13.
13.
Typologie mediów
Typologie mediów
13.
13.
Typologie mediów
Typologie mediów
1.1. Poprawność kryteriów
1.1. Poprawność kryteriów
„
„
Postrzeganie ludzkie opiera się na zmysłach i na
Postrzeganie ludzkie opiera się na zmysłach i na
mediach. W tym aspekcie mówi się o kanałach –
mediach. W tym aspekcie mówi się o kanałach –
audialnych wizualnych, zapachowych, dotykowych i
audialnych wizualnych, zapachowych, dotykowych i
smakowych.
smakowych.
Przewód telefoniczny oraz fale radiowe
Przewód telefoniczny oraz fale radiowe
nazywa się kanałami sygnału. Widać wyraźnie, że
nazywa się kanałami sygnału. Widać wyraźnie, że
medium (głos), nośnik (fala) i kanał (przewód,
medium (głos), nośnik (fala) i kanał (przewód,
częstotliwość) są wzajemnie powiązane.
częstotliwość) są wzajemnie powiązane.
Dlatego też bywają mylone w języku potocznym.”
Dlatego też bywają mylone w języku potocznym.”
(Goban-Klas, 2005)
(Goban-Klas, 2005)
w analizie mediów należy rozróżniać i nie mylić pojęć:
w analizie mediów należy rozróżniać i nie mylić pojęć:
media jako narzędzia komunikacji
media jako narzędzia komunikacji
aparat
aparat
nośnik
nośnik
kanał
kanał
sygnał
sygnał
komunikat
komunikat
1.2. Poprawność kryteriów
1.2. Poprawność kryteriów
2. Kryterium relacji
2. Kryterium relacji
kryterium rodzaju kontaktu
kryterium rodzaju kontaktu
między nadawcą i odbiorcą
między nadawcą i odbiorcą
media tradycyjne
media tradycyjne
komunikacja jednokierunkowa
komunikacja jednokierunkowa
bierność odbiorcy
bierność odbiorcy
tradycyjne nośniki przekazu
tradycyjne nośniki przekazu
media interaktywne, nowe media
media interaktywne, nowe media
dwukierunkowy przepływ informacji
dwukierunkowy przepływ informacji
dynamiczność nadawcy, zaangażowanie zwrotne
dynamiczność nadawcy, zaangażowanie zwrotne
odbiorcy
odbiorcy
elektroniczne nośniki przekazu
elektroniczne nośniki przekazu
3.1. Kryterium zaangażowania
3.1. Kryterium zaangażowania
kryterium zaangażowania odbiorcy
kryterium zaangażowania odbiorcy
(
(
Marshall McLuhan
Marshall McLuhan
)
)
media gorące
media gorące
radio, fotografia, prasa
radio, fotografia, prasa
angażują jeden zmysł
angażują jeden zmysł
jednoznaczność dostarczanych informacji
jednoznaczność dostarczanych informacji
narzucona interpretacja przekazu
narzucona interpretacja przekazu
mniejsze zaangażowanie odbiorcy
mniejsze zaangażowanie odbiorcy
nie wymagają aktywnego udziału odbiorcy
nie wymagają aktywnego udziału odbiorcy
3.2. Kryterium zaangażowania
3.2. Kryterium zaangażowania
kryterium zaangażowania odbiorcy
kryterium zaangażowania odbiorcy
(
(
Marshall McLuhan
Marshall McLuhan
)
)
media zimne
media zimne
telewizja, komiksy
telewizja, komiksy
angażują wiele zmysłów
angażują wiele zmysłów
przedstawiają przekaz wielokanałowo
przedstawiają przekaz wielokanałowo
pozostawiają stosunkowo dużą dowolność
pozostawiają stosunkowo dużą dowolność
interpretacji przekazu
interpretacji przekazu
wymagają aktywnego współuczestnictwa w
wymagają aktywnego współuczestnictwa w
uzupełnianiu prezentowanej treści
uzupełnianiu prezentowanej treści
4.1. Kryterium rodzaju
4.1. Kryterium rodzaju
kryterium różnorodności i różnorodzajowości mediów
kryterium różnorodności i różnorodzajowości mediów
język
język
(w sensie języka naturalnego) jako środek
(w sensie języka naturalnego) jako środek
porozumiewania się (w danej społeczności)
porozumiewania się (w danej społeczności)
znaki językowe lub wszelkie systemy znaków
znaki językowe lub wszelkie systemy znaków
(słowo
(słowo
mówione, gest, mimika, obraz)
mówione, gest, mimika, obraz)
kody
kody
, które są oparte na konwencjach i pozwalają
, które są oparte na konwencjach i pozwalają
konstruować przekazy (alfabet, kod Morse’a,
konstruować przekazy (alfabet, kod Morse’a,
sygnalizacja)
sygnalizacja)
4.2. Kryterium rodzaju
4.2. Kryterium rodzaju
kryterium różnorodności i różnorodzajowości mediów
kryterium różnorodności i różnorodzajowości mediów
nośniki sygnałów
nośniki sygnałów
(jak wibracje powietrza, fale świetlne,
(jak wibracje powietrza, fale świetlne,
a także materiały, na których znaki zostały utrwalone,
a także materiały, na których znaki zostały utrwalone,
jak papier, taśma filmowa, płyta gramofonowa)
jak papier, taśma filmowa, płyta gramofonowa)
instrumenty
instrumenty
pozwalające na powielanie, transmisję lub
pozwalające na powielanie, transmisję lub
odbiór przekazu (prasa drukarska, radiostacja,
odbiór przekazu (prasa drukarska, radiostacja,
odbiornik radiowy czy telewizyjny)
odbiornik radiowy czy telewizyjny)
instytucje,
instytucje,
które tworzą przekazy (np. prasa, radio,
które tworzą przekazy (np. prasa, radio,
telewizja)
telewizja)
5.1. Kryterium funkcjonalności
5.1. Kryterium funkcjonalności
naturalnej
naturalnej
kryterium funkcjonalności naturalnej mediów
kryterium funkcjonalności naturalnej mediów
środki prezentacyjne
środki prezentacyjne
wszelkie formy ludzkiego zachowania werbalnego
wszelkie formy ludzkiego zachowania werbalnego
i niewerbalnego: głos, twarz, ciało
i niewerbalnego: głos, twarz, ciało
korzystają one z naturalnych języków: słów,
korzystają one z naturalnych języków: słów,
wyrażeń, gestów itd.
wyrażeń, gestów itd.
środki te są w istocie atrybutami natury
środki te są w istocie atrybutami natury
ich produktami są akty komunikacyjne
ich produktami są akty komunikacyjne
5.2. Kryterium funkcjonalności
5.2. Kryterium funkcjonalności
naturalnej
naturalnej
kryterium funkcjonalności naturalnej mediów
kryterium funkcjonalności naturalnej mediów
środki reprezentacyjne
środki reprezentacyjne
książki, obrazy, fotografie, architektura, sztuka i jej
książki, obrazy, fotografie, architektura, sztuka i jej
wytwory, dekoracja wnętrz itd.
wytwory, dekoracja wnętrz itd.
są to środki stosujące konwencje kulturowe i estetyczne do
są to środki stosujące konwencje kulturowe i estetyczne do
kreacji różnego rodzaju tekstów, które mogą istnieć
kreacji różnego rodzaju tekstów, które mogą istnieć
niezależnie od nadawcy
niezależnie od nadawcy
są możliwe do odtwarzania przez środki kategorii pierwszej
są możliwe do odtwarzania przez środki kategorii pierwszej
każdy z tych środków ma własny sposób utrwalania
każdy z tych środków ma własny sposób utrwalania
rzeczywistości, rejestrujący tylko pewne jej właściwości i w
rzeczywistości, rejestrujący tylko pewne jej właściwości i w
swoisty sposób je transformujący (reprezentujący)
swoisty sposób je transformujący (reprezentujący)
dzięki tym urządzeniom możliwy staje się przekaz medialny
dzięki tym urządzeniom możliwy staje się przekaz medialny
produktami tych środków są dzieła, przekazy komunikacji
produktami tych środków są dzieła, przekazy komunikacji
5.3. Kryterium funkcjonalności
5.3. Kryterium funkcjonalności
naturalnej
naturalnej
kryterium funkcjonalności naturalnej mediów
kryterium funkcjonalności naturalnej mediów
środki mechaniczne
środki mechaniczne
telefon, radio, telewizja, internet
telefon, radio, telewizja, internet
środki te korzystają z kanałów przepływu informacji
środki te korzystają z kanałów przepływu informacji
stworzonych przez nowoczesne technologie
stworzonych przez nowoczesne technologie
są zależne od czysto technicznych ograniczeń
są zależne od czysto technicznych ograniczeń
media te nie wywierają wpływu na kształt przekazu
media te nie wywierają wpływu na kształt przekazu
usprawniają jedynie jego rozpowszechnienie i umasowienie
usprawniają jedynie jego rozpowszechnienie i umasowienie
przyspieszają obieg przekazu, zwiększają zasięg, poszerzają
przyspieszają obieg przekazu, zwiększają zasięg, poszerzają
(poprzez reprodukcję i zwielokrotnienie przekazu) krąg
(poprzez reprodukcję i zwielokrotnienie przekazu) krąg
możliwych odbiorców
możliwych odbiorców
6. Kryterium funkcjonalności
6. Kryterium funkcjonalności
kryterium funkcjonalności mediów
kryterium funkcjonalności mediów
środki wyrażania
środki wyrażania
wszelkie formy ludzkiego zachowania słownego i
wszelkie formy ludzkiego zachowania słownego i
pozasłownego, na przykład mowa, gesty, mimika
pozasłownego, na przykład mowa, gesty, mimika
środki rejestracji
środki rejestracji
narzędzia przystosowane do utrwalania
narzędzia przystosowane do utrwalania
określonych symbolicznych zachowań ludzkich, na
określonych symbolicznych zachowań ludzkich, na
przykład ołówek, kartka papieru, magnetowid
przykład ołówek, kartka papieru, magnetowid
środki transmisji
środki transmisji
instrumenty służące do przesyłania i powielania
instrumenty służące do przesyłania i powielania
zarejestrowanych symbolicznych zachowań
zarejestrowanych symbolicznych zachowań
ludzkich
ludzkich
7. Kryterium trwałości i relacji
7. Kryterium trwałości i relacji
kryterium trwałości przekazu i relacji do
kryterium trwałości przekazu i relacji do
odbiorcy
odbiorcy
(Antonina Kłoskowska)
(Antonina Kłoskowska)
nietrwałe bezpośrednie (na przykład mowa)
nietrwałe bezpośrednie (na przykład mowa)
nietrwałe pośrednie (radio i telewizja)
nietrwałe pośrednie (radio i telewizja)
trwałe pośrednie (pismo i druk)
trwałe pośrednie (pismo i druk)
trwałe bezpośrednie (rysunek tworzony w obecności
trwałe bezpośrednie (rysunek tworzony w obecności
widzów)
widzów)
8.1. Kryterium kreatywności
8.1. Kryterium kreatywności
kryterium kreatywnej roli mediów
kryterium kreatywnej roli mediów
(Ulrich Saxer)
(Ulrich Saxer)
media jako technicznie zorientowane systemy znaków
media jako technicznie zorientowane systemy znaków
znaki i symbole są podstawą wszelkiej komunikacji i wszelkiego
znaki i symbole są podstawą wszelkiej komunikacji i wszelkiego
działania komunikacyjnego
działania komunikacyjnego
media pośredniczą w przekazywaniu sensu i stanowią element
media pośredniczą w przekazywaniu sensu i stanowią element
systemów informacji i interpersonalnej komunikacji medialnej
systemów informacji i interpersonalnej komunikacji medialnej
semantyka kodów i symboli medialnych opiera się na społecznych
semantyka kodów i symboli medialnych opiera się na społecznych
konwencjach, na technicznych standardach i normach
konwencjach, na technicznych standardach i normach
technika medialna jest również produktem zapotrzebowania
technika medialna jest również produktem zapotrzebowania
społecznego
społecznego
dynamizm zmian w przestrzeni komunikacji medialnej generuje
dynamizm zmian w przestrzeni komunikacji medialnej generuje
zmiany struktur społecznych, wzmacniając tym samym rozwój
zmiany struktur społecznych, wzmacniając tym samym rozwój
społeczeństwa informacyjnego
społeczeństwa informacyjnego
8.2. Kryterium kreatywności
8.2. Kryterium kreatywności
kryterium kreatywnej roli mediów
kryterium kreatywnej roli mediów
(Ulrich Saxer)
(Ulrich Saxer)
media jako systemy organizacji
media jako systemy organizacji
konkretne struktury społeczne ukierunkowane na realizację
konkretne struktury społeczne ukierunkowane na realizację
założonych celów
założonych celów
cele medialne mają różny charakter, począwszy od celów
cele medialne mają różny charakter, począwszy od celów
informacyjnych, gospodarczych, politycznych,
informacyjnych, gospodarczych, politycznych,
rozrywkowych czy edukacyjnych
rozrywkowych czy edukacyjnych
organizacja medialna służy ich funkcjonalności
organizacja medialna służy ich funkcjonalności
media jako struktury instytucjonalne
media jako struktury instytucjonalne
media rozumiane są tutaj jako struktury regulujące i
media rozumiane są tutaj jako struktury regulujące i
integrujące przestrzeń życia społecznego
integrujące przestrzeń życia społecznego
9. Kryterium formy McLuhana
9. Kryterium formy McLuhana
Marshall McLuhan
Marshall McLuhan
the medium is the message
the medium is the message
(środek
(środek
przekazu jest przekazem)
przekazu jest przekazem)
the medium is the massage (środek
the medium is the massage (środek
przekazu jest masażem)
przekazu jest masażem)
the massenger ist the message (posłaniec
the massenger ist the message (posłaniec
jest przekazem)
jest przekazem)
10. Typologia mediów: schemat
10. Typologia mediów: schemat
11.1. Różne typologie mediów
11.1. Różne typologie mediów
podział według zasięgu
podział według zasięgu
media domowe, obsługujące jedną instytucję, np.
media domowe, obsługujące jedną instytucję, np.
radiowęzeł czy telewizja przemysłowa
radiowęzeł czy telewizja przemysłowa
sublokalne, media ograniczone do jednej małej
sublokalne, media ograniczone do jednej małej
miejscowości lub dzielnicy, np. gminna gazeta
miejscowości lub dzielnicy, np. gminna gazeta
samorządowa, osiedlowa telewizja kablowa
samorządowa, osiedlowa telewizja kablowa
lokalne, np. „Życie Warszawy”
lokalne, np. „Życie Warszawy”
regionalne (np. „Dziennik Polski” w Krakowie)
regionalne (np. „Dziennik Polski” w Krakowie)
krajowe, np. „Rzeczpospolita” czy Telewizja Polska
krajowe, np. „Rzeczpospolita” czy Telewizja Polska
międzynarodowe, np. francusko-niemiecka telewizja Arte
międzynarodowe, np. francusko-niemiecka telewizja Arte
globalne, np. sieć CNN
globalne, np. sieć CNN
podział według tematyki
podział według tematyki
media sportowe
media sportowe
muzyczne
muzyczne
komputerowe
komputerowe
religijne itd.
religijne itd.
11.2. Różne typologie mediów
11.2. Różne typologie mediów
podział według adresata
podział według adresata
m.in. media dla kobiet
m.in. media dla kobiet
dla młodzieży
dla młodzieży
dla dzieci itd.
dla dzieci itd.
podział według zmysłów
podział według zmysłów
media audialne
media audialne
wizualne
wizualne
audiowizualne
audiowizualne
podział według przypisywanych mediom zadań
podział według przypisywanych mediom zadań
m.in. media informacyjne
m.in. media informacyjne
rozrywkowe
rozrywkowe
reklamowe
reklamowe
11.3. Różne typologie mediów
11.3. Różne typologie mediów
podział według technologii
podział według technologii
m.in. media drukowane
m.in. media drukowane
elektroniczne
elektroniczne
podział według technologii zapisu
podział według technologii zapisu
media analogowe
media analogowe
cyfrowe
cyfrowe
podział według stopnia ciągłości
podział według stopnia ciągłości
media permanentne (24h)
media permanentne (24h)
periodyczne
periodyczne
sporadyczne
sporadyczne
12.1. Kryterium technologii
12.1. Kryterium technologii
nowe media elektroniczne
nowe media elektroniczne
technika zapisu audio i wideo: magnetofon,
technika zapisu audio i wideo: magnetofon,
magnetowid, wideokamera, walkman
magnetowid, wideokamera, walkman
media satelitarne i kablowe: radio, telewizja, VOD
media satelitarne i kablowe: radio, telewizja, VOD
media cyfrowe: media cyfrowego zapisu i
media cyfrowe: media cyfrowego zapisu i
odtwarzania, mp3,
odtwarzania, mp3,
komputer: multimedia, telefonia komórkowa
komputer: multimedia, telefonia komórkowa
sieć komputerowa: internet, media telematyczne,
sieć komputerowa: internet, media telematyczne,
media internetowe
media internetowe
13.1. Typologie mediów:
13.1. Typologie mediów:
podsumowanie
podsumowanie
zaklasyfikowanie niektórych mediów do określonej
zaklasyfikowanie niektórych mediów do określonej
kategorii
kategorii
nie jest sprawą prostą
nie jest sprawą prostą
postęp technologiczny
postęp technologiczny
burzy tradycyjne podziały
burzy tradycyjne podziały
mediów
mediów
nowe media: multitmedia i hipermedia
nowe media: multitmedia i hipermedia
przynależące do
przynależące do
różnych kategorii
różnych kategorii
kategoryzacja mediów ma walor poznawczy
kategoryzacja mediów ma walor poznawczy
, ponieważ
, ponieważ
wskazuje trzy zasadnicze fazy mediatyzacji przekazu:
wskazuje trzy zasadnicze fazy mediatyzacji przekazu:
artykulację
artykulację
utrwalenie
utrwalenie
dystrybucję
dystrybucję
13.2. Typologie mediów:
13.2. Typologie mediów:
podsumowanie
podsumowanie
typologie mediów
typologie mediów
podkreślają „łańcuchowy”
podkreślają „łańcuchowy”
charakter mediatyzacji,
charakter mediatyzacji,
czyli wpływ nowych
czyli wpływ nowych
technologii na media
technologii na media
poszczególne media stanowią przedłużenie
poszczególne media stanowią przedłużenie
wcześniejszych faz komunikacyjnego łańcucha
wcześniejszych faz komunikacyjnego łańcucha
media prezentacji są przedłużeniem procesów psychicznych
media prezentacji są przedłużeniem procesów psychicznych
media reprezentacji są przedłużeniem mediów prezentacji
media reprezentacji są przedłużeniem mediów prezentacji
media transmisji są przedłużeniem jednych i drugich
media transmisji są przedłużeniem jednych i drugich
Był to wykład:
Był to wykład:
Typologie mediów
Typologie mediów
Dziękuję za uwagę!
Dziękuję za uwagę!