Kwiecień 2007
www.koziej.pl
1
Stanisław KOZIEJ
Kwiecień 2007
www.koziej.pl
1
Stanisław KOZIEJ
Kwiecień 2007
www.koziej.pl
2
Zagadnienia
Asymetryzacja środowiska
bezpieczeństwa: terroryzm
i proliferacja BMR
Strategia bezpieczeństwa
narodowego w warunkach
zagrożeń asymetrycznych
Kwiecień 2007
www.koziej.pl
3
Asymetryzacja środowiska
bezpieczeństwa
Rewolucja informacyjna + globalizacja
=
asymetryzacja:
podmiotów
bezpieczeństwa (państwa,
organizacje międzypaństwowe i
niepaństwowe…),
zagrożeń
(konwencjonalne -
niekonwencjonalne,
militarne -
niemilitarne
),
strategii
(zniszczenia, odstraszania,
szantażu
…)
Kwiecień 2007
www.koziej.pl
4
Celowe (
świadomie zamierzone
) i
spektakularne atakowanie
niewinnych, postronnych osób
dla pośredniego
(
asymetrycznego - poprzez
opinię publiczną
) oddziaływania
na przeciwnika politycznego lub
ideologicznego
Istota terroryzmu
Istota terroryzmu
Kwiecień 2007
www.koziej.pl
5
Wymiary asymetryczności
terroryzmu globalnego
Wymiar humanistyczny: emocjonalizm przeciw
racjonalizmowi
Wymiar ideologiczny: radykalizm i fundamentalizm
religijny (al-kaidyzm, dżihadyzm?) przeciw
demokracji i liberalizmowi politycznemu
Wymiar organizacyjny: sieciowość przeciw
hierarchiczności
Wymiar instrumentalny: środki proste i powszechne
przeciw technicznie zaawansowanym i
specjalistycznym
Wymiar operacyjny: terroryzm samobójczy i taktyka
maksymalizacji strat przeciw taktyce minimalizacji
strat własnych i przeciwnika
Kwiecień 2007
www.koziej.pl
6
Terroryzm i broń masowego
rażenia
Proliferacja BMR - nowi asymetryczni
dysponenci: państwa niepewne i struktury
niepaństwowe –
organizacje terrorystyczne
Asymetria roli: broń ostateczna (używana z
konieczności, strategia odstraszania) – broń
pierwszego użycia (używana z wyboru,
strategia szantażu)
Postklasyczna era nuklearna - asymetryczne
bezpieczeństwo nuklearne
globalna sieć terrorystyczna masowego
rażenia – nowe asymetryczne mocarstwo
światowe ery informacyjnej?
Kwiecień 2007
www.koziej.pl
7
Inne zjawiska i tendencje
asymetryzacji
bezpieczeństwa
Asymetryzacja tradycyjnych konfliktów i kryzysów:
międzynarodowy kontekst kryzysów wewnętrznych:
naruszanie praw człowieka a zasada suwerenności
państw
wojna z terroryzmem jako asymetryczna wojna światowa?
Dezintegracja i degeneracja klasycznych struktur:
państwa upadłe: asymetryczne zagrożenia słabością
państwa zbójeckie: asymetryczne zagrożenia pirackim
podejściem do reguł życia międzynarodowego
Negatywne skutki rozwoju, dobrobytu i demokracji
(zagrożenia środowiska naturalnego, postęp a
dewiacje społeczne, przestępczość, katastrofy
infrastrukturalne)
Kwiecień 2007
www.koziej.pl
8
Strategie
międzynarodowe
ONZ i NATO – nieefektywność
symetrycznych procedur
(dwubiegunowość i równoważne relacje
między mocarstwami) z czasów zimnej
wojny
Organizacje międzynarodowe -
koalicje
„ad hoc”
Strategie międzynarodowe – strategie
narodowe (
renacjonalizacja
praktyki
strategicznej)
Kwiecień 2007
www.koziej.pl
9
Strategie narodowe: USA
Szok po 11 września 2001
Nieadekwatność dotychczasowej
symetrycznej strategii odstraszania
(MAD)
w stosunku do terrorystów i państw
zbójeckich
Prewencja i uderzenia uprzedzające
w
walce z terroryzmem i BMR –
asymetryczność tej koncepcji wobec
klasycznego prawa międzynarodowego
(prawo państw do samoobrony w razie
agresji)
Obrona przeciwrakietowa
– odpowiedź na
asymetryczne zagrożenia rakietowo-
nuklearne
Kwiecień 2007
www.koziej.pl
10
Praktyka strategiczna – Irak i
Afganistan: kampanie militarne
Błyskawiczne zwycięstwa militarne
Asymetria w obszarze siły
(potencjałów militarnych): potęga
przeciw słabości – przewaga
dominująca (absolutna)
dominacja informacyjna, broń
precyzyjna dużego zasięgu, wojska
specjalne, operacje rajdowe
Kwiecień 2007
www.koziej.pl
11
Praktyka strategiczna – Irak i
Afganistan: kampanie stabilizacyjne
Kłopoty stabilizacyjne
asymetryzacja misji sił zbrojnych: nie
klasycznie
destrukcyjna
(„pobić, rozbić,
zniszczyć …”), ale
konstrukcyjna
(„pomagać, odbudowywać, organizować …”)
nowa jakość ruchu oporu – asymetryczna
walka „niekinetyczna”:
wymiar organizacyjny: synteza partyzantki, milicji
(prywatnych, religijnych, plemiennych), terroryzmu,
przestępczości zorganizowanej
wymiar operacyjny: synteza taktyki oporu cywilnego,
działań partyzanckich (nieregularnych działań
zbrojnych) i walki informacyjnej (psychologicznej)
Kwiecień 2007
www.koziej.pl
12
Praktyka strategiczna – Irak i
Afganistan: prognozy
Prognozy nieoptymistyczne:
Afganistan: „czarna dziura”
bezpieczeństwa – psucie NATO
Irak: groźba wojny regionalnej –
przegrana supermocarstwa,
konieczność szerokiego
zaangażowania międzynarodowego
Nieskuteczność społeczności
międzynarodowej – groźba globalnej
anarchii strategicznej
Kwiecień 2007
www.koziej.pl
13
Główne koncepcje pozimnowojennej
strategii globalnej w asymetrycznym
środowisku bezpieczeństwa
interwencje
humanitarne
operacje
uprzedzające
operacje
prewencyjne
operacje
stabilizacyjne
obrona
przeciwrakietowa
główne wyzwanie: przyjąć wspólną
prewencyjną strategię globalną
, aby
uniknąć anarchii strategicznej
w
asymetryzującym się środowisku
bezpieczeństwa
Kwiecień 2007
www.koziej.pl
14
Operacyjna koncepcja
bezpieczeństwa
narodowego
Myśleć i działać
twórczo i
wyprzedzająco
(wykorzystywać szanse i zapobiegać
zagrożeniom)
Podejście
zintegrowane
(kompleksowe) –
łącznie obrona i reagowanie kryzysowe;
bezpieczeństwo militarne i pozamilitarne;
zewnętrzne i wewnętrzne
Aspekty
sojusznicze i narodowe
(wspólnota
strategiczna i samodzielność strategiczna)
Kwiecień 2007
www.koziej.pl
15
Zintegrowany system
bezpieczeństwa narodowego
Podsystem kierowania
Podsystemy wykonawcze
Wyspecjalizowane w dziedzinie
bezpieczeństwa siły i środki państwa
(dyplomacja, siły zbrojne, wywiad,
kontrwywiad, policja, straż pożarna,
straż graniczna, służby ratownicze itd.)
Pozostałe, wspierające elementy
struktury państwowej
Kwiecień 2007
www.koziej.pl
16
Transformacja systemu
bezpieczeństwa
narodowego
Integracja
systemu kierowania – na
wszystkich szczeblach
Profesjonalizacja
wyspecjalizowanych
podsystemów wykonawczych
Powszechność
przygotowań na rzecz
bezpieczeństwa
(lokalne
systemy
bezpieczeństwa, zamiast systemu OT
system BT – aktywizacja samorządów)
Kwiecień 2007
www.koziej.pl
17
Zakończenie
Skrzyżowanie terroryzmu z BMR – główne
zagrożenia asymetryczne
Strategia wyprzedzania – odpowiedzią na
asymetryczność zagrożeń
Strategia globalna odpowiedzią na
niebezpieczeństwo anarchii strategicznej
Zintegrowany, profesjonalny i
powszechny system bezpieczeństwa
narodowego