Elżbieta Szeląg

   

szelag@nencki.gov.p

l

NEUROPSYCHOLOGIA 

KLINICZNA

Wykład 15

Zdrowiejący mózg – 

- podstawowe zagadnienia terapii 
neuropsychologicznej

Część III. Ogólna charakterystyka często 
występujących 

     zaburzeń  

 

 

Krótki przegląd zaburzeń mowy 

u dzieci

 

 

Około 30 % dzieci wykazuje nieprawidłowości 
rozwoju mowy (Tallal 1993, raporty MEN)

 

Jak często występują one u dzieci

 

 

 

Dyzartria 

= zaburzenie emisji dźwięków 

wskutek zaburzeń ruchowych

 

 

Afonia 

= 

zaburzona emisja głosu 

wskutek defektów krtani

 

 

Opóźniony rozwój mowy 

= alalia dziecięca 

= specyficzne upośledzenie rozwoju języka

 

 

Jest to specyficzny rozwojowy deficyt w 
zakresie ekspresji  i/lub  recepcji mowy, 
wobec braku innych zaburzeń, takich jak: 
•   

ubytek słuchu, 

•   deformacja obwodowego aparatu

    artykulacyjnego, 

•   nieprawidłowości rozwoju umysłowego, 

•   uszkodzenie mózgu, 

•   zaburzenia psychiczne.

 

 

Głuchota lub głęboki niedosłuch

 

 

Przyczyny głuchoty

•   

przyczyny

 genetyczne (ok. 50% przypadków 

głuchoty   
   wrodzonej), stopniowy ubytek słuchu po 
urodzeniu
•   infekcje: (np. różyczka matki, świnka) także 
zapalenie opon 
    mózgowych u dziecka
•   urazy glowy
•   deformacje rozwojowe (prenatalne)
•   przyczyny metaboliczne (zazwyczaj mają one 
związek z
    opóźnieniem w rozwoju umysłowym dziecka)
•   substancje toksyczne: leki podawane matce w 
czasie ciąży
    lub

dziecku po urodzeniu np. streptomycyna

 

 

J ą k a n i e

 

 

Jąkanie (stuttering

) jest zaburzeniem 

rytmu mowy, w którym wypowiedź jest 
przerywana zawahaniami, 
powtórzeniami i przedłużeniami 
brzmienia słów

 

 

Autyzm wczesnodziecięcy

 

 

Autyzm 

jest rzadko występującym zaburzeniem 

rozwoju, 

które definiowane jest na podstawie 

obserwacji zachowania dziecka.

Objawy autyzmu pojawiają się przed ukończeniem 

3 roku życia dziecka i dotyczą upośledzenia 

następujących form zachowania:  

 

 

Częstość występowania autyzmu 

(przypadki dzieci z autyzmem / każde 10.000 

nowonarodzonych dzieci

 

 

Jakie funkcje językowe bierzemy pod uwagę 

przy diagnozie logopedycznej 

• mowa spontaniczna

• rozumienie mowy słyszanej

• powtarzanie mowy słyszanej

• zdolność nazywania

• czytanie i pisanie

 

 

Spontaniczność mowy

•  

czy dziecko posługuje się mową 

spontanicznie?

•  czy zachowana jest płynność mowy?

 

 

Spontanicznośc wypowiedzi można 

oszacowywać na podstawie:

• odpowiadania na tzw. pytania otwarte 
• fluencji słownej (zdolności do produkowania 

ciągów słów bez pauz)

• długości frazy (styl telegraficzny, logorea)
• poprawności artykulacji 
• poprawności syntaktycznej (stosowanie 

właściwych form gramatycznych, końcówek, słów 
posiłkowych, czasów)

• prozodii mowy (rozkładu akcentu i melodii mowy)
• występowania parafazji (podstawianie 

niewłaściwych głosek, sylab, słów)

 

 

Rozumienie mowy oceniamy na 

podstawie:

•  

wskazywanie obiektów na polecenie

•   wykonywanie prostych poleceń np.
                                       podejdź do… pokaż….,   
                                       polecenia 
dwustopniowe……. 
   
•  udzielanie odpowiedzi na pytania typu 
    tak-nie i na pytania otwarte
•   badanie słuchu fonematycznego
•   Token Test (dorośli)

 

 

Terapia afazji choć wciąż 

kontrowersyjna, może jednak 

pomóc wielu chorym

!

 

 

Wiele czynników może mieć wpływ zarówno 

na poprawę samoistną, jak i wyniki terapii 

logopedycznej

• Czynniki 

sprzyjające 

postępom w 

restytucji mowy: 

młody wiek, płeć 

żeńska, leworęczność

• Czynniki negatywne: 

obszerne uszkodzenie tkanki 

mózgowej, głębokie deficyty 

rozumienia mowy, apraksja, 

aktywny proces nowotworowy, 

niski poziom edukacji, niski IQ, 

brak wsparcia ze strony rodziny, 

depresja, inne deficyty np. 

uwagi, pamięci

 

 

Neurorehabilitacja obejmuje:

  

substytucję 

 restytucję 

 aktywację 

 integrację