TEMATU

Punkt

y

I

 zna, rozumie i na ogół poprawnie interpretuje 

materiał rzeczowy,

 prezentuje podstawowe zagadnienia w związku z 

tematem (rozumie temat), 

 podejmuje częściowo udaną argumentację;

1

II

zna i rozumie materiał rzeczowy, poprawnie go 

interpretuje

wykorzystując podstawowe 

konteksty (o ile temat tego wymaga), 

wykorzystuje w funkcji argumentacyjnej trafnie 

dobrany

 

materiał rzeczowy (selekcjonuje 

materiał),

 prezentuje zagadnienia w ścisłym związku z 

tematem (rozumie temat);

 

2

III

 

zna i rozumie wybrany materiał, wnikliwie go 

interpretuje, przywołując różnorodne konteksty

  wykorzystuje w funkcji argumentacyjnej trafnie 

dobrany materiał (selekcjonuje materiał) 

 prezentuje zagadnienia w ścisłym związku z 

tematem (rozumie temat) formułuje i rozwiązuje 

problemy badawcze, hierarchizuje

 

argumenty;

3

background image

Kryteria oceniania 

odpowiedzi

Po
-

zio

m

KOMPOZYCJA WYPOWIEDZI

Punkt

y

I

 buduje wypowiedź na ogół 

uporządkowaną i spójną (dopuszczalne 
zachwiania logicznego ciągu lub proporcji 

poszczególnych części wypowiedzi)

1

II

 buduje wypowiedź 

zorganizowaną, tzn. z 

wyraźnym punktem wyjścia, 
uporządkowaną argumentacją i logicznym 

wnioskiem (zakończeniem) 

 buduje   wypowiedź spójną,   

właściwych proporcjach; umiejętnie 

gospodaruje czasem

2

background image

Kryteria oceniania 

odpowiedzi

Po-

zio

m

ROZMOWA

Punkty

I

formułuje poprawne merytorycznie odpowiedzi (na 

ogół rozumie pytania), wykorzystując przygotowaną 

bibliografię;

2

II

formułuje poprawne merytorycznie odpowiedzi 

(rozumie pytania), wykorzystując przygotowaną 

bibliografię 

broni własnego stanowiska (rozumie stanowisko 
nadawcy);

 

5

III

formułuje poprawne merytorycznie odpowiedzi 

(rozumie pytania), wykorzystuje celowo 

przygotowaną bibliografię, 

przekonująco

 broni własnego stanowiska (rozumie 

stanowisko nadawcy;

7

background image

Kryteria oceniania odpowiedzi

Pozio

m

JĘZYK

Punkt

y

I

przestrzega zasad poprawności właściwych dla języka 

mówionego w zakresie: ortofonii (wymowy), fleksji, 

leksyki, frazeologii, składni; dopuszczalne usterki 
językowe;

 

• posługuje się komunikatywnym stylem (dopuszczalna 

schematyczność), wystarczającym słownictwem;

2

II

przestrzega zasad poprawności właściwych dla języka 

mówionego w zakresie: ortofonii (wymowy), fleksji, 

leksyki, frazeologii, składni,

 posługuje się komunikatywnym stylem, stosownym do 

sytuacji, 

 posługuje się słownictwem stosownym i zróżnicowanym

4

 przestrzega zasad poprawności właściwych dla języka 

mówionego w zakresie: ortofonii (wymowy), fleksji, 

leksyki, frazeologii, składni,

 posługuje się komunikatywnym stylem, stosownym do 

sytuacji, bogatym słownictwem

6

III

przestrzega zasad poprawności właściwych dla języka 

mówionego w zakresie: ortofonii (wymowy), fleksji,   

leksyki, frazeologii, składni; 

posługuje się stylem stosownym do sytuacji

przestrzega 

zasad etykiety językowej;

 posługuje się bogatym słownictwem, komunikatywnym 

stylem, o wyraźnych cechach indywidualnych; 

8

background image

Krok 1.

Wybierz temat:

• ciekawy, dotyczący interesujących Cię 

zagadnień,

• upewniając się, że dobrze go 

rozumiesz, czyli potrafisz precyzyjnie 

określić problem, który ma być 

przedmiotem badań.

Różne sposoby kreowania  obrazu wsi 

w literaturze polskiej. Porównaj je, 

analizując wybrane utwory.

background image

Krok 2.

• Sporządź  listę  lektur,  które  można  wykorzystać  do 

przygotowania prezentacji; zwróć uwagę na: 

ich ścisły związek z tematem,

– ich różnorodność, by nie powielały tego samego ujęcia 

interesującego nas zagadnienia;

– mit o Arkadii, Satyra na leniwych chłopów, J. Kochanowski 

„Pieśń świętojańska o sobótce“, F. Karpiński „Laura i Filon“, 

A. Mickiewicz „Pan Tadeusz“, E. Orzeszkowa „Nad Niemnem“, 

W.S. Reymont, „Chłopi“, S. Wyspiański, „Wesele“, J. 

Czechowicz „Na wsi“, W. Gombrowicz „Ferdydurke“, M. 

Dąbrowska „Noce 

i dnie“, S. Żeromski „Przedwiośnie“, E.Redliński 

„Konopielka“, 

W. Myśliwski „Kamień na kamieniu“ 

LISTA JEST OBSZERNA. BĘDZIESZ WYBIERAĆ!

background image

Krok 3.

• Zdecyduj, które utwory wykorzystasz w prezentacji 

i uwzględnisz w literaturze podmiotu,  a następnie: 

• uważnie je przeczytaj,
• czytając, zwróć szczególną uwagę na sposoby kreowania 

obrazu wsi w utworach (zaznacz fragmenty, które 
poddasz wnikliwej analizie),

• zastanów się, na czym polegają różnice w obrazowaniu 

wsi na przestrzeni epok oraz z  czego one wynikają.

background image

Krok 

4

.

Sięgnij po literaturę przedmiotu, to znaczy:

– wybierz teksty krytycznoliterackie, 

dotyczące utworów, które postanowiłeś 

wykorzystać 

w swojej prezentacji (znajdziesz je we 

wstępach lub posłowiach do wydań tych 

utworów, pozycjach poświęconych historii 

literatury, artykułach prasowych itd),

– uważnie je przeczytaj,
– zwróć uwagę na obrane przez autorów 

kierunki interpretacji.

background image

Literatura przedmiotu

–Stanisław Grzeszczuk  Szczęśliwość ziemiańska,

–Jerzy Ziomek  Renesans,

 Andrzej Borowski Literatura polska  i powszechna. 

Starożytność-Oświecenie

–Marian Tatara O kojącej roli „Pana Tadeusza“,

–Tomasz Weiss „Chłopi“ Władysława Stanisława Reymonta

–Tomasz Weiss „Wesele“ Stanisława Wyspiańskiego,

–Włodzimierz Maciąg  „Noce i dnie“  Marii Dąbrowskiej

–Włodzimierz Maciąg   „Ferdydurke“ Witolda Gombrowicza“,

–Józef Kwiatkowski Literatura dwudziestolecia       

–Piotr Popielarz  „Kamień na kamieniu“ Wiesława 

Myśliwskiego

Wybierz te książki:

 które będą pomocne w interpretacji utworów,

 o których będziesz umiał rozmawiać.

background image

Krok 5.

Uporządkuj materiał literacki 
według przyjętego kryterium, np.:

chronologicznego,

tematycznego,

problemowego...

background image

Kierunki interpretacji

Wieś  - Arkadia ( Pieśn świętojańska o Sobótce, Pan 

Tadeusz).

Wieś – sceneria dla miłosnych wyznań (Laura i 

Filon).

Wieś – życie uwznioślone przez pracę (Nad 

Niemnem).

Wieś – diagnoza stanu świadomości narodowej 

(Wesele).

Wieś – życie wpisane w mityczny porządek (Chłopi).

Wieś – miejsce rażących różnic społecznych 

(Przedwiośnie).

Wieś – różne koncepcje ludzkiego losu (Noce i 

dnie).

Wieś – drogie sercu wspomnienie (Na wsi).

Wieś – pozy ukształtowane przez tradycję 

(Ferdydurke).

Wieś – kres chłopskiej kultury (Kamień na 

kamieniu).

MUSISZ WYBRAĆ!

background image

Krok 6.

Sformułuj  pytanie  (jedno  lub  kilka),  na 
które  będziesz  chciał  odpowiedzieć  w 
swojej  prezentacji  lub  postaw  tezę. 
Umieść je (ją) we wstępie.

background image

Pytania, np:

1.

Jak zmieniały się na przestrzeni 

wieków sposoby przedstawiania 

wsi w literaturze polskiej?

2.

Jakie były przyczyny tych zmian? 

3.

Jaką funkcję pełnił sposób 

ukazywania wsi 

w poszczególnych utworach?

4.

Jakie motywy i toposy są stale 

obecne 

w literaturze kreującej obrazy wsi? 

background image

Teza, np:

Różnorodność sposobów kreowania wsi 
w literaturze polskiej na przestrzeni 
wieków odzwierciedla: 

  światopogląd oraz postawy 

charakterystyczne dla danej epoki,  

 społeczne i kulturowe przemiany 

zachodzące na wsi,

 artystyczne poszukiwania twórców,

ich indywidualne przeżycia i 

doświadczenia. 

background image

Krok 7.

Poddaj analizie i interpretacji wybrane 

utwory.

background image

Krok 8.

Wykorzystaj w interpretacji utworów istotne konteksty, np.:

historyczny,

biograficzny,

kulturowy,

psychologiczny,

filozoficzny,

literacki, itp.

MUSISZ WYBRAĆ!

background image

Krok 9.

Sformułuj wnioski wynikające z porównania 

różnych ujęć tematu oraz analizy i interpretacji 

utworów.

background image

Krok 10.

SPORZĄDŹ:

 plan prezentacji (jest dla Ciebie; 

musi być zgodny z zasadami opisanymi 
w Informatorze)

 bibliografię (służy Tobie i 

egzaminatorom)
UWAGA! Bez bibliografii nie ma 
rozmowy – egzamin jest niezdany.

background image

Teraz jesteś dobrze przygotowany i możesz 

bez żadnych obaw 

przystąpić do matury!

background image

Czego pod żadnym pozorem robić 

nie należy!

1.

Korzystać z gotowego, cudzego materiału.

2.

Uczyć się na pamięć, „słowo w słowo“ tekstu 
prezentacji.

3.

Odwoływać się do utworów literackich oraz 
tekstów krytycznoliterackich, których nie 
znamy lub znamy powierzchownie.

4.

Streszczać utworów.

5.

Uwzględniać zbyt dużej ilości tekstów 
(ograniczenie czasu wymusi bardzo 
powierzchowną analizę). 

6.

Tworzyć literatury przedmiotu wyłącznie z tzw. 
„ściąg”, haseł ze słowników, oraz pojedynczych 
stron z artykułów krytycznoliterackich lub 
podręczników.   

7.

Czynić prezentacji bardziej „atrakcyjną“ 
poprzez użycie niefunkcjonalnych ozdobników.

background image

POWODZENIA!


Document Outline