Slajd 1

RODZAJE RAN, SPOSOBY

POSTEPOWANIA ORAZ

LECZENIE

Definicja rany

•

Rana (vulnus) -

to uszkodzenie ciągłości

skóry

, a często również głębszych tkanek lub

narządów na skutek

urazu

mechanicznego.

Istnieją pewne rodzaje ran, które powstają w

wyniku innych procesów chorobowych np.

owrzodzenie żylakowe, owrzodzenie troficzne

(odleżyna), owrzodzenie neuropatyczne czy

też rana powstała w wyniku niedokrwienia lub

zakażenia tkanek.

•

Po powstaniu rany krew ulega

wynaczynieniu - zjawisko to

określane jest mianem

krwawienia

lub krwotoku

Krwawienie może być zewnętrzne lub

wewnętrzne. Zarówno jedno jak i

drugie grozi wstrząsem i jego

następstwami, ze śmiercią włącznie.

Rodzaje krwawień

•

krwawienie tętnicze

- krew tętnicza z powodu

dużej zawartości tlenu ma kolor jasnoczerwony.

Wypływa pod znacznym ciśnieniem, zwykle w

postaci pulsującego strumienia;

•

krwawienie żylne

- krew żylna, w odróżnieniu od

tętniczej, zawiera mało tlenu, ma barwę

ciemnoczerwoną, a jej wypływ z rany jest

wolniejszy i jednostajny;

•

krwawienie włośniczkowe

- objawia się jako

powolne sączenie krwi z powierzchniowych ran o

charakterze otarcia skóry.

Rodzaje krwawień cd.

•

Krwawienie wewnętrzne

- w

odróżnieniu od zewnętrznego nie jest

oczywiste i nie daje spektakularnych

objawów. Krew może ulec

wynaczynieniu np. do jamy brzusznej,

miednicy, klatki piersiowej,

przestrzeni śródtkankowych w obrębie

kończyn (zwłaszcza uda).

Czynniki powstawania

ran

•

czynnik mechaniczny (rany cięte,

rąbane, kłute, tłuczone, postrzałowe);

•

czynnik termiczny (oparzenia i

odmrożenia);

•

czynnik chemiczny (oparzenia

chemiczne, martwicę lub rozpuszczenie

tkanek);

•

czynnik elektryczny (oparzenia i

zwęglenia tkanek).

•

Istnieją pewne rodzaje ran, które

powstają w wyniku innych procesów

chorobowych np. owrzodzenie

żylakowe, owrzodzenie troficzne

(odleżyna), owrzodzenie

neuropatyczne czy też rana powstała

w wyniku niedokrwienia lub

zakażenia tkanek.

Podział ran

•

Otarcie skóry

– powstaje pod wpływem

siły działającej stycznie do powierzchni

skóry. Uszkodzeniu ulega tylko naskórek

•

Rana kłuta

– zranienie ostrym, wąskim

przedmiotem. Rana taka szybko ulega

gojeniu. Rana taka może być zakażona i

zawierać ciała obce. Wymaga obserwacji

•

Rana cięta

– powstaje wskutek

przecięcia ostrym przedmiotem.

Brzegi rany są równe i krwawią

obficie. Uraz ogranicza się do

rozdzielenia tkanki nie niszcząc jej

żywotności. Rany takie łatwo się

goją.

•

Rana tłuczona

- powstaje w wyniku

uderzenia tępym narzędziem np.

kamień, młotek. Brzegi rany są

obrzękłe, zgniecione i nierówne,

krwawienie zewnętrzne jest skąpe,

ponieważ naczynia krwionośne także

ulegają zgnieceniu, co zwiększa

ryzyko zakażenia.

•

Rana szarpana

- powstaje przy

gwałtownym wyszarpnięciu wbitego

zakrzywionego przedmiotu np. haka.

Brzegi rany są nierówne, poszarpane,

w dnie rany widoczna jest

poszarpana tkanka mięśniowa i

tłuszczowa, często występuje ubytek

skóry i głębszych tkanek.

•

Rana kąsana

- jest to rana zadana zębami

ludzi lub zwierząt, wiąże się z tym duże

niebezpieczeństwo zakażenia ze względu na

bogatą florę bakteryjną jamy ustnej;

szczególnie niebezpieczne są wirusy

wścieklizny, które wraz ze śliną zwierząt

mogą wniknąć przez najdrobniejsze otarcie

naskórka, nawet wtedy, gdy ukąszenie

nastąpiło przez ubranie.

•

Rana postrzałowa

- może być

spowodowana przez pociski z broni palnej

albo przez odłamki wybuchającego pocisku.

Pocisk lub odłamek może pozostać w

tkankach (rana ślepa) lub przebić je na wylot

(rana przestrzałowa): rana wlotowa pocisku

jest mała i gładka, podczas gdy rana

wylotowa jest większa, o postrzępionych

brzegach.

•

Ukąszenie żmii –

rana to dwa drobne

otwory położone blisko siebie, z

otworów tych wydobywa się kroplami

krew. Okolica rany jest żywobolesna i

obrzękiem wokół.

•

Po ukąszeniu opaska uciskowa powyżej

miejsca ukąszenia.

•

Na miejscu podanie surowicy przeciw

jadowi żmii.

Gojenie się ran

•

Przebieg gojenia się ran możemy podzielić

na 2 okresy: pierwszy oczyszczanie rany,

drugi odbudowa ubytku.

•

w czasie oczyszczania brzegi rany są

obrzęknięte, zaczerwienione, cieplejsze,

bolesne

•

W czasie odbudowy znika obrzęk i

zaczerwienienie, a dno rany i ściany

zaczynają się pokrywać

ziarniną.

•

W ranach czystych, o zdrowych

ścianach, pierwsza faza gojenia jest

bardzo szybka, jeśli brzegi rany

zostaną zbliżone to goi się ona w

przeciągu tygodnia jest to gojenie

przez

rychłozrost.

•

Gdy istnieją ubytki tkanek, lub tkanki

martwe, wówczas gojenie polega na

oczyszczaniu się rany, a następnie

wypełnieniu młodą tkanką łączną

zwana

ziarniną

– gojenie takie

nazywa się gojeniem przez

ziarninowanie.

•

Po oczyszczeniu się rany oraz po

wypełnieniu ziarniną rozpoczyna się

proces samoistnego zmniejszania się

rany poprzez mechanizm obkurczania

i narastania naskórka.

•

Ziarnina kurczy się i zmienia się w

zbitą tkankę łączną nazywana

blizną.

Rana

Gojenie przez rychłozrost

Gojenie przez ziarninowanie

Krótki czas odbudowy

Długi czas odbudowy

Ziarnina

Blizna

Obkurczanie się rany

Narastanie naskórka

Od czego zależy gojenie się

ran

•

Zakażenie rany – niszczy ono pączkujące

naczynia oraz fibroblsty, brzegi rany nie

mogą się zrastać

•

Obecność tkanki martwiczej

•

Niedostatecznie ukrwienie

•

Umiejscowienie rany

•

Czynniki ogólne – niedożywienie,

niedokrwistość, awitaminoza, leki

cytostatyczne, glikokortykosterydy

Postępowanie

•

Ucisk palcem lub dłonią

- zwykle główne

krwawienie pochodzi z uszkodzonego

pojedynczego większego naczynia

tętniczego lub żylnego. Najszybszą metodą

w tym wypadku jest uciśnięcie miejsca

krwawienia palcem ( w rękawiczce!!!) z

użyciem jałowego gazika. Następnie należy

nałożyć warstwy jałowej gazy w ilości

zapewniającej dostateczny ucisk na ranę, a

wszystko umocować za pomocą bandaża.

•

Opatrunek uciskowy

- jest

najkorzystniejszym sposobem zatrzymania

krwawienia, umożliwiającym dalsze swobodne

zaopatrywanie poszkodowanego. Zakłada się

go bezpośrednio na krwawiącą ranę.

Opatrunek uciskowy złożony jest z kilku

warstw jałowych gazików lub chust gazowych

(w zależnosci od wielkości rany),

umocowanych opaską elastyczną lub

bandażem.Korzystne jest dodatkowe

utrzymanie ucisku palcem lub dłonią przez

kilka minut, do czasu wytworzenia skrzepu.

Opatrunku uciskowego nie zakładamy na szyi!

•

Ucisk tętnicy powyżej rany

- gdy

nie jest możliwe założenie opatrunku

uciskowego na krwawiącą ranę

kończyny lub opatrunek nie jest

skuteczny należy ucisnąć główną

tętnicę zaopatrującą daną kończynę.

Dochodzi wtedy do wyraźnego

zmniejszenia krwawienia.

•

Uniesienie kończyny

- dodatkową

metodą zwiększającą skuteczność

tamowania krwotoku jest uniesienie

krwawiącej kończyny. W przypadku

wyraźnych urazów kończyny np.

złamań należy zachować należytą

ostrożność i jak najszybciej

zaopatrzyć wystepujące urazy.

•

Amputacje urazowe

- przypadku

amputacji urazowych należy: - ułożyć

kończynę w położeniu powyżej klatki

piersiowej;

- położyć na kikut grubą warstwę

jałowych opatrunków;

- owinąć kikut ściśle bandażem i opaską

elastyczną (opatrunek uciskowy);

Zapamiętaj

•

nie kładź bezpośrednio na ranę waty,

ligniny, chusteczek higienicznych, itp.;

•

nie dotykaj rany bezpośrednio palcami ani

żadnymi środkami niejałowymi, może dojść

do zainfekowania rany;

•

nie usuwaj ciał obcych tkwiących w ranie

(może dojść do gwałtownego niemożliwego

do opanowania krwotoku!), próbujemy je

ustabilizować aby uchronić przed

przemieszczaniem;

•

połóż poszkodowanego w pozycji

przeciwwstrząsowej (płasko na plecach,

nogi uniesione do góry), aby zapobiec

rozwijaniu się wstrząsu pourazowego;

•

kontroluj czynności życiowe

poszkodowanego (oddech i tętno);

•

zapewnij poszkodowanemu komfort

termiczny (chroń przed utratą ciepła, bądź

przed przegrzaniem) i psychiczny;

•

kontroluj tętno poniżej miejsca

założenia opatrunku;

•

w przypadku przemoknięcia

opatrunku nie zdejmuj

przesiąkniętego opatrunku tylko

dołóż kolejną warstwę materiału

chłonącego i zamocuj bandażem.

Leczenie chirurgiczne

•

W ranach czystych należy zszyć brzegi

rany po ówczesnym odpowiednim jej

zaopatrzeniu oraz oczyszczeniu

•

W ranach stłuczonych lub brudnych

można pozostawić ranę otwartą na

gojenie przez ziarninowanie lub wyciąć

brzegi i zszyć ranę z pozostawieniem

sączka.

Document Outline