Fizjoterapia w bolesnym
barku
Tomasz Ł
Fizjoterapia II SUM
Gr. I
Fizjoterapia w bolesnym
barku
Tomasz Ł
Fizjoterapia II SUM
Gr. I
Każdy chory z bolesnym barkiem
wymaga dokładnego badania
lekarskiego, a leczenie jest
przyczynowe po postawieniu
rozpoznania.
• BOLESNY BARK
Bolesny bark jest jedną z najczęstszych przyczyn
wizyt u ortopedy. Niestety do chwili obecnej
zdarza się, że wokół leczenia barku istnieje wiele
mitów i przesądów. Często słyszy sie, że "bark
musi boleć", „poboli i przejdzie” lub „bark sie boi
noża”. Oczywiście medycyna nie jest
wszechmocna, ale dzieki zrozumieniu anatomii i
biomechaniki, postepowi diagnostyki obrazowej
oraz metod leczniczych - zarówno rehabilitacji, jak
i technik operacyjnych, możliwe jest leczenie
„zespołu bolesnego barku”. Istotne jest aby
dokładnie określić przyczynę dolegliwości i
zastosować odpowiedni sposób terapii. Często
skuteczna jest właściwie prowadzona rehabilitacja,
jednak w pewnych przypadkach niezbędna jest
interwencja chirurgiczna.
Stawy oraz więzozrosty obręczy barkowej
Bark stanowi jednostkę
czynnościową, w skład
której wchodzi klika
elementów ze sobą
powiązanych. Sprawne
funkcjonowanie barku
zależy od prawidłowego
współdziałania wszystkich
struktur które stanowią:
- staw mostkowo-obojczykowy
- staw barkowo-obojczykowy
- staw łopatkowo-ramienny
- przestrzeń podbarkowa
- przestrzeń łopatkowo-żebrowa
Mięśnie które biorą udział
przy wykonywanych
ruchach w stawie
barkowym.
ZGINANIE RAMIENIA
- mięsień kruczo-ramienny,
- przednia część mięśnia
naramiennego,
- mięsień piersiowy większy,
- mięsień dwugłowy
- mięsień naramienny.
WYPROST RAMIENIA
- mięsień naramienny,
- mięsień obły większy,
- mięsień obły mniejszy,
- głowa długa mięśnia trójgłowego
ramienia,
- mięsień podłopatkowy.
UNOSZENIE BARKU
- dźwigacz łopatki,
- górna część mięśnia czworobocznego,
- część mostkowa mięśnia mostkowo-
obojczykowo-sutkowego,
- mięsień równoległoboczny,
- górna część mięśnia zębatego
przedniego
ODWODZENIE RAMIENIA
- mięsień naramienny,
- mięsień nadgrzebieniowy,
- głowa długa mięśnia dwugłowego ramienia,
- część obojczykowa mięśnia piersiowego
większego.
PRZYWODZENIE RAMIENIA
- mięsień piersiowy większy,
- mięsień najszerszy grzbietu,
- głowa długa mięśnia trójgłowego ramienia,
- mięsień podłopatkowy,
- mięsień obły większy,
- mięsień obły mniejszy,
- mięsień podgrzebieniowy.
ROTACJA WEWNĘTRZNA RAMIENIA
- mięsień podłopatkowy,
- mięsień obły większy,
- mięsień najszerszy grzbietu,
- mięsień piersiowy większy,
- przedni część mięśnia naramiennego.
ROTACJA ZEWNĘTRZNA RAMIENIA
- mięsień podgrzebieniowy,
- mięsień nadgrzebieniowy,
- mięsień obły mniejszy,
- tylna część mięśnia naramiennego.
PRZYWODZENIE ŁOPATEK
- mięsień równoległoboczny,
- mięsień czworoboczny.
ODWODZENIE ŁOPATEK
- mięsień zębaty przedni.
• Zaburzenie funkcji nawet jednego z tych elementów
powoduje niewłaściwą
pracę całego „układu” i pojawienie się dolegliwości.
• Najczęstsze patologie to:
- Konflikt podbarkowy
- Uszkodzenie stożka rotatorów
- niestabilność stawu łopatkowo – ramiennego
- Uszkodzenia ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego
ramienia
- Bark zamrożony
- Zmiany zwyrodnieniowe stawu barkowo – obojczykowego
- -zmiany zwyrodnieniowe stawu łopatkowo – ramiennego –
łopatka strzelająca
• Przyczynami ZBB mogą być min:
-
miejscowe choroby zwyrodnieniowe
-
urazy barku (złamania głowy kości ramiennej, łopatki, obojczyka,
zwichnięcia stawu barkowego, przerwanie pierścienia rotatorów, urazy
pochewek maziowych, naczyń, nerwów),
-
przykurcz tkanek miękkich (np. po oparzeniach lub usunięciu sutka),
-
zmiany zapalne, kolagenozy, choroby układu nerwowego, serca, płuc,
choroby związane z wiekiem, nowotwory
-
przeciążenia sportowe
-
nagły wysiłek fizyczny, np. dźwignięcie ciężkiego przedmiotu, albo
długotrwały bezruch
• Najczęstszą przyczyną bólu jest:
-
Zapalenie ścięgien ≈ 52%
-
Zapalenie stawów ≈ 27%
-
Zapalenie kaletek ≈ 8%
-
Urazy złamania ≈ 5%
• Odmiany
Istnieje kilka postaci zespołu bolesnego barku.
Wyróżnia się je ze względu na sposób
powstawania:
- przerwanie pierścienia mięśni rotatorów,
- odkładanie złogów wapniowych w ścięgnach
mięśni odpowiedzialnych za ruch w stawie
barkowym,
- zapalenie kaletki podbarkowej (struktura
odpowiadająca za zmniejszenie tarcia),
- zapalenie pochewki maziowej,
- przerwanie ścięgna,
- bark zamrożony.
Dolegliwości bólowe związane z tzw. zespołem bolesnego
barku powodują zaniki mięśnia naramiennego. Unoszenie
ramienia w płaszczyźnie ciała i obracanie na zewnątrz
nasilają ból. Chory unika wykonywania czynności chorą ręką,
W związku z czym ograniczenie ruchów narasta.
• Choroba ta zazwyczaj przebiega w trzech stadiach:
• zapalenie kaletki maziowej - ból pojawia się po
przeciążeniu ruchem podnoszenia i rotacji wewnętrznej
• zapalenie torebki stawowej i ścięgien - ból występuje
podczas pracy mięśni (rotatorów, głowy długiej mięśnia
dwugłowego ramienia)
• uszkodzenie rotatorów i/lub ścięgna głowy długiej
mięśnia dwugłowego ramienia - ból jest ciągły, nocny,
nie pozwalający choremu spać na chorym barku,
niemożność ruchu czynnego barku (podnoszenia ręki, ruchu
bokiem, rotacyjnego).
• Objawy :
Głównym objawem jest ból stawu barkowego. Czasami
towarzyszy mu obrzęk. Napięcie mięśnia nadgrzebieniowego
jest zwiększone. Nie ma zaburzeń czucia i odruchów.
Objawy te są charakterystyczne dla wszystkich postaci
zespołu bolesnego barku.
Natomiast do cech, którymi poszczególne odmiany się
różnią należą:
- rozerwanie pierścienia rotatorów:
- odkładanie się soli wapnia:
· epizody nagłego, silnego, kłującego bólu
· bóle występujące w nocy
· ból uniemożliwia zaśnięcie.
· niemożność wykonania chorą kończyną podstawowych
czynności
np. czesania
- zapalenie kaletki podbarkowej : wysięk
- nawrotowe bóle
- zapalenie pochewki maziowej: silny ból.
W zależności od przyczyny najczęściej spotykane
sytuacje podczas tej choroby to:
- ograniczenie ruchów biernych i czynnych
pochodzenia stawowego na tle zwyrodnieniowym
lub urazowym;
- ograniczenie ruchów biernych i czynnych
pochodzenia pozastawowego mięśniowego w
wyniku zapalenia kaletki mięśnia naramiennego;
- staw może wykazywać pełny zakres ruchów
biernych, ból pojawia się tylko przy jednym z
ruchów czynnych - dzieje się tak przy zapaleniu
(uszkodzeniu) ścięgna któregoś z mięśni (może to
wykazać np. badanie RTG, USG);
- stwierdza się osłabienie kończyny lub brak
możliwości ruchu - oznacza to przerwanie ścięgna
któregoś z mięśni lub uszkodzenie nerwu.
Diagnostyka:
• Badanie Kliniczne:
Wywiad: rodzaj bólu, czy występuje on stale, czy też okresowo,
gdzie jest zlokalizowany, jakie czynności powodują jego
zwiększenie, jak było prowadzone i jakie rezultaty przyniosło
wcześniej podejmowane leczenie, a także rodzaj wykonywanej
pracy, sposób spędzania czasu wolnego, uprawiane dyscypliny
sportowe, rodzaj podejmowanej rekreacji.
• Badanie przedmiotowe: należy odsłonić obydwa barki,
obejrzeć ustawienie barku, obrysy kośćca i tkanek miękkich,
barwę i stan skóry, a także symetrię względem barku
zdrowego. Dotykiem sprawdza się ciepłotę skóry oraz
poszukuje miejsc tkliwych.
Następnie dokonuje się oceny ruchomości w stawie ramiennym
i w stawie łopatkowo-żebrowym. Sprawdza się ruchy
odwiedzenia, zginania, wyprostu, rotacji wewnętrznej i
zewnętrznej.
Testy Funkcjonalne
• Oto niektóre z nich:
1. Test podwichnięcia Jobe’a – pacjent leży na plecach, badana kończyna
odwiedziona jest pod kątem 90° i zrotowana na zewnątrz, również pod kątem
90°. Badający jedną rękę układa na tylnej powierzchni stawu ramiennego, drugą
zaś chwyta przedramię. Następnie pociąga ku przodowi tylną część głowy kości
ramiennej. Pojawiający się ból świadczy o niestabilności przedniej.
2. Test nastawienia Jobe’a – pacjent leży w pozycji jak do poprzedniego badania,
badający pociąga ku tyłowi przednią część kości ramiennej. Ból wskazuje na
występowanie pierwotnej niestabilności przedniej.
3. Test „obawy” – Pacjent leży w pozycji jak wyżej, kończyna znajduje się w
pełnej rotacji zewnętrznej. Badający stara się zwiększyć rotację ramienia na
zewnątrz. Obawa przed zwichnięciem stawu oraz ból są objawem niestabilności
przedniej.
4. Objaw rowka – pacjent znajduje się w pozycji siedzącej, badana kończyna w
pozycji pośredniej zwisa swobodnie. Badający pociąga za ramię. Na
niestabilność wskazuje znaczne obniżenie głowy z jednoczesnym wytworzeniem
się zagłębienia pomiędzy głową kości ramiennej a wyrostkiem barkowym łopatki.
5. Objaw rowka w odwiedzeniu – pacjent siedzi z ramieniem odwiedzionym
do 90° wspartym na barku badającego. Badający uciska bliższą część
ramienia. Przemieszczenie głowy kości ramiennej ku dołowi oraz powstanie
zagłębienia pomiędzy głową a wyrostkiem barkowym łopatki jest dowodem
niestabilności dolnej stawu ramiennego.
6. Test kliknięcia – pacjent znajduje się w pozycji leżącej na plecach,
badający przesuwa ramię, obraca je i przesuwa ku przodowi i tyłowi.
Kliknięcie słyszalne w czasie przemieszczenia kończyny w zakresie od 90°
do pełnego odwiedzenia oraz ból świadczą o uszkodzeniu panewki typu
Bankarta.
7. Test na przednio-tylne uszkodzenie obrąbka – pacjent w pozycji
siedzącej z ramieniem odwiedzionym do 90°, staw łokciowy wyprostowany,
przedramię nawrócone. Badający uciska okolice nadgarstka. O uszkodzeniu
nadgarstka świadczy ból oraz słyszalne kliknięcie.
8. Test Neera i Welsha – pacjent znajduje się w pozycji siedzącej. Badający
uniemożliwia ruch zewnętrznego skręcenia łopatki jednocześnie zaś silnie
zgina ramię. Ból świadczy o ucisku ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego
oraz ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia.
9. Test ryglowania – pacjent znajduje się w pozycji leżącej na plecach.
Badający stabilizuje i spycha ku dołowi łopatkę, drugą ręką zaś rotuje
ramię do wewnątrz i odwodzi. Odczuwanie przez pacjenta bólu sygnalizuje
ucisk ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego.
Diagnostyka obrazowa
•
Artrografia
Artrografia to metoda obrazowania stawów w zdjęciu RTG za pomocą środka
kontrastowego. Pozwala ona ocenić elementy stawu nie będące kośćmi: torebkę
stawową, chrząstkę stawową i struktury wewnątrz stawu.
•
Badanie ultradźwiękowe
Badanie ultradźwiękowe – badanie bardzo pomocne w wykrywaniu patologii stożka
rotatorów oraz kaletki podnaramiennej, jednakże ukazuje zmiany przekraczające 0,5
cm.
•
Komputerowa artrografia
obrazuje uszkodzenia brzegu obrąbka stawowego, patologii głowy kości ramiennej,
spłaszczenia lub przodopochylenia panewki.
•
Magnetyczny rezonans jądrowy
z wszystkich dostępnych technik ta jest najbardziej niezawodna. Wykorzystywana jest
do diagnozowania patologii stawu podbarkowego, uszkodzeniach stożka rotatorów,
jego ucisku, tłuszczowym zwyrodnieniu mięśni, różnego rodzaju niestabilnościach,
uszkodzeniach obrąbka i głowy kości ramiennej. Jest to metoda bezpieczna, zarówno
dla pacjenta jak i personelu medycznego, niestety, jest również badaniem bardzo
kosztownym. Badanie MR opiera się na zjawisku jądrowego rezonansu magnetycznego
i polega na pomiarze stanu energetycznego atomów wodoru, umieszczonych w
zasięgu pola magnetycznego, na które oddziałuje pole elektromagnetyczne.
•
Artroskopowa diagnostyka stawu ramiennego
pomimo rozwoju innych technik obrazowych metoda ta nadal uznawana jest za bardzo
skuteczną i dającą możliwość postawienia trafnej diagnozy. Badanie polega na
wprowadzeniu do stawu kamery, a następnie narzędzi, przez co umożliwia
obserwowanie pola operacyjnego na ekranie. Obecnie poprzedza ono większość
otwartych technik operacyjnych
Leczenie:
• Operacyjne:
leczenie chirurgiczne przy przerwaniu lub
zwichnięciu ścięgna oraz zesztywnieniu stawu
• Nieoperacyjne:
stosowanie miejscowych (maści, kremy, żele,
wstrzyknięcia dostawowe) i ogólnych leków
steroidowych, niesterydowych leków
przeciwzapalnych oraz leków przeciwbólowych)
· kinezyterapia
· fizykoterapia:
- leczenie ciepłem w okresie przewlekłym
- zimnem w ostrym
Kinezyterapia
Bez względu na przyczynę bolesnego barku, na pewnym etapie choroby
dochodzi do utraty czynnego centrowania głowy kości ramiennej przez
mięśnie stożka rotatorów. Prowadzi to do efektu „błędnego koła”, ponieważ
brak centrowania powoduje nasilenie zmian zwyrodnieniowych stożka
rotatorów.
Powstały w ten sposób konflikt można opanować w dwojaki sposób:
1. Poprzez wzmocnienie mięśni, co skompensuje brak czynnego
centrowania.
2. Poprzez skorygowanie stosunków anatomicznych pomiędzy guzkami
kości ramiennej a tkankami miękkimi w czasie wykonywania ruchów.
Ponieważ rotacja wewnętrzna powoduje pogłębianie pozycji konfliktowych
zaleca się nauczenie wykonywania ruchów w rotacji zewnętrznej, a także
wykorzystanie różnorakich mechanizmów kompensacyjnych.
Pacjent powinien przyswoić cztery podstawowe elementy:
- nauczyć się czynnie obniżać głowę kości ramiennej w łańcuchu
zamkniętym,
- odpychać osiowo kończynę górną w łańcuchu półzamkniętym,
- unosić kończynę w opozycji skorygowanej przy ustabilizowanej głowie
kości ramiennej,
- opanować ćwiczenia statyczne oraz ćwiczenia propriocepcji.
W dalszej kolejności należy dążyć do wyrobienia u pacjenta nawyku
wykorzystywania wyuczonych ruchów w pracy zawodowej czy
czynnościach dnia codziennego.
NAUKA CZYNNEGO OBNIŻANIA GŁOWY KOŚCI RAMIENNEJ
Pozycją wyjściową w konflikcie przednio-górnym jest przednio-boczne uniesienie
ramienia pod kątem 30° i jego zrotowanie na zewnątrz.
W konflikcie przednio-wewnętrznym ramię powinno być wyprostowane, zrotowane
na zewnątrz i odwiedzione pod kątem 30°.
Następnie poleca się pacjentowi napiąć czynnie mięsień piersiowy wielki oraz
mięsień najszerszy grzbietu. Kolejnym ćwiczeniem jest czynne obniżenie ramienia
z jednoczesną rotacją wewnętrzną.
NAUKA RUCHÓW ODPYCHANIA OSIOWEGO KOŃCZYNY GÓRNEJ
Pozycja wyjściowa jak w poprzednich ćwiczeniach. Pacjent ma za zadanie
wyciągnąć zrotowane na zewnątrz kończyny górne przed siebie, tak jakby chciał
odepchnąć jakiś przedmiot. Następnie przesuwa się obwód kończyny:
- do przodu i na zewnątrz w przypadku konfliktu przednio-górnego,
- do przodu i przyśrodkowo w konflikcie przednio-wewnętrznym,
- do tyłu i w bok w konflikcie tylno-górnym.
NAUKA UNOSZENIA KOŃCZYNY W POZYCJI SKORYGOWANEJ PRZY
USTABILIZOWANEJ GŁOWIE KOŚCI RAMIENNEJ
Pacjentowi poleca się unosić kończynę górną o kilka stopni w górę przy
jednoczesnym czynnym stabilizowaniu głowy kości ramiennej.
ĆWICZENIA STATYCZNE I ĆWICZENIA PROPRIOCEPCJI
Po opanowaniu powyższych ćwiczeń należy dołączyć element wzrastających,
długotrwałych oporów, a w dalszej kolejności element destabilizacji.
Fizykoterapia
• Elektroterapia:
W zespołach bólowych barku wykorzystuje się z
powodzeniem prądy niskiej częstotliwości. Stymuluje się
włókna mielinowe typu α i β. Optymalny czas impulsu 60-
200 mikrosekund, częstotliwość 20-200 Hz. Elektrody układa
się na przebiegu nerwu zaopatrującego bolesny obszar:
- nerw nadłopatkowy i korzenie C5-C6 – przy konflikcie
przednio-górnym,
- nerw górny i dolny mięśnia podłopatkowego oraz korzenie
C5-C7 – konflikt przednio-dolny,
- nerw nadłopatkowy i korzenie C5-C6 – w konflikcie tylno-
górnym.
Dodatkowo można zastosować prądy o częstotliwości 1-5
Hz. Elektrody układa się wtedy pomiędzy Th1 i TH2,
natężenie prądu zwiększa się płynnie aż do uzyskania
motorycznej odpowiedzi mięśni przykręgosłupowych.
W terapii bolesnego barku szczególnie przydatne są prądy
diadynamiczne, zwłaszcza CP i LP o działaniu przeciwzapalnym i
przeciwbólowym oraz prądy interferencyjne. Działanie tych
prądów polega na hamowaniu czucia bólu, podniesieniu progu
pobudliwości czuciowych zakończeń nerwowych oraz
podrażnieniu włókien nerwowych układu autonomicznego.
Rezultatem tego jest zwiększenie metabolizmu oraz poprawa
ukrwienia i trofiki tkanek.
Stosując prądy interferencyjne w leczeniu schorzeń barku
elektrody można przykładać ponad stawem lub w okolicy
odcinka szyjnego kręgosłupa.
W leczeniu przewlekłych zespołów bólowych, zwłaszcza o
podłożu neuropatycznym z powodzeniem wykorzystuje się
prądy TENS. Są to prądy zmienne o małej częstotliwości.
Stymulacja HF TENS (konwencjonalna) działa na poziomie
rdzenia kręgowego oraz ośrodków nardzeniowych. W efekcie
dochodzi do hamowania bodźców bólowych przez układ
antynocyceptywny.
W metodzie LF TENS (pseudoakupunkturowe) wykorzystuje się
impulsy o stosunkowo wysokim natężeniu i małej częstotliwości.
Ten rodzaj stymulacji powoduje wzmożone wydzielanie opioidów
endogennych oraz hamowanie bodźców ws
• Magnetoterapia
Pola elektromagnetyczne wykorzystywane są jako
zbieg przygotowujący do kinezyterapii oraz w
leczeniu tendopatii. Badania wykazały, że stosując
pole o częstotliwości 434 MHz w leczeniu ścięgien
po urazach sportowych, osiąga się znacznie lepsze
rezultaty niż wykonując zabiegi z użyciem fali
ultradźwiękowej.
Zaobserwowano zwiększone działanie
przeciwbólowe i szybsze wchłanianie się krwiaka.
Jednakże nie należy stosować zabiegów z
wykorzystaniem ciepła w pierwszych trzech
dobach po urazie.
• LASEROTERAPIA
Laseroterapia wykorzystywana jest w rehabilitacji,
a także w leczeniu powikłań u pacjentów po
urazach barku. Udowodniono, że promieniowanie
laserowe wpływa stymulująco na gojenie i trofikę
tkanek. Optymalna gęstość powierzchniowa
energii pozwalająca na uzyskanie efektu
przeciwbólowego i przeciwzapalnego zawierz się
w granicach 4-12 J/cm². Dawki należy dobierać
indywidualnie, uwzględniając fazę schorzenia,
fakt, że tkanki uszkodzone są bardziej podatne na
działanie promieniowania, położenie chorych
tkanek oraz indywidualną wrażliwość pacjenta na
promieniowanie. Ze względu na brak oddziaływań
ubocznych stymulacja laserowa ma zastosowanie
wszędzie tam, gdzie zachodzą przeciwwskazania
do prowadzenia innej fizykoterapii.
• ULTRADŹWIĘKI
Ultradźwięki mają zastosowanie głównie w
zapaleniu ścięgien i kanałów ścięgnistych okolicy
barku. Zaleca się przeprowadzanie zabiegów
metodą pulsacyjną. W schorzeniach barku głowicę
prowadzi się ponad stawem oraz przykręgosłupowo.
Ultradźwięki wykazują następujące oddziaływanie
na organizm:
- działają przeciwbólowo,
- przeciwzapalnie,
- przyspieszają przepływ limfy i jej wchłanianie,
- obniżają napięcia mięśni,
- zwiększają elastyczność tkanek (szczególnie
istotne jest to przy likwidacji różnego rodzaju blizn i
przykurczy),
- przyspieszają gojenie się ran,
- poprzez wytwarzanie w tkankach ciepła i
przekrwienia poprawiają trofikę.
• KRIOTERAPIA
Obniżenie temperatury tkanek poniżej strefy komfortu cieplnego
powoduje uruchomienie mechanizmów adaptacyjnych polegających na
skurczu, a po pewnym czasie rozszerzeniu naczyń krwionośnych. W
efekcie dochodzi do poprawy ukrwienia i trofiki nawet głębiej położonych
tkanek. W terapii bolesnego barku częściej stosuje się zimne zabiegi o
działaniu miejscowym, mające na celu obniżenie temperatury skóry,
mięśni i stawów. Wykorzystywane są głównie w leczeniu stłuczeń,
krwiaków, obrzęków po urazach, zapaleń mięśni i więzadeł.
Metoda ta polega na obniżaniu temperatury tkanek na drodze
przewodzenia lub przenoszenia ich energii cieplnej do używanego w
danej metodzie środowisk oziębiającego. Wykorzystywana jest zwłaszcza
w stanach pourazowych. Uważa się, że stosowanie środków szybko
oziębiających, takich jak para ciekłego azotu lub CO2 może doprowadzić
do zwiększonego wynaczynienia krwi, obrzęków, a w konsekwencji
dalszego uszkodzenia tkanek. Zaleca się natomiast powolne schładzanie i
utrzymywanie tkanek w obniżonej temperaturze poprzez zastosowanie
worków z lodem lub żeli ochładzających. Dzięki temu dochodzi do
skurczu naczyń krwionośnych w miejscu urazu, spowolnienia
metabolizmu, a także zmniejszenia przepuszczalności naczyń i agregacji
leukocytów, co jest czynnikiem powstrzymującym rozwój zapalenia
Ze względu na zwiększanie stężenia endorfin oraz oddziaływanie na
bólowe bramki kontrolne na poziomie rdzenia kregowego, zabiegi
krioterapeutyczne zmniejszają w znacznym stopniu odczucia bólowe.
• Masaż
Masaż jest zabiegiem, w trakcie którego
dochodzi do mechanicznego wywieraniu nacisku
na tkanki organizmu. Jego istota polega na
określonych, wykonywanych w ustalonej
kolejności i tempie ruchach rąk terapeuty. Ruchy
te to głaskanie, ugniatanie, rozcieranie,
oklepywanie i wstrząsanie tkanek pacjenta. Jest
to technika niezwykle pożyteczna tam gdzie
zachodzi potrzeba odblokowania lub
uruchomienia stawu, zwiększenia metabolizmu
lub pobudzenia gojenia. Jego oddziaływanie na
organizm polega na pobudzeniu krążenia krwi i
chłonki, a przez to poprawieniu trofiki tkanek
oraz rozluźnieniu mięśni. Po każdym seansie
masażu zaleca się zastosowanie krioterapii
miejscowej.
• PARAFINOTERAPIA
Zabieg polega na wykorzystaniu
parafiny o temp. 50°-55°C do okładów
lub kąpieli. Parafina ze względu na
swoje zastosowanie rozluźniające oraz
poprawiające trofikę tkanek
wykorzystywana jest jako
przygotowanie do kinezyterapii lub
redresji, a także w przykurczach,
bliznowcach, porażeniach i chorobach
gośćcowych.
Równocześnie (również jak najszybciej)
stosujemy kinezyterapię, a więc oddziaływanie
ruchem, aby uruchomić "zamrożone" i
zesztywniałe stawy. Początkowo chory
wykonuje ćwiczenia pod okiem rehabilitanta.
Rodzaj ruchów jest uzależniony od stanu
obręczy barkowej. W celu utrzymania lub
odzyskania pożądanego zakresu ruchu
wykonuje się ćwiczenia: rozluźniające,
rozciągające, rozciągające czynno-bierne,
ruchy w odciążeniu, ostrożne regresje
(rozciąganie w zależności od stadium
schorzenia i przyczyny).
W dalszym etapie trening może wzmacniać
siłę i wytrzymałość mięśni.
Postępowanie lecznicze w schorzeniach barku:
STANY ZAPALNE
Z podanych niżej zabiegów należy wybrać dwa i stosować
naprzemiennie.
1. Unieruchomienie na okres kilku dni w gipsie lub ortezie.
2. Terapuls - 1 raz dziennie, 20 minut, przez 10 dni.
3. Jonoforeza z Lignokainy - 1 raz dziennie, 20 minut przez
20 dni.
4. Prądy diadynamiczne CP, LP – natężenie 1 – 3 mA, 15
minut przez 15 dni.
5. Prądy interferencyjne – natężenie 90-100 Hz, 15-20
minut, 1 raz dziennie przez 10 dni.
6. Ultrafonoforeza z żelu Voltaren – natężenie 0,5-0,7
W/cm², 1 raz dziennie, 5-10 minut przez 15 dni.
7. Parafina – temp. 50-55° C, 25 minut, 3 razy w tygodniu,
10 razy
8. Ćwiczenia bierne zwiększające zakres ruchów w
stawach oraz ćwiczenia czynne.
ZAMROŻONY BARK
Spośród poniższych zabiegów należy wybrać dwa i
stosować naprzemiennie.
1. Jonoforeza z Naclofenu, natężenie 8-15 mA, 20
minut, 1 raz dziennie przez 20 dni.
2. Ultrafonoforeza z żelu Voltaren – natężenie 0,5-1,5
W/cm², 7-10 minut, 1 raz dziennie p[rzez 15-20 dni.
3. Prądy interferencyjne – natężenie 90-100 Hz, 15-20
minut, 1 raz dziennie przez 10 dni.
4. Terapuls – 7-10minut, 1 raz dziennie przez 15-20
dni.
5. Parafina – temp 55°C, 25-30 minut, 3 razy w
tygodniu, 10 zabiegów.
6. Ćwiczenia czynno-bierne zwiększające zakres
ruchów w stawie, 3 razy w tygodniu po 30 minut.
7. Kąpiele solankowe, siarkowe lub błotne – temp.
38°C, 3 razy w tygodniu po 20 minut.
STANY PRZECIĄŻENIA BARKU
1. Oszczędzanie kończyny.
2. Unieruchomienie stawu na szynie lub temblaku.
3. Leczenie farmakologiczne – leki sterydowe
wstrzykiwane odstawowo, a także leki
przeciwbólowe i przeciwzapalne o działaniu
ogólnoustrojowym.
4. Prądy diadynamiczne CP, LP – natężenie poniżej
progu bólu, 3-4 minuty, 1 raz dziennie.
5. Jonoforeza z Xylocainy - natężenie 8-15 mA, 20
minut, 1 raz dziennie przez 20 dni.
6. Po ustąpieniu ostrych dolegliwości ćwiczenia
rozluźniające, w odciążeniu, izometryczne,
kontralateralne, czynno bierne. Stopniowo należy
dołączyć ćwiczenia wzmacniające siłę i wytrzymałość
mięśni.
7. Kąpiele solankowe, siarkowe lub błotne – temp.
38°C, 3 razy w tygodniu po 20 minut.
CIĘŻKIE URAZY BARKU
1. Unieruchomienie kończyny w gipsie lub ortezie
na okres kilku tygodni.
2. W czasie unieruchomienia ćwiczenia
izometryczne oraz prądy diadynamiczne CP, LP,
jonoforeza i pole magnetyczne wielkiej
częstotliwości.
3. Po zdjęciu unieruchomienia czasowe
odciążenie ramienia na temblaku.
4. W dalszej kolejności kinezyterapia:
- 2-3 tygodnie ćwiczenia stawu łokciowego,
- trzeci tydzień – ćwiczenia barku z wyłączeniem
odwodzenia i rotacji zewnętrznej,
- czwarty tydzień – ćwiczenia izometryczne oraz
lekkie oporowe,
- szósty tydzień – pełen zestaw ćwiczeń obręczy
barkowej.
USZKODZENIE ŚCIĘGNA GŁOWY DŁUGIEJ MIĘŚNIA
DWUGŁOWEGO RAMIENIA
1. Unieruchomienie zgodnie z zaleceniami lekarskimi.
2. Terapuls – natężenie 60ms 400 Hz IV okres, 20 minut, 1
raz dziennie przez 10 dni.
3. Laser – 10 minut, 1 raz dziennie przez 5-25 dni.
4. Prądy diadynamiczne CP, LP – natężenie basis 1-3 mA, 10
minut, 1 raz dziennie przez 10-15 dni.
5. Jonoforeza z Novocainy 1 % - natężenie 8-15 mA, 20
minut, 1 raz dziennie przez 20 dni.
6. W czasie unieruchomienia ćwiczenia ipsilateralne na
grzbietową stronę dłoni.
7. Po zakończeniu okresu unieruchomienia ćwiczenia bierne,
w odciążeniu samowspomagane.
8. Po 7-14 dniach od zdjęcia gipsu lub kortezy można
włączyć ćwiczenia czynne.
9. W przypadku zaników mięśniowych można zastosować
elektrostymulację impulsami prostokątnymi, zabiegi
przeprowadza się 1 raz dziennie przez 10-15 dni.
10.Parafina – temp. 45°-55°C, 15 minut, 1 raz dzienne przez
10 dni.
ZAPALENE ŚCIĘGNA I POCHEWKI GŁOWY
DŁUGIEJ MIĘŚNIA DWUGŁOWEGO RAMIENIA
1. Odciążenie kończyny.
2. Jonoforeza z Naclofenu – natężenie 8-15
mA, 20 minut, 1 raz dziennie przez 10 dni.
3. Ultrafonoforeza z żelu Mobilat lub
Piroxicam – natężenie 0,4-0,5 W/cm², 7-10
minut, 1 raz dziennie przez 10-15 dni.
4. W okresie unieruchomienia ćwiczenia
izometryczne, następnie w odciążeniu,
samowspomagane i czynne.
LECZONE OPERACYJNIE USZKODZENIE STOŻKA
ROTATORÓW
1. W pierwszym tygodniu po zabiegu ćwiczenia izometryczne.
2. W dalszej kolejności ćwiczenia w odciążeniu,
samowspomagane i czynne. Należy zwrócić uwagę, żeby
zakres rotacji nie przekraczał 20°-30° od poziomu szyny.
3. Po 6-8 tygodniach od zabiegu ćwiczenia oporowe, w
przypadku rozległych zabiegów okres ten należy wydłużyć do
10-12 tygodni.
4. Stopniowo należy włączyć ćwiczenia rozciągania – w
pacjent leży na plecach z kończynami górnymi odwiedzionymi
pod kątem 90° i zgiętymi w stawach łokciowych również pod
kątem 90°, w dłoniach trzyma 1-2 kilogramowe ciężarki. W tej
pozycji dochodzi do biernego rozciągania mięśni.
5. Dalszym etapem jest wzmacnianie poszczególnych mięśni
stożka rotatorów poprzez stosowanie ćwiczeń oporowych z
sukcesywnie zwiększanym obciążeniem. Ćwiczenia
rozciągające i wzmacniające należy wykonywać przez12, a
niekiedy nawet 18 miesięcy od zabiegu.
6. Przez dalsze 3-6 zabronione jest uprawianie sportu
wyczynowego.
ZESPÓŁ „STRZELAJĄCEGO BARKU”
1. Odciążenie i ograniczenie ruchomości kończyny
(w szczególności zginania i odwodzenia barku).
2. Parafina – temp. 55°C, 20 minut, 3 razy w
tygodniu, 10 zabiegów.
3. Jonoforeza z butapirazolu lub Novocainy 1 % -
5-15 mA, 20 minut, 1 raz dziennie przez 20 dni.
4. Prądy diadynamiczne CP, LP – natężenie basis
1-3 mA, 10 minut, 1 raz dziennie przez 10-15 dni.
5. Kąpiele wirowe.
6. Ćwiczenia w odciążeniu i samowspomagane –
zakres ruchów i intensywność należy dobrać tak,
by nie powodować bólu, 3 razy w tygodniu po 30
minut.
ZESPÓŁ CIASNOTY GÓRNEGO OTWORU KLATKI
PIERSIOWEJ
1. Ćwiczenia postawy mające na celu poprawne
ustawienie głowy, szyi i barków.
Rozciągać należy mięsień piersiowy mniejszy, mięśnie
pochyłe oraz zginacze
szyi, wzmacniać mięśnie przywodzące łopatkę i
prostowniki szyi.
2. Nauka oddychania przeponowego w celu
ograniczenia pracy dodatkowych mięśni oddechowych,
dzięki czemu nie dochodzi do unoszenia żeber ku górze
i dalszego zmniejszania światła górnego otworu klatki
piersiowej.
3. Umiejętnie przeprowadzone rękoczyny mające na
celu uruchomienie sąsiednich stawów, a tym samym
zwiększenie przestrzeni żebrowo-obojczykowej.
4. Leki przeciwbólowe i rozluźniające.
5. Ciepłe okłady.
6. Leczenie operacyjne.