background image

Dermatofity i grzyby 

nitkowate

Aleksander Deptuła

Aleksander Deptuła

Katedra i Zakład Mikrobiologii CM 

Katedra i Zakład Mikrobiologii CM 

UMK

UMK

background image

Grzybica skóry nieowłosionej 

(Tinea corporis)

Etiologia:

Etiologia:

Trichophyton 

Trichophyton 

spp.

spp.

Microsporum

Microsporum

 spp.

 spp.

Epidermophyton floccosum

Epidermophyton floccosum

background image

Grzybica stóp 

(Tinea pedis)

Najczęstsze zakażenie grzybicze u 

Najczęstsze zakażenie grzybicze u 

człowieka (3-70% populacji)

człowieka (3-70% populacji)

zakażenie podeszwowej powierzchni 

zakażenie podeszwowej powierzchni 

stóp, palców i fałdów międzypalcowych 

stóp, palców i fałdów międzypalcowych 

wywołane wyłącznie przez dermatofity 

wywołane wyłącznie przez dermatofity 

Athlete’s foot dotyczy każdej formy 

Athlete’s foot dotyczy każdej formy 

infekcji stóp wywołanej zarówno przez 

infekcji stóp wywołanej zarówno przez 

dermatofity, drożdżaki jak i bakterie 

dermatofity, drożdżaki jak i bakterie 

oraz pleśnie 

oraz pleśnie 

background image

Grzybica stóp 

(Tinea pedis)

Etiologia:

Etiologia:

Trihophyton rubrum 

Trihophyton rubrum 

(60%)

(60%)

Trichophyton interdigitale 

Trichophyton interdigitale 

(25%)

(25%)

Epidermophyton floccosum 

Epidermophyton floccosum 

(10%)

(10%)

background image

Grzybica stóp 

(Tinea pedis)

T. rubrum

T. rubrum

E. floccosum

E. floccosum

background image

Grzybica stóp 

(Tinea pedis)

Czynniki 

Czynniki 

predysponujące

predysponujące

:

:

Atopia

Atopia

Niedobory immunologiczne

Niedobory immunologiczne

Cukrzyca

Cukrzyca

Płaskostopie

Płaskostopie

Zaburzenia rogowacenia

Zaburzenia rogowacenia

Kolagenozy

Kolagenozy

Sterydoterapia

Sterydoterapia

Leczenie cytostatykami

Leczenie cytostatykami

Korzystanie z publicznych urządzeń kąpielowych

Korzystanie z publicznych urządzeń kąpielowych

Niekorzystne warunki klimatyczne

Niekorzystne warunki klimatyczne

Noszenie niewłaściwego obuwia i skarpet

Noszenie niewłaściwego obuwia i skarpet

Grzybica stóp u członka rodziny

Grzybica stóp u członka rodziny

 

 

background image

Grzybica stóp 

(Tinea pedis)

Postacie

Postacie

Międzypalcowa

Międzypalcowa

Hiperkeratotyczna

Hiperkeratotyczna

Dyshydrotyczna

Dyshydrotyczna

Wrzodziejąca

Wrzodziejąca

background image

Grzybica stóp 

(Tinea pedis)

międzypalcowa

międzypalcowa

hiperkeratotyczn

hiperkeratotyczn

a

a

background image

Grzybica stóp 

(Tinea pedis)

dyshydrotyczna

dyshydrotyczna

wrzodziejąca

wrzodziejąca

background image

Grzybica stóp 

(Tinea pedis)

Leczenie miejscowe

Leczenie miejscowe

Natamycyna

Natamycyna

Mikonazol, klotrimazol, ekonazol, 

Mikonazol, klotrimazol, ekonazol, 

izokonazol

izokonazol

Terbinafina, naftifina

Terbinafina, naftifina

 

 

Leczenie ogólne (przy niepowodzeniach)

Leczenie ogólne (przy niepowodzeniach)

Itrakonazol, flukonazol

Itrakonazol, flukonazol

Dezynfekcja obuwia, skarpet

Dezynfekcja obuwia, skarpet

10% formalina

10% formalina

background image

Grzybica paznokci

(Tinea unguinum)

Stanowi 15-40% wszystkich 

Stanowi 15-40% wszystkich 

schorzeń paznokci i około 30% 

schorzeń paznokci i około 30% 

schorzeń skóry i jej przydatków

schorzeń skóry i jej przydatków

background image

Grzybica paznokci

(Tinea unguinum)

Etiologia

Etiologia

dermatofity (80%)

dermatofity (80%)

T. rubrum

T. rubrum

T. mentagrophytes

T. mentagrophytes

Candida 

Candida 

spp. (ok. 20%)

spp. (ok. 20%)

grzyby pleśniowe

grzyby pleśniowe

Scopuliaropsis brevicaulis

Scopuliaropsis brevicaulis

Hendersonula toruloidea

Hendersonula toruloidea

 

 

Aspergillus 

Aspergillus 

spp, 

spp, 

Penicillium 

Penicillium 

spp, 

spp, 

Alternaria

Alternaria

 

 

spp.  

spp.  

background image

Grzybica paznokci

(Tinea unguinum)

Postacie

Postacie

Dystalna i boczna grzybica 

Dystalna i boczna grzybica 

podpaznokciowa

podpaznokciowa

Proksymalna grzybica 

Proksymalna grzybica 

podpaznokciowa

podpaznokciowa

Powierzchowna biała grzybica 

Powierzchowna biała grzybica 

paznokci

paznokci

Grzybica wewnątrzpaznokciowa

Grzybica wewnątrzpaznokciowa

Grzybica dystroficzna

Grzybica dystroficzna

 

 

background image

Grzybica paznokci

(Tinea unguinum)

background image

Grzybica paznokci

(Tinea unguinum)

background image

Grzybica paznokci

(Tinea unguinum)

Problemy diagnostyczne

Problemy diagnostyczne

W 40-60% przypadków ewidentnych 

W 40-60% przypadków ewidentnych 

zmian klinicznych udaje się uzyskać 

zmian klinicznych udaje się uzyskać 

dodatni wynik hodowli

dodatni wynik hodowli

Kryteria diagnostyczne

Kryteria diagnostyczne

 

 

Każdy wyhodowany grzyb dermatofitowy 

Każdy wyhodowany grzyb dermatofitowy 

należy uznać za patogen

należy uznać za patogen

Wyhodowane grzyby drożdżopodobne lub 

Wyhodowane grzyby drożdżopodobne lub 

pleśniowe należy uznać za patogen w 

pleśniowe należy uznać za patogen w 

przypadku stwierdzenia ich elementów w 

przypadku stwierdzenia ich elementów w 

preparacie bezpośrednim

preparacie bezpośrednim

 

 

background image

Grzybica paznokci

(Tinea unguinum)

Czynniki predysponujące

Czynniki predysponujące

Podeszły wiek

Podeszły wiek

Niedobory immunologiczne

Niedobory immunologiczne

Zaburzenia endokrynologiczne

Zaburzenia endokrynologiczne

Sportowcy

Sportowcy

Urazy płytek paznokciowych

Urazy płytek paznokciowych

Grzybica innych okolic ciała

Grzybica innych okolic ciała

 

 

background image

Grzybica paznokci

(Tinea unguinum)

Leczenie:

Leczenie:

Miejscowe

Miejscowe

Stosuje się, gdy zajęte są pojedyncze płytki 

Stosuje się, gdy zajęte są pojedyncze płytki 

paznokciowe oraz zakażenie ograniczone do 

paznokciowe oraz zakażenie ograniczone do 

dystalnej części paznokcia

dystalnej części paznokcia

Lakier – cyklopiroks, amorolfina

Lakier – cyklopiroks, amorolfina

Mycospor Onychoset – plastry z 40% mocznikiem 

Mycospor Onychoset – plastry z 40% mocznikiem 

oraz maść z bifonazolem

oraz maść z bifonazolem

 

 

Ogólne

Ogólne

Przy zajęciu licznych płytek paznokciowych lub 

Przy zajęciu licznych płytek paznokciowych lub 

niepowodzeniach leczenia miejscowego

niepowodzeniach leczenia miejscowego

Terbinafina

Terbinafina

Itrakonazol

Itrakonazol

 

 

background image

Łupież pstry

(Tinea versicolor)

Etiologia – 

Etiologia – 

Malassezia furfur 

Malassezia furfur 

(

(

Pityrosporum ovale

Pityrosporum ovale

Objawy zakażenia:

Objawy zakażenia:

Plamiste odbarwienia zakażonej skóry

Plamiste odbarwienia zakażonej skóry

Świąd

Świąd

Złuszczanie naskórka

Złuszczanie naskórka

Leczenie:

Leczenie:

Ketokonazol

Ketokonazol

background image

Łupież pstry

(Tinea versicolor)

background image

Diagnostyka 

Trichophyton

Trichophyton

 

 

Hodowla trwa około 2-3 tygodni, różnorodne 

Hodowla trwa około 2-3 tygodni, różnorodne 

zabarwienie

zabarwienie

Makrokonidia gładkie, z cienką ścianą, 

Makrokonidia gładkie, z cienką ścianą, 

występują przegrody

występują przegrody

Identyfikacja w oparciu o testy biochemiczne

Identyfikacja w oparciu o testy biochemiczne

 

 

Microsporum

Microsporum

 

 

Oglądanie skóry w lampie Wooda – zielone 

Oglądanie skóry w lampie Wooda – zielone 

zabarwienie

zabarwienie

Powolny wzrost

Powolny wzrost

Grubościenne, wielokomórkowe 

Grubościenne, wielokomórkowe 

makrokonidia o kształcie wrzeciona

makrokonidia o kształcie wrzeciona

 

 

background image

Diagnostyka

Epidermophyton floccosum

Epidermophyton floccosum

 

 

Kolonie białe, żółte lub oliwkowe

Kolonie białe, żółte lub oliwkowe

Liczne, gładkościenne makrokonidia 

Liczne, gładkościenne makrokonidia 

o kształcie maczugowatym

o kształcie maczugowatym

 

 

Malassezia furfur

Malassezia furfur

Preparat bezpośredni po traktowaniu 

Preparat bezpośredni po traktowaniu 

KOH: strzępki grzybni i pączkujące 

KOH: strzępki grzybni i pączkujące 

drożdżaki 

drożdżaki 

background image

E. floccosum

E. floccosum

M. furfur

M. furfur

background image

Grzybice podskórne

background image

Chromomikoza

Etiologia

Etiologia

Fonsecaea pedrosoi

Fonsecaea pedrosoi

Fonsecaea compacta

Fonsecaea compacta

Phialophora verrucosa

Phialophora verrucosa

 

 

Epidemiologia

Epidemiologia

Rezerwuarem grzybów są ziemia i 

Rezerwuarem grzybów są ziemia i 

rozkładające się szczątki roślinne 

rozkładające się szczątki roślinne 

background image

Chromomikoza

Objawy

Objawy

Grzyby wytwarzają w tkankach 

Grzyby wytwarzają w tkankach 

złotobrązowe sclerotic bodies, często 

złotobrązowe sclerotic bodies, często 

zlokalizowane w komórkach 

zlokalizowane w komórkach 

olbrzymich

olbrzymich

Ciałka dzielą się przez podział

Ciałka dzielą się przez podział

Wywołują ziarninowanie

Wywołują ziarninowanie

Zmiany w skórze mogą przyjmować 

Zmiany w skórze mogą przyjmować 

formy płaskie lub brodawkowate

formy płaskie lub brodawkowate

 

 

background image

Chromomikoza

background image

Chromomikoza

Diagnostyka

Diagnostyka

Opiera się na hodowli i izolacji

Opiera się na hodowli i izolacji

Grzyby te wytwarzają ciemny barwnik, który 

Grzyby te wytwarzają ciemny barwnik, który 

gromadzi się w ścianie komórkowej grzybni

gromadzi się w ścianie komórkowej grzybni

Konidia zawierają przegrody

Konidia zawierają przegrody

Leczenie

Leczenie

Chirurgiczne usunięcie zmiany

Chirurgiczne usunięcie zmiany

Przy dużych zmianach stosuje się również 

Przy dużych zmianach stosuje się również 

leczenie ogólne Amfoterycyną B lub 

leczenie ogólne Amfoterycyną B lub 

itrakonazolem

itrakonazolem

 

 

background image

Grzybice głębokie

background image

Zygomikoza

Etiologia

Etiologia

Rhizopus 

Rhizopus 

spp.

spp.

Mucor 

Mucor 

spp.

spp.

Absidia

Absidia

 spp.

 spp.

Epidemiologia

Epidemiologia

Grzyby z tych rodzajów występują na 

Grzyby z tych rodzajów występują na 

całym świecie

całym świecie

Można je znaleźć w próbach gleby, 

Można je znaleźć w próbach gleby, 

spleśniałych warzyw, owoców i 

spleśniałych warzyw, owoców i 

pieczywa

pieczywa

 

 

background image

Zygomikoza

Objawy kliniczne

Objawy kliniczne

Choroba dotyczy głównie chorych ze źle 

Choroba dotyczy głównie chorych ze źle 

kontrolowaną cukrzycą

kontrolowaną cukrzycą

Zakażenie rozpoczyna się w rejonie zatok 

Zakażenie rozpoczyna się w rejonie zatok 

obocznych nosa, skąd rozprzestrzenia się na 

obocznych nosa, skąd rozprzestrzenia się na 

sklepienie jamy ustnej i nosa, gdzie widoczne 

sklepienie jamy ustnej i nosa, gdzie widoczne 

są naloty

są naloty

Grzyby mogą przechodzić do naczyń 

Grzyby mogą przechodzić do naczyń 

krwionośnych i powodować zatory

krwionośnych i powodować zatory

Mogą przechodzić przez blaszkę sitową do 

Mogą przechodzić przez blaszkę sitową do 

mózgu, prowadząc do zgonu w ciągu kilku dni

mózgu, prowadząc do zgonu w ciągu kilku dni

 

 

background image

Zygomikoza

background image

Zygomikoza

Diagnostyka 

Diagnostyka 

Obraz kliniczny

Obraz kliniczny

Preparat bezpośredni po traktowaniu 

Preparat bezpośredni po traktowaniu 

KOH

KOH

Hodowla: z materiału pobranego z jamy 

Hodowla: z materiału pobranego z jamy 

nosowo-gardłowej, wzrost po 24-48 h

nosowo-gardłowej, wzrost po 24-48 h

Identyfikacja: na podstawie morfologii-

Identyfikacja: na podstawie morfologii-

niepodzielne strzępki układające się we 

niepodzielne strzępki układające się we 

wstążki

wstążki

Immunodyfuzja

Immunodyfuzja

 

 

background image

Zygomikoza

background image

Zygomikoza

Leczenie

Leczenie

Kontrola cukrzycy

Kontrola cukrzycy

Amfoterycyna B

Amfoterycyna B

 

 

background image

Aspergiloza

Etiologia

Etiologia

Aspergillus fumigatus

Aspergillus fumigatus

Aspergillus niger

Aspergillus niger

Aspergillus flavus

Aspergillus flavus

Aspergillus terreus

Aspergillus terreus

 

 

Epidemiologia

Epidemiologia

Zarodniki grzybów z tego rodzaju 

Zarodniki grzybów z tego rodzaju 

spotyka się bardzo często w próbach 

spotyka się bardzo często w próbach 

gleby, w niefiltrowanym powietrzu, 

gleby, w niefiltrowanym powietrzu, 

farbach i żywności 

farbach i żywności 

background image

Aspergiloza

Czynniki ryzyka rozwoju 

Czynniki ryzyka rozwoju 

inwazyjnej aspergilozy

inwazyjnej aspergilozy

Neutropenia <500/μl

Neutropenia <500/μl

Stan po przeszczepie szpiku kostnego

Stan po przeszczepie szpiku kostnego

Stan po transplantacji narządów

Stan po transplantacji narządów

Anemia aplastyczna

Anemia aplastyczna

 

 

background image

Aspergiloza

Postacie i obraz kliniczny

Postacie i obraz kliniczny

Postać alergiczna

Postać alergiczna

Wynika z nadwrażliwości na antygeny 

Wynika z nadwrażliwości na antygeny 

grzybicze

grzybicze

Głównie manifestuje się jako astma 

Głównie manifestuje się jako astma 

oskrzelowa

oskrzelowa

 

 

Postać inwazyjna

Postać inwazyjna

Komórki grzyba naciekają miąższ płucny

Komórki grzyba naciekają miąższ płucny

Mogą naciekać naczynia krwionośne 

Mogą naciekać naczynia krwionośne 

prowadząc do ciężkich powikłań

prowadząc do ciężkich powikłań

Możliwy jest rozsiew ogólnoustrojowy lub do 

Możliwy jest rozsiew ogólnoustrojowy lub do 

zatok obocznych nosa i OUN

zatok obocznych nosa i OUN

 

 

background image

Aspergiloza

Grzybniak kropidlakowy 

Grzybniak kropidlakowy 

(

(

aspergilloma

aspergilloma

)

)

Zazwyczaj powstaje w jamach 

Zazwyczaj powstaje w jamach 

pogruźliczych

pogruźliczych

Półksiężycowate przestrzenie 

Półksiężycowate przestrzenie 

powietrzne otaczające masę grzybni 

powietrzne otaczające masę grzybni 

w RTG

w RTG

 

 

background image

Aspergiloza

Diagnostyka

Diagnostyka

Preparat bezpośredni i hodowla z: 

Preparat bezpośredni i hodowla z: 

plwociny, bioptatu, BAL

plwociny, bioptatu, BAL

ELISA

ELISA

Stwierdzenie w surowicy lub płynie 

Stwierdzenie w surowicy lub płynie 

mózgowo-rdzeniowym galaktomannanu 

mózgowo-rdzeniowym galaktomannanu 

lub D-manitolu

lub D-manitolu

PCR

PCR

 

 

background image

Aspergiloza

background image

Aspergiloza

background image

Aspergiloza

Leczenie

Leczenie

Postać alergiczna: objawowo

Postać alergiczna: objawowo

Grzybniak kropidlakowy: leczenie 

Grzybniak kropidlakowy: leczenie 

chirurgiczne

chirurgiczne

Postać inwazyjna: 

Postać inwazyjna: 

Amfoterycyna B w połączeniu z flucytozyną,

Amfoterycyna B w połączeniu z flucytozyną,

itrakonazol, 

itrakonazol, 

worikonazol

worikonazol

kaspofungina

kaspofungina


Document Outline