Opracowała Anna Ronowicz
Nauczyciel bibliotekarz OZ ZCDN w Gryficach
Opracowała Anna Ronowicz
Nauczyciel bibliotekarz OZ ZCDN w Gryficach
(inaczej dokument cyfrowy, dokument binarny) − w
informatyce dokument w postaci pliku tekstowego, graficznego,
muzycznego, filmowego lub mieszanego będącego wynikiem pracy
z danym programem komputerowym, dający się zapisać, a
następnie odczytać. Posiada cechy dokumentu, czyli potwierdza
prawdziwość zaistnienia danego wydarzenia, okoliczności, zjawiska
oraz cechy pliku. Mogą być więc dowodem w procedurach
prawnych;
•
wg art. 3 ustawy o informatyzacji działalności
podmiotów realizujących zadania publiczne -
dokument elektroniczny to stanowiący odrębną
całość znaczeniową zbiór danych uporządkowanych
w określonej strukturze wewnętrznej i zapisany na
informatycznym nośniku danych;
wg polskiej normy (PN-ISO 690-2) to
dokument istniejący w postaci elektronicznej,
dostępny za pomocą techniki komputerowej.
„Dokumenty elektroniczne są
narzędziem pracy, nauki dla nowych
grup użytkowników bibliotek,
sprzyjają rozwojowi nowoczesnej
biblioteki.”
E-dokument składa się z widocznej dla użytkownika treści i
czytelnych dla komputera metadanych (rozumie się przez to
zestaw logicznie powiązanych z dokumentem elektronicznym
usystematyzowanych informacji opisujących ten dokument i
umożliwiających jego wyszukiwanie, kontrolę, zrozumienie i
długotrwałe przechowanie oraz zarządzanie).
Na podstawie art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym
zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2002 Nr 171, poz. 1396,
z późn. zm.2) zarządza się, co następuje :
§ 4.
1. Dla każdego dokumentu elektronicznego podaje się obowiązkowo
wartości następujących metadanych, z zastrzeżeniem ust. 2:
1) identyfikator;
2) twórca;
3) tytuł;
4) data;
5) format;
6) tematyka;
7) typ;
8) adresat;
9) agregacja;
10)
przechowywanie.
E-dokumenty można podzielić wg różnych kryteriów.
W zależności od metody dostępu do danych wyróżniamy:
dokumenty
elektroniczne
o
dostępie
lokalnym − zapisane i/lub przechowywane na
nośniku fizycznym (np. dysk, dyskietka, dysk
optyczny), który w celu odtworzenia wymaga
użycia komputera z odpowiednim urządzeniem
peryferyjnym oraz
dokumenty elektroniczne o dostępie
zdalnym
−
przechowywane
i
udostępniane w sieci lokalnej lub
Internecie
(niezapisane
na
nośniku
fizycznym przechowywanym w bibliotece)
jakości:
• dokumenty zwykłe
• kwalifikowane – wystawione z
użyciem podpisu elektronicznego.
Przy innych podziałach e-dokumentów stosuje się kryteria
wystawcy dokumentu:
•dokumenty urzędowe,
• prywatne;
oraz
W zależności od profilu i finansów,
biblioteki gromadzą bazy danych,
czasopisma
elektroniczne,
multimedialne książki, materiały
konferencyjne.
Publikacje
dostępne
w
postaci
elektronicznej są często szybszym,
tańszym i wygodniejszym sposobem
przekazywania
informacji
użytkownikowi.
Dokumenty
elektroniczne
Gry edukacyjne –
przygotowane z
myślą
o dzieciach
Gry i zabawy umysłowe
– tworzone w
większości dla dzieci i
młodzieży
Multimedialne
podręczniki do nauki
języków obcych, np.
programy do nauki
języków
Wydawnictwa
informacyjne:
encyklopedie, atlasy, mapy
(użytkownicy tych
wydawnictw często mają
możliwość stałego ich
aktualizowania poprzez
Internet)
Publikacje
przygotowane na
zlecenie władz
lokalnych, promujące
miejscowości, regiony,
zbytki.
Podręczniki i pomoce do
nauki w szkołach
podstawowych i średnich
(często materiały
rekomendowane przez MEN,
np. seria eduROM)
Wydawnictwa
fachowe, np. z
zakresu prawa, np.
wydawca LexisNexis
Polska, publikacje
GUS
Gromadzenie, opracowanie i udostępnianie nagrań
i dokumentów elektronicznych wiąże się z koniecznością
ich odczytywania w odpowiednich urządzeniach.
Dlatego biblioteka powinna być wyposażona w komputer
z odpowiednimi parametrami i napędem odczytującym
płyty zapisane w różnych formach.
Zbiory w bibliotekach gromadzi się poprzez
zakupy bezpośrednie i zamówienia oraz
otrzymywane dary. Warto też korzystać z
formy
zakupu
pracy
z załączonymi dodatkami, takimi jak:
filmowe adaptacje lektur, programy CD-ROM
itp.
Dokument elektroniczny, „Wikipedia” [online], Styczeń 2006, Aktualizacja 21.01.2012
[dostęp: 19.03.2012], Dostępny w Internecie:
http://pl.wikipedia.org/wiki/Dokument_elektroniczny
.
Bogusz E., Wydawnictwa elektroniczne, Poradnik Bibliotekarza, 2010, nr 11, Dodatek:
Nowe media w bibliotece, s. 13-14.
Bogusz E., Wydawnictwa elektroniczne w Bibliotece Narodowej. Cz. 1. Gromadzenie,
Poradnik Bibliotekarza, 2011, nr 1, s. 6-8.
Gołębiowska L., Zbiory specjalne – nieksiążkowe w bibliotekach, 2008, 978-83-924008-
3-7.
Waglowski P., Niezbędne elementy struktury dokumentów, „VaGla.pl” [online],
Czerwiec 2006, Aktualizacja 1.07.2006 [dostęp 21.03.2012], Dostępny w Internecie
http://prawo.vagla.pl/node/6423.
Anna Ronowicz
Biblioteka Pedagogiczna
ul. Koszarowa 12; 72-300 Gryfice
tel. 91 384 33 78; e-mail:
gryfice@zcdn.edu.pl
www.zcdn.edu.pl/gryfice