TWORZYWA SZTUCZNE 

STOSOWANE W PROTETYCE

Rodzaje tworzyw sztucznych

Tworzywa akrylowe

Najczęściej występują w postaci proszku, płynu, żelu, 

płatków lub arkuszy.

Skład:

• Polimetakrylan metylu

• Organiczny tlenek jak inicjator procesu polimeryzacji

• Barwniki nieorganiczne pozwalają dopasować kolor 

płyty protezy do koloru błony śluzowej pacjenta 

(czysty akrylan po spolimeryzowaniu jest 

przezroczysty)

• Wysuszone włókna syntetyczne dodawane w celu 

poprawy estetyki

Właściwości:

• Ogólnie niska wytrzymałość

• Umiarkowana elastyczność

• Są kruche i miękkie

• Względnie wysoka odporność na zniszczenia na skutek 

użycia

• Niska temp. odkształcenia (95 C)

• Wykazuje znaczny skurcz polimeryzacyjny

• Sorpcja wody względnie wysoka – zanurzenie protezy 

w wodzie rekompensuje skurcz polimeryzacyjny, co 

powoduje lepsze przyleganie protezy do podłoża w 

jamie ustnej

• Adhezja do metalu i porcelany jest niska

• Do akrylowych zębów zaś dość dobra

Obróbka tworzywa 

akrylowego

Polega na dodaniu do akrylanu gumy butadienowo – 

styrenowej oraz przez zastosowanie kopolimerów 

uzyskanych przez połączenie monomerów 

hydroksymetakrylanowych z metakrylanem metylu.

Właściwości po obróbce:
• Zwiększona odporność na gwałtowne uderzenia
• Wzrost zdolności zginania i obniżenie sztywności
• Nieznaczne obniżenie sorpcji wody

Tworzywa stosowane do wyrobu sztucznych 

zębów

Tworzywa plastikowe

• Stosuje się polimery akrylanowe i modyfikowane polimery 

akrylanowe

• Zasadniczą różnicą pomiędzy tworzywami używanymi do 

wyrobu płyty protezy i do wyrobu zębów polega na 

stosowaniu w tym drugim odpowiednich barwników, dzięki 

czemu można wytwarzać zęby o różnym odcieniu

• Wykonuje się stosując warstwy materiału różniące się 

między sobą kolorem oraz grubością – możliwe jest 

uzyskanie jak najnaturalniejszego efektu

• Część przydziąsłową sporządza się z materiałów nie 

usieciowionych (tylko takie łączą się chemicznie z 

materiałami używanymi do wyrobu płyt protezy)

• Mocne, ale miękkie, mniej odporne na ścieranie – stosuje 

się je w miejscach, gdzie nie występują duże siły żucia, 

gdzie występuje naturalne uzębienie w przeciwstawnym 

łuku, u pacjentów z zanikłym wyrostkiem zębodołowym

Porcelana
• Nie łączą się z płytą protezy , aby zapewnić 

utrzymanie zębów należy zastosować metalowe 
piny lub retencje mechaniczną

• Twarde, bardzo odporne na ścieranie – stosuje się 

w przeciwstawnych sytuacjach niż zęby 
plastikowe

• Nie można korygować kształtu zębów- taka próba 

prowadzi do usunięcia zewnętrznej warstwy tzw. 
glazury

 

Proces wykonania protezy

1)Wykonanie wycisku
2)Sporządzenie modelu gipsowego (pozytyw)
3)Sporządzenie modelu woskowego na modelu 

gipsowym

4)Umieszczenie sztucznych zębów w wosku, w taki sam 

sposób w jaki będą później ustawione w protezie

5)Tak wykonany model powinninen być pokazany 

pacjentowi, by móc skorygować ewentualne błędy

6)Przygotowanie protezy do puszkowania:
Na tym etapie model woskowy jest ‘obrabiany’ – zostają 

wymodelowane szyjki zębów, zostaje nadany 

pożądany kształt zębom, następuje wypolerowanie 

zębów, usunięcie resztek wosku z powierzchni protezy.

Tak przygotowany model jest gotowy do puszkowania.

Puszkowanie protez

Jest to proces zamiany wosku na akryl, zachodzący w 

puszce polimeryzacyjnej. 

1)

Umieszczenie modelu w puszce polimeryzacyjnej

2)

Zatapianie modelu w masie gipsowej

3)

Po związaniu gipsu puszkę zanurza się w gorącej 
wodzie (kilka minut), następuje usuwanie wosku

4)

Gips pokrywa się warstwą izolatora alginatowego

5)

Do zamkniętej puszki upycha się ciasto akrylowe, 
którego nadmiar jest wyciskany pod ciśnieniem

6)

Po usunięciu nadmiaru akrylanu puszkę umieszcza się 
w łaźni wodnej na ok. 8 godz. lub dłużej

7)

Po upływie określonej czasu wyciąga się puszkę z 
łaźni, otwiera, oddziela protezę od masy gipsowej i 
oczyszcza

Metody 

puszkowania

 protez

• Zamknięte- metoda wtryskowa z następstwem 

tłoczenia, metoda odlewnicza oraz metoda wtryskowo- 
odlewnicza

• Otwarte – ciasto akrylowe nakładane jest do 

rozłożonej formy gipsowej, po czym formę składa się, 
a następnie sprasowuje (upycha ciasto pod 
ciśnieniem), do tego rodzaju puszkowania używa się 
specjalnych puszek z ruchomym denkiem

• Odwrotne - polega na umieszczeniu (obciętego i 

zwilżonego) modelu w dolnej części puszki 

bez 

wykonywania wału 

zęby sztuczne przechodzą do 

przeciwodlewu, a płyta znajduje się w części dolnej 
puszki

• Wprost - na brzegach siecznych zębów przednich i 

powierzchniach żujących przedtrzonowych i 
trzonowych 

tworzy się z gipsu wał

, który stanowi 

łożysko i ochronę zębów

Błędy polimeryzacji

• -

porowatość w gotowym tworzywie o różnej wielkości 

pęcherzyków, spowodowana uwalnianiem monomeru (zbyt szybko 
prowadzony proces polimeryzacji)

• -szorstkość powierzchni, spowodowana niedociśnieniem (złe 

sprasowanie)

• -smugi czerwone (źle wymieszane tworzywo)
• -smugi białe (za późno sprasowane tworzywo)
• -mniejsza wytrzymałość (szybka polimeryzacja)
• -sieć pęknięć (kropla monomeru na tworzywie akrylowym

Podścielanie protez

Jest to uzupełnienie wewnętrznej strony płyty 

protezy. Umożliwia ponowne dokładne jej 
przyleganie do podłoża oraz pozwala na 
dostosowanie protezy do istniejących aktualnie w 
jamie ustnej warunków. Stosuje się je głównie do 
protez całkowitych. 

Materiały stosowane do podścielania mogą być 

długoterminowe lub czasowe – lecznicze.

Metody podścielania protez

1. Metoda bezpośrednia – polega na uzupełnieniu w 

jamie ustnej wewnętrznej strony protezy 

szybkopolimeryzującym tworzywem akrylowym. 

Wadą tej metody nie zawsze daje się dokładnie 

rozprowadzić po nie polerowanej wewnętrznej 

powierzchni protezy ciasta akrylowego co 

powoduje nierówności i pogrubienia w przyleganiu 

protezy.

2.    Metoda pośrednia – podściela się protezę w jamie 

ustnej materiałem wyciskowym (najczęściej 

stosowane pasty wyciskowe lub masy sylikonowe), 

który w pracowni stomatologicznej zostaje 

wymieniony na właściwe tworzywo protezy.