OBJAWY 

POZAPIRAMIDOWE PO 

NEUROLEPTYKACH

(LEKACH P/PSYCHOTYCZNYCH)

 

 

NEUROLEPTYKI-DEFINICJA

   to leki znoszące objawy wytwórcze 

psychoz(omamy,urojenia,zaburzeni
a aktywności,uczuciowości, 
świadomości)niezależnie od 
przyczyny powstania.

 

 

MECHANIZM DZIAŁANIA 

LEKÓW  

PRZECIWPSYCHOTYCZNYCH

-blokowanie receptorów dopaminergicznych 

D

2  

w mózgowiu,efekt przeciwpsychotyczny 

wynika blokowania tych receptorów w 
limbice(ukł.mezolimbicznym); niestety 
blokowane są też receptory D

2  

w 

prążkowiu;

-blokowanie receptorów dodaminergicznych 

D

1

,D

3

,D

4

;

-blokowanie receptorów 

serotoninergicznych 5HT

1A

,5HT

2A

 

 

NEUROLEPTYKI-

KLASYFIKACJA

   PODZIAL NEUROLEPTYKÓW NA PODSTAWIE BUDOWY 

CHEMICZNEJ:

- FENOTIAZYNY

:

             

- ALIFATYCZNE

,

             - 

AROMATYCZNE

:

                             -  PIPERAZYNOWE,np.
                                flufenazyna,perazyna
                                                perfenazyna
                              -  PIPERYDYNOWE,np.
                                                 tiorydazyna

 

 

- 

TIOKSANTENY:

          

- 

ALIFATYCZNE

,np.

                             chlorprotiksen

            - 

AROMATYCZNE

                                              

PIPERAZYNOWE,np.

                                        

klopentiksol,flupentiksol

l                                       

 

 

- 

DIBENZOKSAZEPINY

,np.klozapina,

                        

kwetiapina,olanzapina                  

                        

      - POCHODNE BUTYROFENONU,np.
                                                haloperidol
     - POCHODNE INDOLOWE*,np.
                                                 sertindol 
     - POCHODNE     

DIFENYLOBUTYLOAMINY*,np.

                                 fluspirylen,pimozyd
*

DOTYCHCZAS NIEDOSTĘPNE W POLSCE

 

                        

- BENZAMIDY,np.sulpiryd,amisulpiryd

 - LEKI  BUDOWIE 

DWUPIERŚCIENIOWEJ,np.risperidon

                                                 

ziprazidon 

 

 

NEUROLEPTYKI

PODZIAŁ WG RYZYKA WYSTĄPIENIA DZIAŁAŃ 

POZAPIRAMIDOWYCH

KLASYCZNE  

                    

ATYPOWE

 

 

OBJAWY 

POZAPIRAMIDOWE-

PODZIAŁ:

  

       OSTRE                PRZEWLEKŁE

 

 

DYSTONIE(OSTRE 

REAKCJE DYSTONICZNE)

- to ruchy skręcające(np.skręty 

szyi,tułowia,kończyn,języka,twarzy).P
ojawiają się m.in.podczas stosowania 
neuroleptyków(idiosynkrazja), 
najczęściej u dzieci i młodych 
ludzi(częściej mężczyzn).Zazwyczaj 
występują w pierwszych dniach 
leczenia.

 

 

NAPADY WEJRZENIOWE

-to forma dystonii polegająca na 

przymusowym patrzeniu w jeden 

punkt przez wiele minut lub godzin.

                       leczenie:
-cholinolityki;
-leki antyhistaminowe;
- benzodiazepiny.

 

 

PARKINSONIZM 

POLEKOWY

 

 

-częściej u młodych chorych i po 50r.ż.;
-częściej przy stosowaniu klasycznych 

neuroleptyków;

- częściej przy stosowaniu co najmniej 2 

neuroleptyków i w terapii kombinowanej 

neuroleptyku z litem;

- symptomatologia przypomina parkinsonizm 

pierwotny;

- występują drżenia w okolicy ust, rytmiczne 

drżenia palców, mowa monotonna, 

dyzartryczna,

 

 

     -wzmożone napięcie 

mięśniowe,sylwetka 

przygarbiona,ruchy powolne;

- akineza,łojotok,ślinotok,zlewne 

poty;

        
        - L-dopa nie jest skuteczna – 

prawdopodobnie dochodzi do trwałego 
zablokowania receptorów 
dopaminergicznych;

         - poprawę można uzyskać stosując 

cholinolityki i amantadynę;

        -odstawienie leku prowadzi do ustąpienia 

objawów po kilku tygodniach lub miesiącach.

 

 

DYSKINEZY

PONEUROLEPT

YCZNE

              

                     

INNE

WYWOŁANE PRZEZ LEKI:
 - P/WYMIOTNE,P/ZAWROTOM 

GŁOWY,”ŻOŁĄDKOWO-

JELITOWE”NP.:METOKLOPRAMID

 - AGONISTÓW DOPAMINY NP.:L-

DOPĘ

 - P/MIGRENOWE,”POPRAWIAJĄCE 

PRZEPŁYW KRWI”,ANTAGONIŚCI 

WAPNIA TYPU FLUNARYZYNY-

CINARYZYNY

 

 

 

DYSKINEZY

  
   OSTRE ZESPOŁY 

DYSKINETYCZNE

 

   PÓŹNE ZESPOŁY 

DYSKINETYCZNE

 

 

OSTRE ZESPOŁY DYSKINETYCZNE

 

 

- ZESPOŁY DYSKINETYCZNO-

DYSTONICZNE

 

 

- OSTRA AKATYZJA

- to niemożnośc siedzenia.Subiektywnie 

oceniana jest jako odczucie 
wewnętrznego niepokoju.Jest 
najczęstszym działaniem 
niepożądanym neuroleptyków.

 - PSEUDOAKATYZJA – niepokój 

ruchowy bez objawów subiektywnych.

 

 

postępowanie:

- propranolol-30-160mg/dobę;
- benzodiazepiny;
- pmantadyna;
- przy uporczywej akatyzji skuteczne 

bywają też:klonidyna,selegilina lub 
małe dawki amitriptyliny.

 

 

PÓŹNE ZESPOŁY 

DYSKINETYCZNE(PÓŹNE 

DYSKINEZY)

 

 

 

- DYSKINEZY 

UST,POLCZKÓW,JĘZYKA(P

OLEKOWY ZESPÓŁ 

MEIGE’A)

 

 

-

nieregularne, mimowolne, 

choreoatetotyczne ruchy hiperkinetyczne;

  - obejmują mięśnie mimiczne, 

mięśnie policzków, 
powiek,ust,języka;

  - powodują układanie ust w ryjek, 

cmokanie, zgrzytanie 
zębami(bruksizm), chrząkanie, 
wysuwanie żuchwy;

   -wysuwanie języka;

 

 

 - 

ruchy mimowolne mogą dotyczyć także: 

miednicy, kończyn, szyi.

                       

postępowanie:

- powolne odstawianie stosowanego 

neuroleptyku i zamiana na atypowy;

-diltiazem, nifedypina;
-cholinolityki;
-amantadyda, bromokryptyna;

 

 

późne dyskinezy- postępowanie- 

c.d

.

 - podawanie dużych dawek 

witaminy E, leków 
gabaergicznych(benzodiazepin,kw
asu walproinowego);

 - obserwacja chorego; 
 - najwłaściwsze jest zapobieganie.

 

 

- rzadziej występujące rodzaje 

późnych dyskinez:

                          

-

 

PÓŹNA 

DYSTONIA;

  
                           - PÓŹNE TIKI;

                           - PÓŹNE MIOKLONIE;

                            - DRŻENIE

 

 

- PRZEWLEKŁA AKATYZJA- rodzaj 

późnych dyskinez

 

 

 

- w przeciwieństwie do ostrej akatyzji 

nasila się po odstawieniu 
neuroleptyku;

- może trwać wiele lat;
- zazwyczaj towarzyszy dyskinezom ust;
- wrażenie wewnętrznego napięcia, 

chęć wyskoczenia ze skóry, przymus 
np. pojękiwania.

 

 

ZZN-ZŁOŚLIWY ZESPÓŁ 

NEUROLEPTYCZNY

to poważne i zagrażające życiu powikłanie 

farmakoterapii neuroleptykami,powstające 

w wyniku blokady receptorów 

dopaminergicznych w mózgu(pdwzgórze, 

zwoje podstawy mózgu,układ 

nigrostriatalny-istota czarna i prążkowie) 

przez leki LPP.

Częstość występowania-zależnie od kryteriów 

rozpoznania-od 0,02% do 3% leczonych 

neuroleptykami.Śmiertelność waha się od 

5% do 20%.

 

 

objawy:

- pierwsze pojawiają się już w kilka godzin po 

podaniu neuroleptyku,pełny obraz rozwija się 

 w przeciągu 2-9 dni, ale może też powstać 

po kilku tygodniach stosowania;

- wysoka temperatura(hipertermia);
- OBJAWY POZAPIRAMIDOWE-akineza, 

sztywność mięśniowa, drżenie mięśniowe, 

objaw „scyzorykowy”,dystonia;

-  objawy wegetatywne-

tachykardia,tachypnoe, 

 

 

ZZN – c.d.

- wzrost ciśnienia tętniczego, przekrwienie płuc, 

bladość, potliwość, ślinotok, bezmocz;

- wzrost aktywności transaminaz, kwasica 

metaboliczna, mioglobinuria, leukocytoza ponad 
15000/ml; wzrost kinazy 
fosfokreatyninowej(CPK)powyżej400j.M/l;

- zaburzenia świadomości od przymglenia do śpiączki 

włącznie

- Może prowadzić do zgonu, zazwyczaj w wyniku 

późnego rozpoznania ZZN wskutek powikłań ze strony 
ukł.krążenia, oddechowego i niewydolności nerek.

 

 

postępowanie:

- odstawienie LPP;
- monitorowanie podstawowych funkcji 

życiowych;

- dożylne nawadnianie;
- ochładzanie;
- dantrolen;
- bromokryptyna, amantadyna, L-dopa, 

pergolid, lizurid

- CBZ;

 

 

postępowanie-c.d.

- 

lorazepam, klonazepam;

- profilaktyka DIC-

deksametazon,Fraxiparine;

- leczeniem z wyboru są elektrowstrząsy;
- leczenie chorób współistniejących;
- ponowne zastosowanie neuroleptyku 

łącznie z benzodiazepiną lub zmiana na 
atypowy.