TERAPIA 
ULTRADŹWIĘKOWA

CZYLI ZASTOSOWANIE ULTRADŹWIĘKÓW
W MEDYCYNIE

ZASTOSOWANIE ULTRADŹWIĘKÓW 
W MEDYCYNIE

DIAGNOSTYKA - USG

•

ULTRASONOTERAPIA 

- wpływ leczniczy 

polega 

na działaniu przeciwbólowym

, 

zmniejszaniu napięcia mięśni, 

rozszerzeniu naczyń krwionośnych, 

hamowaniu procesów zapalnych, 

przyspieszaniu wchłaniania tkankowego.

•

Fizjoterapeutyczne leczenie 

ultradźwiękami 

jest rodzajem 

MECHANOTERAPII

. W zabiegach 

fizjoterapeutycznych stosowane są 

zazwyczaj 

fale o częstotliwości od 0,8 do 

3 MHz

. Działanie ultradźwięków opiera 

się na zmianach

 miejscowych 

(pierwotnych

) i 

ogólnych (wtórnych)

DZIAŁANIE TERAPEUTYCZNE 
ULTRADŹWIĘKÓW:

•

Przeciwbólowe

•

Przeciwzapalne

•

Przyspieszenie przepływu limfy w naczyniach limfatycznych i 

procesów wchłaniania

•

Wytworzenie w tkankach ciepła i przekrwienia czynnego

•

Zmniejszenie napięcia mięśni

•

Hamowanie układu współczulnego

•

Zwiększenie rozciągliwości tkanki łącznej w bliznach, 

przykurczach, zwłóknieniach mięśni i torebek stawowych

•

Przyspieszenie gojenia się ran (zarówno tkanek miękkich, jak i 

tkanki kostnej)

Fizjoterapeuta dobierając dawkę 
terapeutyczną musi pamiętać o prawie 
Arndta-Szulca, która mówi o tym, że 
słabe drgawki pobudzają, silne 
hamują, a duże niszczą. Objawem źle 
dobranej drgawki jest ból objawiający 
się  podczas zabiegów. 

•

FONOFOREZA/ULTRAFONOFOREZA 

– zabieg 

polegający na 

wprowadzeniu związków 

chemicznych

 (o działaniu np. przeciwzapalnym, 

przeciwbólowym, przeciwzakrzepowym) 

do 

ustroju za pomocą ultradźwięków

.  Zastosowanie 

np.: przy odleżynach, bólach stawów, 
owrzodzeniach, trudno gojących się ranach, 
bliznach, zaburzeniach krążenia żylnego. 

•

Nefroskop

, przyrząd optyczny przystosowany do 

oglądania wnętrza nerki. Wprowadza się go przez 
uprzednio przygotowany kanał przez skórę do 
miedniczki nerkowej. Przez nefroskop operacyjny 

można kruszyć kamienie miedniczki i kielichów 
(falą ultradźwiękową) 

lub wprowadzić kleszczyki do 

usuwania drobnych kamieni (kamica).

•

Litotryptor = skruszacz

, przyrząd służący 

do 

kruszenia kamieni w pęcherzu moczowym, 

wprowadzany przez cewkę do pęcherza. 
Litotryptory mogą być "ślepe" i optyczne. Obecnie 
stosuje się sondy – 

ureterorenoskopy, które 

wysyłają ultradźwięki i za ich pomocą rozbijają 
kamienie.

•

USUWANIE KAMIENI W UKŁADZIE 
MOCZOWYM:

•

ESWL

, kruszenie kamienia w układzie moczowym 

falą wstrząsową generowaną pozaustrojowo 
(ESWL-extra-corporeal shock wave lithotripsy).

•

USUWANIE KAMIENIA NAZĘBNEGO - 

SKALING

Kamień nazębny usuwany jest poprzez ultradźwięki generowane 
przez końcówkę skalera, miejsce wykonywania zabiegu 
dodatkowo jest chłodzonej wodą, przez co zabieg jest dobrze 
znoszony przez pacjenta i prawie bezbolesny. Taki zabieg nie 
powoduje uszkodzenia szkliwa nazębnego.

FAKOEMULSYFIKACJA

•

Jest metodą operacyjną usuwania zaćmy 

wprowadzoną przez prof. Kelmana. 

Polega na 

rozdrobnieniu zaćmy  wewnątrz oka przy 

pomocy ultradźwięków, a następnie 

odessaniu zmętniałych mas. 

Metoda 

fakoemulsyfikacji umożliwia operowanie 

zaćmy w każdym jej stadium. Operację 

wykonuje się w warunkach ambulatoryjnych, 

w znieczuleniu miejscowym - podaje się 

krople znieczulające do worka spojówkowego. 

W miejsce usuniętej zaćmy wkłada się 

odpowiednio dobraną sztuczną soczewkę

. 

Stan po wszczepieniu sztucznej soczewki nosi 

nazwę 

pseudophakia

. Pseudophakia, nie 

dając możliwości akomodacji, stwarza 

konieczność dodatkowej korekcji okularowej 

do bliskich odległości.

•

Po 3 godzinach od operacji pacjent może 

wrócić do domu. Przeszkodą do operacji nie 

jest już ani wiek pacjenta, ani większość 

chorób internistycznych. 

SZKODLIWOŚĆ ULTRADŹWIĘKÓW



Znane są tzw. biologiczne efekty działania 
ultradźwięków, które w trakcie eksperymentów są 
w stanie spowodować działanie teratogenne, 
zahamowanie wzrostu płodów (mysich), 
obumieranie komórek czy organizmów 
jednokomórkowych, jednak dotyczy to 
ultradźwięków o 

bardzo dużej mocy

, mocy której 

nie stosuje się w medycynie diagnostycznej



 Ultrasonografy diagnostyczne nie wysyłają 
ultradźwięków w sposób ciągły lecz robią to 
pulsacyjnie, w sposób istotny zmniejszając i tak już 
niewielką dawkę ultradźwięków. 

SZKODLIWOŚĆ ULTRADŹWIĘKÓW



Długotrwałe oddziaływanie ultradźwięków 
może mieć szkodliwy wpływ na cały organizm 
człowieka i wywoływać u niego m.in. 
niedomagania układu krążenia, zwyrodnienie 
gruczołów wewnętrznego wydzielania, jak 
również miejscowe uszkodzenie tkanek



Podczas długotrwałych badań stwierdzono u 
osób narażonych na działanie ultradźwięków 
bóle głowy oraz złe ich samopoczucie, u 
pracowników tych wzrosła także temperatura 
ciała o kilka dziesiątych stopnia.