Diagnostyka funkcjonalna kręgosłupa

Arkuszewski Zbigniew: Podręcznik medycyny

manualnej. Atlas zabiegów: miednica, kręgosłup

lędźwiowy, kręgosłup piersiowy, żebra, wyd. 1,

Kraków 2006

Błaszczyk Janusz Wiesław: Biomechanika

kliniczna, wyd. 1, Warszawa 2004

Bochenek Adam, Reicher Michał: Anatomia

człowieka, t.1, wyd.6, Warszawa 1990

Buckup Klaus: Testy Kliniczne w badaniu kości,

stawów i mięśni, wyd. 2, Warszawa 2002

Gaździk Tadeusz Szymon: Ortopedia i

traumatologia. Podręcznik dla studentów

medycyny, wyd.1, Warszawa 1998

Hausmanowa-Petrusewicz Irena: Choroby

nerwowo-mięśniowe, wyd.1, Warszawa 1999

Konturek Stanisław: Fizjologia człowieka, t.4

Neurofizjologia, wyd.1, Kraków 1998

Lee Diane: Obręcz biodrowa. Badanie i leczenie

okolicy lędźwiowo-miedniczno-biodrowej, wyd. 1,

Warszawa 2002

Magiera Leszek: Leksykon masażu i terminów

komplementarnych, wyd. 1, Kraków 2001

Mika Tadeusz: Fizykoterapia, wyd. 1, Warszawa

1993

Mulligan Brian R.: Terapia manualna. Techniki

NAG, SNAG, MWM, itp., wyd.5, Kraków 2004

Straburzyński Gerard (red.): Fizjoterapia, wyd. 1,

Warszawa 1988

Thompson Jon C., Netter Frank H.: Atlas anatomii

ortopedycznej Nettera, red. Artur Dziak, wyd. 1,

Wrocław 2007

Kompresyjny test

Jacksona

Test różnicujący bóle odcinka szyjnego
kręgosłupa

Wykonanie: Pacjent siedzi. Badający stoi
za chorym i układa swoje ręce na jego
głowie poruszając ją biernie w obie strony.
Przy maksymalnym zgięciu bocznym
obiema rękami wywiera dodatkowo nacisk,
skierowany osiowo na głowę i kręgosłup.

Kompresyjny test

Jacksona

Interpretacja: Osiowy nacisk prowadzi do

zwiększonego obciążenia krążków

międzykręgowych, miejsc wyjścia nerwów

oraz stawów międzykręgowych. W wyniku

nacisku na otwory międzykręgowe pojawia

się obwodowy, nie w pełni segmentarny ból,

spowodowany zmianami w stawach

kręgosłupa. Przy podrażnieniu korzeni

nerwowych pojawiają się bóle korzeniowe.

Lokalne, ograniczone bóle świadczą o

naciągnięciu leżących po przeciwnej stronie

skóry i mięśni.

Test Spurlinga

Test diagnostyczny pozwalający na ocenę

dolegliwości bólowych ze strony stawów i

podrażnionych korzeni nerwowych szyjnego

odcinka kręgosłupa.

Wykonanie testu: Chory siedzi. Jego głowa

jest zginana w jedną stronę i rotowana.

Badający stojąc za pacjentem układa jedną

rękę na głowie pacjenta, a drugą lekko w nią

uderza (uciska). Jeżeli chory toleruje

pierwszy etap badania, test jest dodatkowo

powtarzany przy wyprostowanym szyjnym

odcinku kręgosłupa.

Test Spurlinga

Interpretacja testu: Test ten wskazuje na

zespoły bólowe w stawach

międzykręgowych oraz na ucisk korzeni

nerwowych. W takich przypadkach

badanie nasila dolegliwości bólowe.

Wyprost szyjnego odcinka kręgosłupa

prowadzi do zwężenia o 20-30% otworów

międzykręgowych. Korzeniowe

dolegliwości bólowe mogą ulec nasileniu

już w czasie wyprostu szyjnego odcinka

kręgosłupa.

Test Valsalvy

Test diagnostyczny pozwalający na ocenę

dolegliwości bólowych spowodowanych

przewężeniem kanału rdzenia szyjnego odcinka

kręgosłupa.

Wykonanie testu: Chory w pozycji siedzącej

próbuje nadmuchując policzki wycisnął znajdujący

się w ustach kciuk.

Interpretacja testu: W czasie tego testu dochodzi

do wzrostu ciśnienia wewnątrz kanału] kręgowego.

Jest on dodatni w przypadku jego zwężenia

spowodowanego wypadnięciem krążka

międzykręgowego, guzami, osteofitami oraz

obrzękiem tkanek miękkich.] Pojawiają się wtedy

ostre bóle korzeniowe do odpowiednich

dermatomów.

Test Soto-Halla

Test diagnostyczny pozwalający na

różnicowanie bólów szyjnego odcinka

kręgosłupa.

Wykonanie testu: Pacjent leży na plecach

i najpierw czynnie unosi lekko głowę,

starając się. na ile to możliwe, zbliżyć

podbródek do klatki piersiowej. Następnie

badający wykonuje bierne zgięcie głowy

do przodu. Jednocześnie badający

wywiera drugą ręką lekki ucisk na

mostek.

Test Soto-Halla

Interpretacja testu: Bóle karku

spowodowane naciskiem przy

biernym unoszeniu głowy świadczą o

chorobach kości lub więzadeł

szyjnego odcinka kręgosłupa.

Ciągnące bóle występujące przy

czynnym unoszeniu głowy,

spowodowane są głównie skróceniem

mięśni karku.

Objaw Thomsena

Objaw wskazujący na podrażnienie korzeni

nerwowych.

Wykonanie testu: Pacjent leży na brzuchu.

Badający zgina staw kolanowy od kąta 90°

do 120° przy zgiętej grzbietowo stopie.

Interpretacja testu: Jeżeli w tym czasie

można wymacać bolesny nerw kulszowy

powyżej dołu podkolanowego, świadczy to o

podrażnieniu korzeni nerwowych i zwykle

jest spowodowane dyslokacją jądra

miażdżystego lub guzem.

Test Kerniga

Objaw wskazujący na podrażnienie korzeni

nerwowych.

Wykonanie testu

Pacjent leży na plecach.

Choremu poleca się zgiąć kończynę w stawie

biodrowym i kolanowym. W pierwszej części

testu badający stara się biernie wyprostować

staw kolanowy, w drugiej części pacjent jest

proszony o wykonanie czynnego wyprostu

tego stawu.

Interpretacja testu:

Jeżeli przy czynnym i

biernym wyproście stawu kolanowego

pojawiają się bóle kręgosłupa lub korzeniowe

w kończynie, świadczy to o podrażnieniu

korzeni nerwowych spowodowanym

dyslokacją jądra miażdżystego, procesem

zapalnym lub guzem.

Objaw Hoovera

Test diagnostyczny do wykrywania

symulacji dolegliwości ze strony

lędźwiowego odcinka kręgosłupa.

Wykonanie testu:

Chory leży na plecach.

Następnie powinien unieść sprawiającą bóle

kończynę dolną, podczas gdy badający

układa rękę pod piętą drugiej kończyny.

Interpretacja testu:

Przy obecności

rzeczywistej rwy kulszowej pacjent nie

może unieść kończyny. Jednocześnie

przyciska on piętę drugiej kończyny silnie

do podłoża. Jeżeli pacjent symuluje objawy,

nie podpiera się piętą zdrowej kończyny o

podłoże. Ponadto często stwierdza, że nie

jest w stanie unieść chorej kończyny dolnej.

Nachlasstest (test

złagodzenia)

Test diagnostyczny różnicujący bóle

lędźwiowe i krzyżowo-lędźwiowe.

Wykonanie testu: Chory leży na brzuchu.

Badający zgina staw kolanowy chorego,

starając się, na ile jest to tylko możliwe,

docisnąć piętę do pośladka. Pacjent

powinien początkowo nie stawiać oporu, a

następnie starać się wyprostować kończynę

wbrew stawiającej opór ręce badającego.

Nachlasstest (test

złagodzenia)

Interpretacja testu: W czasie testu

początkowo dochodzi do wzrostu napięcia

w stawie krzyżowo-biodrowym, następnie

w przejściu lędźwiowo-krzyżowym i na

końcu w lędźwiowym odcinku kręgosłupa.

Test ten wykonujemy przy podejrzeniu

obecności zmian w więzadłach miednicy i

w krążkach międzykręgowych.

Nachlasstest (test

złagodzenia)

Bóle w stawie krzyżowo-biodrowym,

lędźwiowo-krzyżowym lub w lędźwiowym

odcinku kręgosłupa bez korzeniowego

promieniowania przemawiają za

zmianami zwyrodnieniowymi i/lub

niewydolnością więzadłową; pojawienie

się dodatkowo bólów korzeniowych

przemawia za uszkodzeniem krążków

międzykręgowych.

Test uwalniania

(upuszczania) Laseque’a

Test stosowany do różnicowania bólów

lędźwiowego odcinka kręgosłupa.

Wykonanie: Pacjent leży na plecach.

Następnie wykonuje się test Lasegue'a do

pojawienia się dolegliwości bólowych. W

tej pozycji odsuwając obie ręce badający

uwalnia kończynę dolną.

Test uwalniania

(upuszczania) Laseque’a

Interpretacja: Nagłe, nieoczekiwane

upuszczenie kończyny powoduje

odruchowe napięcie mięśni grzbietu i

pośladków. Głównie dochodzi do napięcia

mięśnia lędźwiowego z pociąganiem za

wyrostki poprzeczne lędźwiowego odcinka

kręgosłupa. Bóle pojawiają się przy

chorobach odcinka lędźwiowego

kręgosłupa (spondyloartroza, spondylitis,

wypadnięcie jądra miażdżystego) lub

stawów krzyżowo-biodrowych.

Test uwalniania

(upuszczania) Laseque’a

Różnicowania wymagają bóle

trzewne, np. uwzględnić należy

objawy spowodowane

zapaleniem wyrostka

robaczkowego, które w tym

teście mogą ulec zaostrzeniu.

Diagnostyka bólu

Ból pierwotnie pochodzenia

dyskowego

Ból najczęściej obejmuje okolice

kręgosłupa L-S. Czasami promieniuje do

ksobnych części kkd. Powolne ustąpienie

dolegliwości bólowych (tygodnie,

miesiące). Ból szczególnie nasila się

w sytuacjach, które prowokują duże

obciążenie krążka międzykręgowego.

Najczęściej rozpoznawany u ludzi

młodych i w wieku średnim.

Diagnostyka bólu

Ból wynikający z kompresji struktur

układu nerwowego

Uszkodzenie korzenia lędźwiowego L4

Ból i zaburzenia czucia obejmują boczną

powierzchnię uda, przednią powierzchnię

kolana i przyśrodkową powierzchnię

podudzia schodząc do przyśrodkowego

grzbietu stopy (miejscem znacznikowym

jest przednio przyśrodkowy kwadrant

podudzia). Osłabienie ruchu prostowania

w stawie kolanowym oraz ruchu

odwracania i prostowania stopy. Odruch

kolanowy osłabiony.

Diagnostyka bólu

Uszkodzenie korzenia lędźwiowego

Ból i zaburzenia czucia na bocznej

powierzchni uda, przednio-bocznej

powierzchni podudzia i grzbiecie stopy.

Osłabienie prostowania stopy i palucha,

osłabienie odwracania stopy.

Diagnostyka bólu

Uszkodzenie korzenia krzyżowego

Promieniowanie bólu i zaburzenia czucia

na tylnej powierzchni uda, tylno-bocznej

powierzchni podudzia i bocznym brzegu

stopy. Osłabienie zginania stopy

i palucha, osłabieniu ruchu nawracania

stopy oraz ruchu zginania w stawie

kolanowym. Odruch ze ścięgna Achillesa

zanika.

Diagnostyka bólu

Zespół ogona końskiego

Bóle o charakterze rwy kulszowej. Zaburzenia

czucia o charakterze korzeniowym od L4 w dół.

Jeżeli przyczyna dolegliwości jest zlokalizowana

wyżej w lędźwiowym odcinku kanału kręgowego

zaburzenia czucia obejmują obszar jak spodnie do

jazdy konnej oraz obejmują podudzie. Dodatkowo

stwierdzane jest wiotkie porażenie mięśni kończyn

dolnych (mm. trójgłowe łydek, drobne mm. stóp,

mm. ksobne kończyn dolnych), nietrzymanie

moczu i kału. Jeżeli uszkodzenie ogona końskiego

jest zlokalizowane w dolnej części kanału

kręgowego to zaburzenia czucia obejmują okolicę

anogenitalną (S3-S5). Zaburzenia odruchów są

adekwatne do wysokości uszkodzenia.

Diagnostyka bólu

Ból pochodzenia kostnego lub z innych

struktur kręgosłupa poza układem

nerwowym

Zespół bólowy stawów międzywyrostkowych

- Ból obejmuje z zasady okolicę stawu m-

wyrostkowego, może promieniować do pośladków

i tylnej części uda. Z zasady ból nie przekracza linii

pośrodkowej. W trakcie wykonywania obj. Lasequ’a

może pojawić się ból w okolicy chorego stawu.

Mogą być różnice w odruchach głębokich. Ból

nasila się przy chodzeniu i długich obciążeniach

statycznych. Siedzenie zmniejsza dolegliwości

bólowe. Przeprost nasila dolegliwości bólowe.

Diagnostyka bólu

Kręgozmyk

Objawy kręgozmyku nie są

charakterystyczne. Bardzo często

jest wykrywany przypadkowo

Diagnostyka bólu

Objawy chromania neurogennego

w przebiegu stenozy lędźwiowego

odcinka kręgosłupa

Nasilenie się bólu w pozycji wyprostnej

i ustępowanie w pozycji leżącej.

Ograniczenie przeprostu kręgosłupa.

Ziębnięcie, drętwienie i przeczulica kkd

po przejściu określonego dystansu, bez

zaburzeń krążenia obwodowego. Ból

nasila się w ciągu dnia. Objawy bólowe

mają różny charakter.

Objaw Brudzińskiego

Objaw ten wskazuje na podrażnienie

opon mózgowych.

Objaw ten najłatwiej uchwycić w pozycji

leżącej na plecach podczas biernego

uniesienia głowy (zgięcia szyi) pacjenta.

Jeżeli w trakcie próby maksymalnego

uniesienia głowy dochodzi do lekkiego

zgięcia stawów kolanowych i biodrowych,

stwierdzamy objawy podrażnienia opon.

Objaw Lasèque'a

Test diagnostyczny do wykrywania

podrażnienia korzenia nerwowego.

Wykonanie testu: Badający wolno

unosi wyprostowaną w stawie

kolanowym kończynę dolną pacjenta

do momentu aż pojawią się

dolegliwości bólowe.

Objaw Lasèque'a

Interpretacja testu: Ostry ból w krzyżu i

kończynie świadczy o podrażnieniu korzenia

nerwowego (wypadnięcie jądra

miażdżystego, guz). Rzeczywiście dodatni

objaw Lasegue'a występuje jedynie wtedy,

kiedy opisany ból prawie błyskawicznie

przenosi się do kończyny dolnej, a objęty w

niej obszar zaburzeń ruchowo-czuciowych

odpowiada zajętemu korzeniowi nerwowemu.

Pacjent często stara się zmniejszyć ból przez

uniesienie po stronie badanej miednicy.

Należy zmierzyć kąt, do jakiego można

unieść kończynę, a jego wielkość wskazuje

na stopień podrażnienia korzeni nerwowych.

Objaw Lasèque'a

Ból nerwu kulszowego można

wywołać po przywiedzeniu i rotacji

wewnętrznej zgiętej w stawie

kolanowym kończyny dolnej. Ten

test jest opisywany jako objaw

Bonneta lub mięśnia gruszkowatego

(przy przywiedzeniu i rotacji

wewnętrznej kończyny dochodzi do

na ciągnięcia nerwu wokół mięśnia

gruszkowatego).

Objaw Lasèque'a

Niekiedy uniesienie kończyny w stawie

biodrowym nie jest możliwe, ponieważ

chory stawia opór i stara się kończyną

zepchnąć w dół rękę badającego. Takie

zachowanie pojawia się niekiedy w czasie

badania chorych obeznanych z patologią

O znacznym podrażnieniu nerwu

kulszowego świadczy również nasilenie rwy

kulszowej po uniesieniu głowy (objaw

Kerniga) i/lub biernego grzbietowego

zgięcia palucha (objaw Turyn)

(różnicowanie: zapalenie opon mózgowych,

krwawienie podpajęczynówkowe,

meningiosis carcinoinatosa).

Objaw Lasèque'a

Jeżeli przy unoszeniu kończyny w okolicy

krzyżowej i lędźwiowym odcinku kręgosłupa

bóle narastają wolno lub promieniują do

tylnej powierzchni uda, to są zwykle

spowodowane zmianami zwyrodnieniowymi

stawów kręgosłupa, zapaleniami więzadeł

miednicy albo znacznym wzrostem napięcia

mięśnia kulszowo-udowego („miękki stop";

w większości przypadków pojawia się

również po drugiej stronie). Należy odróżnić

bóle rzekomokorzeniowe (rzekomy objaw

Lasegue'a) od rzeczywistej rwy kulszowej

(objaw Lasegue'a).

Objaw udowy Lasègue'a

(odwrócony objaw

Lasègue'a)

Test diagnostyczny wskazujący na

podrażnienie korzeni nerwowych.

Wykonanie testu: Pacjent leży na

brzuchu. Zgięta w stawie kolanowym

kończyna jest unoszona z kozetki.

Objaw udowy Lasègue'a

(odwrócony objaw

Lasègue'a)

Interpretacja testu:

Przeprost stawu

biodrowego przy zgiętym stawie kolanowym

powoduje naciągnięcie nerwu udowego.

Jeżeli pojawią się jednostronnie lub

obustronnie bóle korzeniowe na przedniej

stronie uda (oraz rzadko w podudziu),

świadczy to o podrażnieniu korzeni

nerwowych w segmencie L3/L4. Wykonanie

testu ograniczają często dolegliwości

spowodowane zmianami zwyrodnieniowymi

stawu biodrowego, skrócenie mięśnia

prostego uda lub mięśnia lędźwiowego.

Objaw Lasègue'a w pozycji

siedzącej

Objaw zwany ten wskazuje na

podrażnienie korzeni nerwowych.

Wykonanie testu: Pacjenta siedzącego na

brzegu kozetki prosi się, aby

wyprostowaną kończynę dolną zgiął w

stawie biodrowym.

Interpretacja testu:

Test ten odpowiada

objawowi Lasegue'a. Jeżeli występuje

podrażnienie korzeni nerwowych, to pacjent

unika bólu, starając się położyć i podeprzeć

rękami. Test ten wykonujemy w celu

stwierdzenia agrawacji bólów. Jeżeli chory

może bez problemów zgiąć kończynę

w stawie biodrowym bez pochylania się do

tyłu, to stwierdzony wcześniej objaw

Lasegue'a jest niepewny. Test ten może być

także wykonany przez badającego podobnie

jak objaw Lasegue'a. Badający zgina biernie

w stawie biodrowym wyprostowaną w

stawie kolanowym kończynę dolną.

Test uwalniania

(upuszczania) Lasègue'a

Test stosowany do różnicowania bólów

lędźwiowego odcinka kręgosłupa.

Wykonanie: Pacjent leży na plecach.

Następnie wykonuje się test Lasegue'a

do pojawienia się dolegliwości

bólowych. W tej pozycji odsuwając obie

ręce badający uwalnia kończynę dolną.

Test uwalniania

(upuszczania) Lasègue'a

Interpretacja:

Nagłe, nieoczekiwane

upuszczenie kończyny powoduje odruchowe

napięcie mięśni grzbietu i pośladków.

Głównie dochodzi do napięcia mięśnia

lędźwiowego z pociąganiem za wyrostki

poprzeczne lędźwiowego odcinka

kręgosłupa. Bóle pojawiają się przy

chorobach odcinka lędźwiowego kręgosłupa

(spondyloartroza,

spondylitis,

wypadnięcie

jądra miażdżystego) lub stawów krzyżowo-

biodrowych.

Test uwalniania

(upuszczania) Lasègue'a

Różnicowania wymagają bóle

trzewne, np. uwzględnić należy

objawy spowodowane zapaleniem

wyrostka robaczkowego, które w tym

teście mogą ulec zaostrzeniu.

Objaw Lasègue'a-Moutauda-

Martina (skrzyżowany objaw

Lasègue'a)

Objaw zwany ten wskazuje na

podrażnienie korzeni nerwowych.

Wykonanie testu: Badający podnosi

wyprostowaną w stawie kolanowym,

niesprawiającą dolegliwości bólowych,

kończynę dolną.

Objaw Lasègue'a-Moutauda-

Martina (skrzyżowany objaw

Lasègue'a)

Interpretacja testu:

W przypadku

dyslokacji jądra miażdżystego i

podrażnienia korzenia nerwowego, w

czasie unoszenia zdrowej kończyny może

dojść do przeniesienia ruchu na zajęty

segment kręgowy, w wyniku czego po

stronie chorej pojawia się rwa kulszowa.

Test Bragarda

(korzeniowy)

Test diagnostyczny wskazujący na ucisk

korzeni nerwowych - pozwala na

różnicowanie między rzeczywistym i

rzekomym objawem Lasegue'a.

Wykonanie testu odbywa się w pozycji

pacjenta leżącej na plecach. Terapeuta

jedną ręką obejmuje piętę, a druga

chwyta za tylną okolicę stawu

kolanowego. Wyprostowaną w stawie

kolanowym kończynę terapeuta unosi

wolno ku górze. Przy pojawieniu się

bólu jak w objawie Lasegue'a, kończynę

opuszcza się do momentu, gdy ból

ustąpi. W tej pozycji wykonywane jest

silne zgięcie grzbietowe stopy, które

powoduje ponowne pojawienie się bólu

przebiegającego wzdłuż nerwu

kulszowego.

Dodatni objaw Bragarda świadczy o

ucisku korzeni nerwowych z poziomu L4-

S1. Tępy, niespecyficzny ból na tylnej

powierzchni uda z promieniowaniem do

stawu kolanowego świadczy o

podrażnieniu na skutek rozciągnięcia

mięśni kulszowo-udowych i nie należy go

mylić z objawem Lasegue'a. Uczucie

napięcia w łydce może być spowodowane

zakrzepicą żył, zatorem lub przykurczem

mięśnia brzuchatego łydki.

Objaw Bonneta

Objaw zwany też objawem mięśnia

gruszkowatego, znajduje kliniczną

przydatność do testowania nerwu kulszowego.

Test wykonuje się w pozycji leżenia na

plecach. Terapeuta zgina kończynę dolną w

stawie kolanowym i biodrowym, a następnie

przywodzi i rotuje ją do wewnątrz. W czasie

tego ruchu wcześniej pojawia się objaw

Lasegue'a, zaś nasilenie się dolegliwości

bólowych spowodowane jest przez napinanie

się nerwu kulszowego w pobliżu mięśnia

gruszkowatego.

Objaw Duchenne'a

Objaw pozwalający ocenić uszkodzenie korzeni

nerwowych.

Wykonanie testu:

Pacjent leży na plecach.

Badający chwyta jedną ręką piętę, a jednym

palcem drugiej ręki uciska w kierunku

grzbietowym I kość śródstopia. Następnie prosi

się chorego o wykonanie zgięcia podeszwowego

stopy.

Interpretacja testu:

W przypadku choroby krążka

międzykręgowego z uszkodzeniem korzenia

nerwowego S1, chory nie może przeciwstawić

się uciskowi palca. Z powodu niedowładu mięśni

strzałkowych dochodzi do supinacji stopy

(mięśnie piszczelowy tylny i przedni).

Document Outline