Niedoczynność 

przytarczyc

            Marta Pańka

                       Pielęgniarstwo 

gr. 6

  WNoZ

 

 

Przytarczyce

   

U człowieka występują 4 gruczoły 

przytarczyczne zlokalizowane w górnych i 
dolnych biegunach obu płatów tarczycy. Ma 
kształt krążka o średnicy ok.. 3mm. Łączna 
masa przytarczyc u człowieka wynosi ok.120-
160mg.

   Każdy gruczoł jest bogato unaczyniony. 

Składa się z dwóch rodzajów komórek: 
liczniejszych  produkujących i wydzielających 
parathormon (PTH) i kwasochłonnych z dużą 
liczbą mitochondriów i oksyfilne ziarnistości 
w cytoplazmie.

 

 

Przyczyny niedoczynności 

przytarczyc:

 

• Powikłania zabiegów operacyjnych tarczycy i 

przytarczyc

• Choroby autoimmunizacyjne
• Leczenie izotopem 131 J (choroba Gravesa-

Basedowa, rak tarczycy)

• Hemochromatoza, choroba Wilsona
• Zespół Di George’a
• Brak przytarczyc+ dysgeneza lub ageneza grasicy
• Hipomagnezemia
• Nacieki nowotworowe

 

 

   

Najczęstszą przyczyną 

niedoczynności przytarczyc jest 
przypadkowe wycięcie przytarczyc 
w trakcie operacji wola tarczycy 
lub uszkodzenie tych gruczołów 
spowodowane stosowaniem 
promieniotwórczego jodu lub 
promieni Rentgena u chorych z 
tyreotoksykozą lub rakiem 
tarczycy.

 

 

Rodzaje chorób 

niedoczynności gruczołów 

przytarczycznych:

• Pierwotna niedoczynność gruczołów 

przytarczycznych

•  Wtórna niedoczynność gruczołów 

przytarczycznych

• Rzekoma niedoczynność gruczołów 

przytarczycznych

 

 

Pierwotna niedoczynność 

przytarczyc jest 

spowodowana:

• Brak przytarczyc lub niedostateczna 

produkcja biologicznie czynnego PTH

• Wycięcie lub uszkodzenie tych gruczołów 

w trakcie strumektomii

• Proces autoimmunologiczny
• Naświetlenie promieniami RTG
• Zniszczenie tkanki gruczołowej przez 

przerzuty nowotworowe 

 

 

Niedobór lub brak PTH jest 

przyczyną hipokalcemii:

• Zmniejszona mobilizacja wapnia w 

kościach

• Zmniejszeniem syntezy 1,25(OH)2D3 

w nerkach

• Zmniejszenie wchłaniania wapnia z 

przewodu pokarmowego

• Hiperfosfatemia
• Powoduje napady tężyczki
• Obniża pobudliwość struktur 

nerwowo-mięśniowych

 

 

Wtórna niedoczynność 

przytarczyc spowodowana 

jest:

• Hiperkalcemia

 

 

Przyczyny hiperkalcemii:

1. Zależne od PTH:
a) Pierwotna nadczynność przytarczyc
b) Leczenie litem
c) Rodzinna hiperkalcemia hipokalcjuryczna

2. Zwiększony „obrót kostny” (nadczynność 

tarczycy, immobilizacja, tiazydy)

3. Towarzysząca niewydolność nerek 

(zaawansowana wtórna nadczynność 
przytarczyc)

 

 

4. Towarzyszące chorobie nowotworowej:
a) Osteoliza spowodowana przerzutami do 

kości 

b) Działanie nowotworowego PTHrP (peptyd 

PTH podobny)

c) Nowotwory układu krwiotwórczego i 

limfatycznego

5. Towarzyszące hiperwitaminozie D:
a) Nadmierna podaz witaminy D
b) Nadprodukcja 1,25(OH)2D3 (sarkoidoza, 

choroby ziarniakowe)

 

 

Rzekoma niedoczynność 

przytarczyc spowodowana 

jest:

• Defekt nerkowego receptora dla PTH
• Stężenie PTH w surowicy może być 

prawidłowe lub znacznie podwyższone

• Podanie parathormonu nie wywołuje 

efektu fosfaturycznego

• W surowic krwi stwierdza się hipokalcemię 

i hiperfosfatemię

 

 

Przyczyny hipokalcemii :

• Niedostateczne wchłanianie wapnia z 

przewodu pokarmowego (niedobór 
witaminy D,zespół złego wchłaniania, 
niedostateczna podaż wapnia)

• Nadmierne odkładanie się wapnia w 

kościach (nadmiar kalcytoniny) lub w 
tkankach miękich (ostre zapalenie trzustki)

• Nadmierna utrata wapnia z moczem 

(tubulopatie, diuretyki pętlowe)

• Wzrost stężenia fosforanów 

nieorganicznych w surowicy (ostra i 
przewlekła mocznica, zespół zmiażdzenia, 
leki cytostatyczne)

 

 

Objawy podmiotowe 

niedoczynności gruczołów 

przytarczycznych:

• Występowanie tężyczki
• Skurcze mięśni powodujące gwałtowne bóle 
• Zaburzenia narządu wzroku (zaćma soczewki)
• Zwapnienia okołonaczyniowe mózgu
• Suchość i łamliwość włosów i paznokci
• Osłabienie mięśniowe
• Bezsenność 
• Zaparcia stolca

 

 

Objawy przedmiotowe 

niedoczynności gruczołów 

przytarczycznych:

• Zmniejszenie wydalania fosforanów z 

moczem

• Zwiększenie poziomu fosforanów we krwi
• Obniżony poziom wapnia we krwi
• Zmniejszenie wydalania wapnia z moczem

 

 

Leczenie objawów 

tężyczki:

• Dożylne wstrzykiwanie soli wapnia z 

dodatkiem 10-15 j. hormonu gruczołów 
przytarczycznych

• Dieta bogata w wapń
• Podawanie dwuhydrotachysterolu lub 

witaminy D w dużych ilościach

 

 

Objawy podmiotowe rzekomej 

niedoczynności gruczołów 

przytarczycznych:

• Zmiany kostne: skrócenie lub pogrubienie 

kości śródręcza i śródstopia

• Zaokrąglona twarz

• Niedorozwój umysłowy

• Napady tężyczki 

• Łamliwość paznokci 

• Zaćma

• Przerzuty kostne w tkance podskórnej i 

wzdłuż wielkich powięzi

 

 

Objawy przedmiotowe 

rzekomej niedoczynności 

gruczołów 

przytarczycznych: 

• Niewydolność tkanki do reagowania na 

prawidłowy parathormon

• Hipokalcemia i hiperfosfatemia

 

 

Badania laboratoryjne

• Hipokalcemia
• Hiperfosfatemia
• Obniżenie stężenia lub niedobór PTH w 

surowicy krwi 

• W badaniu radiologicznym można wykryć 

zwapnienia w jądrach podstawy mózgu i 
innych tkanek miękkich i zagęszczenie 
struktury kostnej

• Przy braku PTH upośledzenia mobilizacji 

wapnia z kości

 

 

Obraz kliniczny

• Objawy tężyczki jawnej i utajonej
• Zmiany troficzne różnych narządów
• Napad tężyczki przejawia się symetrycznie 

występującymi skurczami tonicznymi 
mięśni (najpierw mięśnie rąk, później 
przedramion, ramion i mięśni twarzy) 
bezdech, chory ma świadomość

 

 

 

Dziękuje za uwagę!!!