Układ rozrodczy
Układ rozrodczy
Układ rozrodczy
Układ rozrodczy
W życiu płodowym początkowo narządy
W życiu płodowym początkowo narządy
rozrodcze nie są zróżnicowane na męskie i
rozrodcze nie są zróżnicowane na męskie i
żeńskie. Pierwsze zawiązki
o
o
nieokreślonej płci powstają ze śródnerczy.
nieokreślonej płci powstają ze śródnerczy.
Później rozwija się przewód Műllera i
Później rozwija się przewód Műllera i
przewód Wolffa, z których rozwiną się
przewód Wolffa, z których rozwiną się
odpowiednie dla każdej płci narządy
odpowiednie dla każdej płci narządy
wewnętrzne.
wewnętrzne.
Schemat rozwoju narządów
Schemat rozwoju narządów
rozrodczych stadium wyjściowe
rozrodczych stadium wyjściowe
niezróżnicowane
niezróżnicowane
1
1
— narząd płciowy,
— narząd płciowy,
2
2
— ciało Wolffa,
— ciało Wolffa,
3
3
— przewód Mullera,
— przewód Mullera,
4
4
— omocznia,
— omocznia,
5 — nerka ostateczna,
5 — nerka ostateczna,
6 —; moczowód,
6 —; moczowód,
7 — zatoka moczawo-
7 — zatoka moczawo-
płciowa
płciowa
8 — przewód Wolffa,
8 — przewód Wolffa,
14
14
— więzadło
— więzadło
kierunkowe,
kierunkowe,
Schemat rozwoju narządów
Schemat rozwoju narządów
rozrodczych: — u samców
rozrodczych: — u samców
3’
3’
— szczątkowa postać
— szczątkowa postać
przewodu Millera,
przewodu Millera,
14
14
— więzadło kierunkowe,
— więzadło kierunkowe,
17
17
— jądra,
— jądra,
18
18
— przyczepek jądra,
— przyczepek jądra,
19
19
— przewodziki
— przewodziki
wyprowadzające i przewód
wyprowadzające i przewód
najądrza,
najądrza,
20
20
— przyjądrze,
— przyjądrze,
21
21
— nasieniowód,
— nasieniowód,
22
22
— gruczoł pęcherzykowy,
— gruczoł pęcherzykowy,
23 •
23 •
— gruczoł krokowy,
— gruczoł krokowy,
24
24
— przewód moczowo-
— przewód moczowo-
płciowy
płciowy
Schemat rozwoju narządów
Schemat rozwoju narządów
rozrodczych — u samic
rozrodczych — u samic
3
3
— przewód Mullera,
— przewód Mullera,
8' — przewody Gartnera (tylny
8' — przewody Gartnera (tylny
odcinek przewodu Wolffa),
odcinek przewodu Wolffa),
9
9
— jajnik,
— jajnik,
10
10
— przyczepek
— przyczepek
pęcherzykowaty,
pęcherzykowaty,
11
11
— lejek przyszłego
— lejek przyszłego
jajowodu,
jajowodu,
12
12
— nadjajnik,
— nadjajnik,
13
13
— przyjajnik,
— przyjajnik,
14
14
— więzadlo kierunkowe,
— więzadlo kierunkowe,
15
15
— przedsionek pochwy,
— przedsionek pochwy,
16
16
— pochwa,
— pochwa,
. U mężczyzn rozwiną się: jądra,
. U mężczyzn rozwiną się: jądra,
najądrza, nasieniowody, pęcherzyki
najądrza, nasieniowody, pęcherzyki
nasiennie,
jajniki, jajowody,
jajniki, jajowody,
i pochwa.
i pochwa.
Powstawanie zewnętrznych narządów
Powstawanie zewnętrznych narządów
płciowych okolicy krocza
płciowych okolicy krocza
U samców
U samców
–
Wzgórek płciowy
Wzgórek płciowy
przekształca się w
przekształca się w
prącie,
prącie,
–
wały płciowe zrastają
wały płciowe zrastają
się i tworzą mosznę,
się i tworzą mosznę,
do której zstępują
do której zstępują
jądra wraz z ich
jądra wraz z ich
osłonka pochwową.
osłonka pochwową.
–
zatoka moczowo
zatoka moczowo
płciowa przekształca
płciowa przekształca
się w cewkę moczową.
się w cewkę moczową.
U samic
U samic
–
wzgórek płciowy
wzgórek płciowy
staje się łechtaczką
staje się łechtaczką
–
wały płciowe
wały płciowe
przekształcają się w
przekształcają się w
wargi sromowe,
wargi sromowe,
–
otwór moczowo
otwór moczowo
płciowy przekształca
płciowy przekształca
się w szparę sromu.
się w szparę sromu.
Układ rozrodczy żeński
Układ rozrodczy żeński
Narządy wewnętrzne leżą w miednicy
Narządy wewnętrzne leżą w miednicy
małej i - z wyjątkiem dolnego odcinka
małej i - z wyjątkiem dolnego odcinka
pochwy - pokryte są przez podwójny
pochwy - pokryte są przez podwójny
fałd otrzewnej, przytwierdzony po obu
fałd otrzewnej, przytwierdzony po obu
stronach do ścianek miednicy małej.
stronach do ścianek miednicy małej.
Fałd ten nazywa się więzadłem
Fałd ten nazywa się więzadłem
szerokim macicy.
szerokim macicy.
Zewnętrzne narządy płciowe żeńskie
Zewnętrzne narządy płciowe żeńskie
określane są jako
.
.
narządy płciowe żeńskie
narządy płciowe żeńskie
–
–
3
3
większe
mniejsze
i
i
ujście
ujście
-
7
7
–
–
5
5
gruczoły przedsionkowe większe
gruczoły przedsionkowe większe
,
,
gruczoły przedsionkowe mniejsz
gruczoły przedsionkowe mniejsz
gruczoły przycewkowe
gruczoły przycewkowe
ujście zewnętrzne
ujście zewnętrzne
–
–
6
6
ovarium
ovarium
)
)
Jajniki to parzyste gruczoły, położone na
Jajniki to parzyste gruczoły, położone na
tylnej powierzchni więzadła macicy, przy
tylnej powierzchni więzadła macicy, przy
ścianach miednicy małej. Mają kształt
ścianach miednicy małej. Mają kształt
jajowaty, wymiary mniej więcej 3×2×1cm,
jajowaty, wymiary mniej więcej 3×2×1cm,
a każdy waży około 5g. Jajniki są dolnym
a każdy waży około 5g. Jajniki są dolnym
końcem przymocowane do macicy za
końcem przymocowane do macicy za
pomocą więzadeł jajnikowych właściwych,
pomocą więzadeł jajnikowych właściwych,
natomiast górna część znajduje się w
natomiast górna część znajduje się w
pobliżu ujścia
pobliżu ujścia
.
.
Od momentu osiągnięcia dojrzałości płciowej
Od momentu osiągnięcia dojrzałości płciowej
przez około 40 lat w jajniku co miesiąc (28 dni)
przez około 40 lat w jajniku co miesiąc (28 dni)
dojrzewa jeden pęcherzyk jajnikowy (Graafa), w
dojrzewa jeden pęcherzyk jajnikowy (Graafa), w
którym rozwija się
którym rozwija się
jajowa. Dojrzały
jajowa. Dojrzały
pęcherzyk ma średnicę około 20 mm, natomiast
pęcherzyk ma średnicę około 20 mm, natomiast
komórka jajowa 0,2mm. Pęcherzyk pęka i uwalnia
komórka jajowa 0,2mm. Pęcherzyk pęka i uwalnia
komórkę jajową, która dostaje się do jajowodu.
komórkę jajową, która dostaje się do jajowodu.
Pozostałości pęcherzyka przekształcają się w tzw.
Pozostałości pęcherzyka przekształcają się w tzw.
ciałko żółte, które pełni funkcję wydzielnicza.
ciałko żółte, które pełni funkcję wydzielnicza.
Wydzielany przez ciałko żółte hormon
Wydzielany przez ciałko żółte hormon
przygotowuje macicę na przyjęcie zapłodnionego
przygotowuje macicę na przyjęcie zapłodnionego
jajeczka.
jajeczka.
Jajnik pokryty jest jednowarstwowym
Jajnik pokryty jest jednowarstwowym
nabłonkiem mezotelialnym o zmiennej
nabłonkiem mezotelialnym o zmiennej
wysokości – od prawie płaskiego do
wysokości – od prawie płaskiego do
sześciennego. Nabłonek ten leży na błonie
sześciennego. Nabłonek ten leży na błonie
podstawnej, poniżej której znajduje się
podstawnej, poniżej której znajduje się
błona biaława, utworzona z tkanki łącznej
błona biaława, utworzona z tkanki łącznej
włóknistej zawierającej różnej grubości
włóknistej zawierającej różnej grubości
włókna klejorodne. Powierzchnia jajnika
włókna klejorodne. Powierzchnia jajnika
jest pofałdowana i pofałdowanie to
jest pofałdowana i pofałdowanie to
pogłębia się wraz z wiekiem
pogłębia się wraz z wiekiem
.
.
W jajniku wyodrębnia się dwie części: korową i rdzenną.
W jajniku wyodrębnia się dwie części: korową i rdzenną.
Część korowa jest otoczona nabłonkiem płciowym,
Część korowa jest otoczona nabłonkiem płciowym,
odpowiednikiem nabłonka otrzewnej, pod którym leży cienka
odpowiednikiem nabłonka otrzewnej, pod którym leży cienka
błona biaława. Kora jest zbudowana z podścieliska
błona biaława. Kora jest zbudowana z podścieliska
łącznotkankowego swoistego dla jajnika, zawierającego różne
łącznotkankowego swoistego dla jajnika, zawierającego różne
typy komórek tkanki łącznej, m.in. komórki niezróżnicowane
typy komórek tkanki łącznej, m.in. komórki niezróżnicowane
mezenchymalne, które dojrzewają pod wpływem hormonów
mezenchymalne, które dojrzewają pod wpływem hormonów
przysadkowych (LH) i przekształcają się w komórki tkalne
przysadkowych (LH) i przekształcają się w komórki tkalne
podścieliska jajnika. Występują one znacznie obficiej w
podścieliska jajnika. Występują one znacznie obficiej w
okresie ciąży i w okresie okołomenopauzalnym. Poza
okresie ciąży i w okresie okołomenopauzalnym. Poza
komórkami tkanki łącznej podścielisko jajnika utworzone jest
komórkami tkanki łącznej podścielisko jajnika utworzone jest
z włókien siateczkowatych oraz z delikatnych włókien
z włókien siateczkowatych oraz z delikatnych włókien
klejorodnych. W części korowej jajnika rozmieszczone są
klejorodnych. W części korowej jajnika rozmieszczone są
komórki jajowe w różnych stadiach dojrzewania.
komórki jajowe w różnych stadiach dojrzewania.
Najbardziej obwodowo leżą pęcherzyki jajnikowe
Najbardziej obwodowo leżą pęcherzyki jajnikowe
pierwotne, czyli komórki jajowe otoczone
pierwotne, czyli komórki jajowe otoczone
spłaszczonymi komórkami nabłonkowymi.
spłaszczonymi komórkami nabłonkowymi.
Zamknięta w pęcherzyku komórka jajowa nosi
Zamknięta w pęcherzyku komórka jajowa nosi
nazwę oocytu I rzędu, którego jądro pozostaje w
nazwę oocytu I rzędu, którego jądro pozostaje w
fazie zablokowanego pierwszego podziału
fazie zablokowanego pierwszego podziału
mejotycznego. Głębiej znajdują się większe
mejotycznego. Głębiej znajdują się większe
pęcherzyki jajnikowe wzrastające, i wreszcie,
pęcherzyki jajnikowe wzrastające, i wreszcie,
najgłębiej położone są najbardziej rozwinięte duże
najgłębiej położone są najbardziej rozwinięte duże
pęcherzyki jajnikowe dojrzewające, inaczej
pęcherzyki jajnikowe dojrzewające, inaczej
pęcherzyki trzeciego okresu rozwoju,
pęcherzyki trzeciego okresu rozwoju,
uwypuklające guzkowo powierzchnię jajnika.
uwypuklające guzkowo powierzchnię jajnika.
Część rdzenna jajnika zbudowana jest z tkanki łącznej
Część rdzenna jajnika zbudowana jest z tkanki łącznej
bardziej włóknistej niż kora, i obfitującej w naczynia
bardziej włóknistej niż kora, i obfitującej w naczynia
krwionośne. We wnęce jajnika, oprócz naczyń
krwionośne. We wnęce jajnika, oprócz naczyń
krwionośnych oraz pni nerwowych, znajdują się drobne
krwionośnych oraz pni nerwowych, znajdują się drobne
utkania kanalikowe leżące w poprzek wnęki, które są
utkania kanalikowe leżące w poprzek wnęki, które są
pozostałością po śródnerczu. W większości jajników
pozostałością po śródnerczu. W większości jajników
można znaleźć gniazda komórek o kwasochłonnej
można znaleźć gniazda komórek o kwasochłonnej
ziarnistej cytoplazmie, zwane komórkami wnękowymi.
ziarnistej cytoplazmie, zwane komórkami wnękowymi.
Często leżą one w sąsiedztwie, a nawet wewnątrz
Często leżą one w sąsiedztwie, a nawet wewnątrz
większych pni włókien nerwowych. Ich rola nie została
większych pni włókien nerwowych. Ich rola nie została
w pełni poznana, choć przyrównuje się je do komórek
w pełni poznana, choć przyrównuje się je do komórek
śródmiąższowych Leydiga jądra. Syntetyzują hormony
śródmiąższowych Leydiga jądra. Syntetyzują hormony
steroidowe, głównie androgeny.
steroidowe, głównie androgeny.
Jajnik jest strukturą bogato unaczynioną. Otrzymuje
Jajnik jest strukturą bogato unaczynioną. Otrzymuje
krew z dwóch źródeł: od tętnicy jajnikowej oraz od
krew z dwóch źródeł: od tętnicy jajnikowej oraz od
gałęzi jajnikowej tętnicy macicznej. Tętnica jajnikowa,
gałęzi jajnikowej tętnicy macicznej. Tętnica jajnikowa,
odchodząca od aorty brzusznej, dochodzi do końca
odchodząca od aorty brzusznej, dochodzi do końca
jajowodowego jajnika, zaś gałąź jajnikowa tętnicy
jajowodowego jajnika, zaś gałąź jajnikowa tętnicy
macicznej dochodzi do jajnika u jego końca
macicznej dochodzi do jajnika u jego końca
macicznego. W krezce jajnika obie tętnice łączą się ze
macicznego. W krezce jajnika obie tętnice łączą się ze
sobą i wysyłają drobne gałązki przez wnękę do rdzenia
sobą i wysyłają drobne gałązki przez wnękę do rdzenia
jajnika. Żyły jajnika przebiegają na ogół podobnie jak
jajnika. Żyły jajnika przebiegają na ogół podobnie jak
tętnice. Gałęzie początkowe żyły jajnikowej i gałęzi
tętnice. Gałęzie początkowe żyły jajnikowej i gałęzi
jajnikowej żyły macicznej wytwarzają we wnęce i w
jajnikowej żyły macicznej wytwarzają we wnęce i w
przylegającej części krezki jajowodu dobrze rozwinięty
przylegającej części krezki jajowodu dobrze rozwinięty
splot żylny jajnikowy.
splot żylny jajnikowy.
Ciałko żółte
Ciałko żółte
inaczej
inaczej
gruczoł żółtkowy
gruczoł żółtkowy
–
–
przekształcony
przekształcony
, który
, który
funkcjonuje jako
. Powstaje
. Powstaje
po uwolnieniu
po uwolnieniu
II rzędu w miejscu
II rzędu w miejscu
pęknięcia
pęknięcia
. Ciałko żółte
. Ciałko żółte
produkuje
produkuje
,
,
przygotowujący
przygotowujący
do
do
i umożliwienia
i umożliwienia
jego rozwoju (od około czwartego miesiąca
jego rozwoju (od około czwartego miesiąca
ciąży produkcję progesteronu przejmuje
ciąży produkcję progesteronu przejmuje
).
Gdy nie dojdzie do zapłodnienia, ciałko żółte po 10-12
Gdy nie dojdzie do zapłodnienia, ciałko żółte po 10-12
dniach zaczyna zanikać wskutek działania
dniach zaczyna zanikać wskutek działania
odkładających w ciałku żółtym
.
.
Proces ten nosi nazwę
Proces ten nosi nazwę
. W jego wyniku ciałko
. W jego wyniku ciałko
żółte przekształca się w ciałko żółte miesiączkowe, a
żółte przekształca się w ciałko żółte miesiączkowe, a
następnie w
. Doprowadza to do
. Doprowadza to do
gwałtownego spadku poziomu progesteronu (obniżenie
gwałtownego spadku poziomu progesteronu (obniżenie
poziomu progesteronu jest powodem rozpoczęcia
poziomu progesteronu jest powodem rozpoczęcia
). Natomiast gdy komórka jajowa zostanie
). Natomiast gdy komórka jajowa zostanie
zapłodniona, ciałko żółte rozrasta się i tworzy ciałko
zapłodniona, ciałko żółte rozrasta się i tworzy ciałko
żółte ciążowe.
żółte ciążowe.
Ciałko żółte produkuje oprócz progesteronu także
Ciałko żółte produkuje oprócz progesteronu także
,
i
Jajowody to przewody biegnące w
Jajowody to przewody biegnące w
więzadle szerokim macicy.
więzadle szerokim macicy.
Transportują uwolnioną z jajnika
Transportują uwolnioną z jajnika
komórkę jajową do macicy. Zaczynają
komórkę jajową do macicy. Zaczynają
się w okolicach jajników i uchodzą do
się w okolicach jajników i uchodzą do
górno-bocznych kątów macicy. Mają
górno-bocznych kątów macicy. Mają
długość ok. 12cm.
długość ok. 12cm.
Składa się z czterech odcinków:
Składa się z czterech odcinków:
Macicznego
Macicznego
Cieśni
Cieśni
Bańki
Bańki
Lejka z ujściem brzusznym
Lejka z ujściem brzusznym
Błona śluzowa jajowodu jest mocno
Błona śluzowa jajowodu jest mocno
pofałdowana i pokryta nabłonkiem
pofałdowana i pokryta nabłonkiem
jednowarstwowym walcowatym
jednowarstwowym walcowatym
migawkowym. Migawki biją w stronę
migawkowym. Migawki biją w stronę
ujścia macicznego przesuwając
ujścia macicznego przesuwając
ewentualny
i powodując ruch
cieczy, który promuje ruch plemników w
cieczy, który promuje ruch plemników w
stronę jaja. Inne komórki błony śluzowej
stronę jaja. Inne komórki błony śluzowej
produkują
odżywiający komórkę
jajową.
jajową.
Macica
Macica
Macica jest
Macica jest
nieparzystym, o kształcie spłaszczonej
nieparzystym, o kształcie spłaszczonej
gruszki. Umiejscowiona jest w miednicy małej, między
gruszki. Umiejscowiona jest w miednicy małej, między
pęcherzem moczowym a odbytnicą. Wypukła, szeroka górna
pęcherzem moczowym a odbytnicą. Wypukła, szeroka górna
część to dno macicy. Dno przechodzi ku dołowi w trzon, który
część to dno macicy. Dno przechodzi ku dołowi w trzon, który
jest szerszy u góry i zwęża się, przechodząc w szyjkę macicy.
jest szerszy u góry i zwęża się, przechodząc w szyjkę macicy.
Wyróżnia się część nadpochwową szyjki oraz część
Wyróżnia się część nadpochwową szyjki oraz część
pochwową, która wpukla się do wnętrza pochwy. Na przekroju
pochwową, która wpukla się do wnętrza pochwy. Na przekroju
poprzecznym lub pośrodkowym jama macicy ma kształt
poprzecznym lub pośrodkowym jama macicy ma kształt
szczeliny. Ściana macicy zbudowana jest z trzech warstw:
szczeliny. Ściana macicy zbudowana jest z trzech warstw:
błony surowiczej, stanowiącej podstawę; warstwy mięśniowej
błony surowiczej, stanowiącej podstawę; warstwy mięśniowej
(o złożonej, trzywarstwowej budowie) oraz warstwy śluzowej,
(o złożonej, trzywarstwowej budowie) oraz warstwy śluzowej,
która ulega cyklicznemu rozrostowi i złuszczaniu podczas
która ulega cyklicznemu rozrostowi i złuszczaniu podczas
cyklu menstruacyjnego.
cyklu menstruacyjnego.
Macica jest osłonięta otrzewną. Od tyłu cała macica oraz
Macica jest osłonięta otrzewną. Od tyłu cała macica oraz
górna część pochwy są pokryte przez otrzewną, która
górna część pochwy są pokryte przez otrzewną, która
następnie wygina się ku górze, na odbytnicę, tworząc
następnie wygina się ku górze, na odbytnicę, tworząc
zagłębienie odbytniczo-maciczne, zwane jamą Douglada. Z
zagłębienie odbytniczo-maciczne, zwane jamą Douglada. Z
przodu otrzewna pokrywa tylko trzon macicy i przechodzi
przodu otrzewna pokrywa tylko trzon macicy i przechodzi
na pęcherz moczowy, tworząc zagłębienie pęcherzowo-
na pęcherz moczowy, tworząc zagłębienie pęcherzowo-
maciczne. Na bokach oba fałdy otrzewnej (przedni i tylny)
maciczne. Na bokach oba fałdy otrzewnej (przedni i tylny)
łączą się i przechodzą obustronnie w więzadło szerokie
łączą się i przechodzą obustronnie w więzadło szerokie
macicy. Oprócz tego macica jest utrzymywana za pomocą
macicy. Oprócz tego macica jest utrzymywana za pomocą
parzystych więzadeł obłych. Biegną one od brzegów macicy
parzystych więzadeł obłych. Biegną one od brzegów macicy
- początkowo w więzadle szerokim, dalej już
- początkowo w więzadle szerokim, dalej już
pozaotrzewnowo - po bocznych ścianach miednicy,
pozaotrzewnowo - po bocznych ścianach miednicy,
kanałami pachwinowymi i kończą się w skórze warg
kanałami pachwinowymi i kończą się w skórze warg
sromowych większych.
sromowych większych.
We właściwym umocowaniu macicy biorą również udział
We właściwym umocowaniu macicy biorą również udział
więzadła odbytniczo-maciczne oraz pęcherzowo-
więzadła odbytniczo-maciczne oraz pęcherzowo-
maciczne. Cały zespół tkanek łącznych, tworzących
maciczne. Cały zespół tkanek łącznych, tworzących
więzadła podtrzymujące macicę, zlokalizowane wewnątrz
więzadła podtrzymujące macicę, zlokalizowane wewnątrz
jamy otrzewnowej oraz poza nią, nazywany jest
jamy otrzewnowej oraz poza nią, nazywany jest
aparatem więzadłowo-wieszadłowym (przymacicza).
aparatem więzadłowo-wieszadłowym (przymacicza).
Gwarantują on prawidłowe ułożenie macicy i pochwy w
Gwarantują on prawidłowe ułożenie macicy i pochwy w
organizmie. Uszkodzenie, osłabienie lub zwiotczenie tego
organizmie. Uszkodzenie, osłabienie lub zwiotczenie tego
aparatu może powodować zaburzenia statyki tych
aparatu może powodować zaburzenia statyki tych
narządów. W prawidłowym położeniu cała macica jest
narządów. W prawidłowym położeniu cała macica jest
pochylona do przodu oraz ponadto trzon jest wygięty w
pochylona do przodu oraz ponadto trzon jest wygięty w
stosunku do szyjki. Mianem przydatków macicy określa
stosunku do szyjki. Mianem przydatków macicy określa
się jajniki, jajowody i więzadła maciczne.
się jajniki, jajowody i więzadła maciczne.
Pochwa (
Pochwa (
vagina
vagina
)
)
Pochwa jest krótkim odcinkiem o kształcie
Pochwa jest krótkim odcinkiem o kształcie
spłaszczonej cewki. Łączy ujście macicy z
spłaszczonej cewki. Łączy ujście macicy z
przedsionkiem pochwy. Jej ściany są
przedsionkiem pochwy. Jej ściany są
bardzo rozciągliwe zarówno na długość,
bardzo rozciągliwe zarówno na długość,
jak i na szerokość, co umożliwia
jak i na szerokość, co umożliwia
przeciśnięcie się płodu podczas
przeciśnięcie się płodu podczas
.
.
Przed pochwą znajduje się pęcherz
Przed pochwą znajduje się pęcherz
moczowy wraz z cewką, a z tyłu pochwy
moczowy wraz z cewką, a z tyłu pochwy
odbytnica.
odbytnica.
Srom
Srom
Srom to określenie zewnętrznych narządów płciowych,
Srom to określenie zewnętrznych narządów płciowych,
które stanowią: wzgórek łonowy, wargi sromowe
które stanowią: wzgórek łonowy, wargi sromowe
większe, wargi sromowe mniejsze, przedsionek
większe, wargi sromowe mniejsze, przedsionek
pochwy, gruczoły przedsionkowe większe (Bartholina),
pochwy, gruczoły przedsionkowe większe (Bartholina),
błona dziewicza, łechtaczka. Na wysokości spojenia
błona dziewicza, łechtaczka. Na wysokości spojenia
łonowego znajduje się dobrze rozwinięta wyściółka
łonowego znajduje się dobrze rozwinięta wyściółka
tłuszczowa, tworząca wzgórek łonowy. Poniżej niego
tłuszczowa, tworząca wzgórek łonowy. Poniżej niego
znajduje się szczelina sromowa, ograniczona po
znajduje się szczelina sromowa, ograniczona po
bokach wargami sromowymi większymi. W głębi
bokach wargami sromowymi większymi. W głębi
znajdują się wargi sromowe mniejsze, otaczające
znajdują się wargi sromowe mniejsze, otaczające
wejście do przedsionka pochwy, które jest częściowo
wejście do przedsionka pochwy, które jest częściowo
zasłonięte fałdem śluzówki - błoną dziewiczą.
zasłonięte fałdem śluzówki - błoną dziewiczą.
Powyżej, u zbiegu warg sromowych
Powyżej, u zbiegu warg sromowych
mniejszych leży łechtaczka - narząd
mniejszych leży łechtaczka - narząd
homologiczny do męskiego prącia, o
homologiczny do męskiego prącia, o
budowie jamistej. Poniżej łechtaczki,
budowie jamistej. Poniżej łechtaczki,
a powyżej wejścia do pochwy
a powyżej wejścia do pochwy
znajduje się ujście cewki moczowej.
znajduje się ujście cewki moczowej.
Układ rozrodczy męski
Układ rozrodczy męski
posiadają 2 jądra, które najczęściej znajdują
posiadają 2 jądra, które najczęściej znajdują
się w
się w
– worku skórno-powięziowym, wywodzącym się
– worku skórno-powięziowym, wywodzącym się
ze ściany
ze ściany
. U większości ssaków jądra są położone
. U większości ssaków jądra są położone
poza obrębem ciała, zawieszone przez
poza obrębem ciała, zawieszone przez
w
worku mosznowym. Jest to spowodowane tym, że
worku mosznowym. Jest to spowodowane tym, że
zachodzi wydajniej w temperaturach
zachodzi wydajniej w temperaturach
niższych niż ok. 37
, panująca wewnątrz ciała.
, panująca wewnątrz ciała.
Zwykle jedno jądro wisi niżej od drugiego (zazwyczaj lewe).
Zwykle jedno jądro wisi niżej od drugiego (zazwyczaj lewe).
Jest to głównie spowodowane różnicami w strukturach
Jest to głównie spowodowane różnicami w strukturach
naczyniowych po prawej i lewej stronie.
naczyniowych po prawej i lewej stronie.
[
[
Najądrze
Najądrze
– Narząd płciowy męski wewnętrzny.
– Narząd płciowy męski wewnętrzny.
Znajduje się w
Znajduje się w
od góry, tyłu
od góry, tyłu
oraz boku Składa się z kanalików, których zadaniem jest
oraz boku Składa się z kanalików, których zadaniem jest
odprowadzanie z jądra i magazynowanie
odprowadzanie z jądra i magazynowanie
.
.
Najądrze składa się z głowy, trzonu i ogona. Głowę
Najądrze składa się z głowy, trzonu i ogona. Głowę
stanowią płaciki i przewodziki odprowadzające,
stanowią płaciki i przewodziki odprowadzające,
natomiast trzon i ogon (który jest uważany za główny
natomiast trzon i ogon (który jest uważany za główny
magazyn nasienia) zbudowane są z poskręcanego
magazyn nasienia) zbudowane są z poskręcanego
, który opuszczając ogon, przechodzi
, który opuszczając ogon, przechodzi
w
w
.
.
Oprócz magazynowania
Oprócz magazynowania
najądrze również
produkuje wydzielinę o kwaśnym odczynie, która
produkuje wydzielinę o kwaśnym odczynie, która
powoduje dojrzewanie plemników i ich unieruchomienie.
powoduje dojrzewanie plemników i ich unieruchomienie.
Nasieniowody
Nasieniowody
,
,
przewody nasienne
przewody nasienne
–
–
przewody (długość 40–50 cm)
przewody (długość 40–50 cm)
wyprowadzające
wyprowadzające
z gruczołów
z gruczołów
. U kręgowców
. U kręgowców
nasieniowody wychodzą z
nasieniowody wychodzą z
i mają
i mają
ujście na zewnątrz, albo w
ujście na zewnątrz, albo w
.
.
Ponadto u kręgowców nasieniowody
Ponadto u kręgowców nasieniowody
wytwarzają pewne substancje zwiększające
wytwarzają pewne substancje zwiększające
ruchliwość plemników. U ssaków
ruchliwość plemników. U ssaków
nasieniowody współtworzą
nasieniowody współtworzą
.
Cewka moczowo płciowa
Cewka moczowo płciowa
męska
męska
Ma ona długość od 15 do 20 cm. Poza funkcją
Ma ona długość od 15 do 20 cm. Poza funkcją
wyprowadzania moczu pełni również funkcję
wyprowadzania moczu pełni również funkcję
wyprowadzania
wyprowadzania
. Dzielimy ją na:
. Dzielimy ją na:
Część śródścienną – biegnącą w ścianie pęcherza
Część śródścienną – biegnącą w ścianie pęcherza
moczowego
moczowego
Część sterczową – przebiegającą przez
Część sterczową – przebiegającą przez
Część błoniastą – przebijającą
Część błoniastą – przebijającą
Część gąbczastą – biegnącą luźno w kroczu pod spojeniem
Część gąbczastą – biegnącą luźno w kroczu pod spojeniem
łonowym przez
, uchodzącą
, uchodzącą
fizjologicznie na końcu
; w przypadkach wad
; w przypadkach wad
rozwojowych –
rozwojowych –
– uchodzi na dolnej powierzchni
– uchodzi na dolnej powierzchni
prącia
– uchodzi na górnej powierzchni
– uchodzi na górnej powierzchni
prącia
prącia
Pęcherzyk nasienny
Pęcherzyk nasienny
Vesicula seminalis
Vesicula seminalis
) –
) –
parzysty narząd
parzysty narząd
, mający
, mający
kształt podłużnego woreczka o długości do 5 cm.
kształt podłużnego woreczka o długości do 5 cm.
Położony jest w okolicy dna
Położony jest w okolicy dna
;
;
wydziela ok. 70% objętości
.
.
pęcherzyka nasiennego zawiera
pęcherzyka nasiennego zawiera
wydzielający składniki
wydzielający składniki
:
:
,
,
oraz
. Ujścia
. Ujścia
pęcherzyka nasiennego wnikają do
pęcherzyka nasiennego wnikają do
w
w
miejscu zwanym jego bańką.
miejscu zwanym jego bańką.
Narząd ten wytwarza substancję zawierającą niewielkie
Narząd ten wytwarza substancję zawierającą niewielkie
ilości fruktozy stanowiącej źródło energii dla
ilości fruktozy stanowiącej źródło energii dla
.
.
Przewód wytryskowy
Przewód wytryskowy
– następny odcinek drogi
– następny odcinek drogi
nasienia od bańki nasieniowodu do ujścia
nasienia od bańki nasieniowodu do ujścia
, położony w obrębie
, położony w obrębie
. Długość jego wynosi ok. 2
. Długość jego wynosi ok. 2
, światło ok. 1 mm w części początkowej,
, światło ok. 1 mm w części początkowej,
zwężając się do 0,2 mm przy ujściu cewki
zwężając się do 0,2 mm przy ujściu cewki
moczowej. Obydwa przewody wytryskowe
moczowej. Obydwa przewody wytryskowe
uchodzą do cewki moczowej, każdy na małym
uchodzą do cewki moczowej, każdy na małym
wzniesieniu
wzniesieniu
, zwany wzgórkiem
, zwany wzgórkiem
nasiennym, po obu stronach niewielkiego
nasiennym, po obu stronach niewielkiego
podłużnego zagłębienia –
podłużnego zagłębienia –
.
.
Gruczoł krokowy
Gruczoł krokowy
,
,
stercz
stercz
prostata
prostata
-
-
nieparzysty
nieparzysty
mięśniowo-
mięśniowo-
.
Jest częścią składową
Jest częścią składową
. Składa się z
. Składa się z
dwóch płatów: lewego i prawego,
dwóch płatów: lewego i prawego,
połączonych węziną. Niestale występuje
połączonych węziną. Niestale występuje
płat środkowy. Kształt prostaty to
płat środkowy. Kształt prostaty to
spłaszczony stożek. Gruczoł sterczowy jest
spłaszczony stożek. Gruczoł sterczowy jest
otoczony mocną torebką z mięśni gładkich,
otoczony mocną torebką z mięśni gładkich,
kurczą się one podczas
.
.
Położony jest poniżej
Położony jest poniżej
w
w
miednicy mniejszej. Przez jego miąższ
miednicy mniejszej. Przez jego miąższ
przebiega część sterczowa
przebiega część sterczowa
(dlatego gdy dochodzi do jego przerostu, na
(dlatego gdy dochodzi do jego przerostu, na
skutek mechanicznego ucisku cewki moczowej
skutek mechanicznego ucisku cewki moczowej
pojawiają się problemy z oddawaniem
pojawiają się problemy z oddawaniem
.
.
Wydzielina prostaty to mętna, biaława ciecz o
Wydzielina prostaty to mętna, biaława ciecz o
zasadowym odczynie i charakterystycznym
zasadowym odczynie i charakterystycznym
zapachu (to ona nadaje zapach
), w
), w
niej
niej
zawieszone są
zawieszone są
.
.
Prostata
Prostata
Gruczoły opuszkowo-cewkowe
Gruczoły opuszkowo-cewkowe
(gruczoły Cowpera,
(gruczoły Cowpera,
– parzysty narząd wielkości grochu, otwierający się
– parzysty narząd wielkości grochu, otwierający się
do cewki moczowej w obrębie tylnej ściany jej opuszki,
do cewki moczowej w obrębie tylnej ściany jej opuszki,
znajduje się poniżej
znajduje się poniżej
. Odpowiadają za
. Odpowiadają za
wydzielanie przezroczystej wydzieliny (
wydzielanie przezroczystej wydzieliny (
) z
) z
. Wydzielina ta zabezpiecza plemniki
. Wydzielina ta zabezpiecza plemniki
przed kwaśnym środowiskiem cewki moczowej i
przed kwaśnym środowiskiem cewki moczowej i
pochwy, gdyż jest to płyn o charakterze zasadowym.
pochwy, gdyż jest to płyn o charakterze zasadowym.
Powstająca wydzielina stanowi naturalny
Powstająca wydzielina stanowi naturalny
ułatwiający
. Sądzi się także, że
. Sądzi się także, że
pozwala on na przeczyszczenie cewki moczowej przed
pozwala on na przeczyszczenie cewki moczowej przed
(wytryskiem). Wydzielina ta może zawierać
(wytryskiem). Wydzielina ta może zawierać
znaczne ilości żywych plemników
znaczne ilości żywych plemników
Moszna
Moszna
,
,
worek mosznowy
worek mosznowy
– u
– u
samców wielu
samców wielu
lądowych, w
tym u człowieka, uwypuklenie ściany
tym u człowieka, uwypuklenie ściany
w kształcie skórno-
w kształcie skórno-
mięśniowego worka, w którym
mięśniowego worka, w którym
znajdują się
znajdują się
. Znajduje się
. Znajduje się
pomiędzy
pomiędzy
i
.
.
Zadaniem moszny jest utrzymywanie
Zadaniem moszny jest utrzymywanie
jąder w optymalnej, stałej temperaturze,
jąder w optymalnej, stałej temperaturze,
nieco niższej niż temperatura ciała. U
nieco niższej niż temperatura ciała. U
jest to około 34,4°
jest to około 34,4°
; w
; w
temperaturze 36,7 °C znacząco spada
temperaturze 36,7 °C znacząco spada
liczba produkowanych przez jądra
liczba produkowanych przez jądra
. W czasie chłodu moszna
. W czasie chłodu moszna
utrzymuje odpowiednią temperaturę
utrzymuje odpowiednią temperaturę
kurcząc się, co zbliża jądra do wnętrza
kurcząc się, co zbliża jądra do wnętrza
ciała
ciała
Akcja ta wspomagana jest skurczem
Akcja ta wspomagana jest skurczem
. Termoregulację
. Termoregulację
wspomaga również mięśniowa błona
wspomaga również mięśniowa błona
sprężysta , wyściełająca mosznę od
sprężysta , wyściełająca mosznę od
wewnątrz. Kurczenie się jej włókien powoduje
wewnątrz. Kurczenie się jej włókien powoduje
marszczenie skóry moszny, co zmniejsza jej
marszczenie skóry moszny, co zmniejsza jej
powierzchnię i redukuje ucieczkę ciepła;
powierzchnię i redukuje ucieczkę ciepła;
odpowiednio rozkurczanie powoduje
odpowiednio rozkurczanie powoduje
wygładzenie moszny, a przez to zwiększenie
wygładzenie moszny, a przez to zwiększenie
jej powierzchni i polepszenie chłodzenia.
jej powierzchni i polepszenie chłodzenia.
Prącie (
Prącie (
penis
penis
jest narządem
jest narządem
żeńskiej łechtaczki. U
żeńskiej łechtaczki. U
mężczyzn przez prącie przebiega ostatni
mężczyzn przez prącie przebiega ostatni
odcinek cewki moczowej, której ujście
odcinek cewki moczowej, której ujście
znajduje się na szczycie żołędzi prącia.
znajduje się na szczycie żołędzi prącia.
Składa się z dwóch równoległych ciał
Składa się z dwóch równoległych ciał
jamistych oraz ciała gąbczastego
jamistych oraz ciała gąbczastego
tworzącego żołądź prącia oraz tzw.
tworzącego żołądź prącia oraz tzw.
opuszkę. Ciało gąbczaste osłania również
opuszkę. Ciało gąbczaste osłania również
biegnącą przez prącie cewkę moczową.
biegnącą przez prącie cewkę moczową.
Prącie charakteryzuje się zdolnością do erekcji.
Prącie charakteryzuje się zdolnością do erekcji.
Wyróżniamy nasadę oraz część ruchomą. Nasada
Wyróżniamy nasadę oraz część ruchomą. Nasada
przytwierdzona jest odnogami ciał jamistych do
przytwierdzona jest odnogami ciał jamistych do
kości łonowych i kulszowych. Część ruchoma
kości łonowych i kulszowych. Część ruchoma
prącia zakończona jest żołędzią. Skóra prącia leży
prącia zakończona jest żołędzią. Skóra prącia leży
na luźnej tkance podskórnej i dlatego łatwo zsuwa
na luźnej tkance podskórnej i dlatego łatwo zsuwa
się w trakcie erekcji. Ponad żołędzią skóra tworzy
się w trakcie erekcji. Ponad żołędzią skóra tworzy
zdwojony fałd – napletek. Prącie unaczyniają:
zdwojony fałd – napletek. Prącie unaczyniają:
tętnica grzbietowa prącia i tętnica głęboka. Z żył
tętnica grzbietowa prącia i tętnica głęboka. Z żył
powierzchniowych krew odpływa do żyły
powierzchniowych krew odpływa do żyły
grzbietowej prącia, z żył głębokich zaś do splotu
grzbietowej prącia, z żył głębokich zaś do splotu
sromowego.
sromowego.
Budowa
Budowa
zewnętrzna
zewnętrzna
narządów
narządów
płciowych
płciowych
mężczyzny: a –
mężczyzny: a –
moszna , b –
moszna , b –
trzon prącia, c –
trzon prącia, c –
żołądź, d –
żołądź, d –
napletek
napletek
