ZMYSŁ SMAKU
ZMYSŁ SMAKU
ZMYSŁ SMAKU
ZMYSŁ SMAKU
1. Zmysł smaku.
1. Zmysł smaku.
2. Kubki smakowe.
2. Kubki smakowe.
3. Transdukcja w
3. Transdukcja w
komórkach
komórkach
receptorowych smaku.
receptorowych smaku.
4. Organizacja
4. Organizacja
anatomiczna
anatomiczna
drogi smakowej.
drogi smakowej.
5. Kodowanie informacji
5. Kodowanie informacji
smakowej.
smakowej.
ZMYSŁ SMAKU
ZMYSŁ SMAKU
Dzięki czemu
Dzięki czemu
odczuwamy
odczuwamy
smak?
smak?
KUBKI SMAKOWE
KUBKI SMAKOWE
Komórki receptorowe smaku
Komórki receptorowe smaku
są komórkami nabłonkowymi,
są komórkami nabłonkowymi,
ale mają wiele cech komórek
ale mają wiele cech komórek
nerwowych. Występują w
nerwowych. Występują w
małych skupiskach zwanych
małych skupiskach zwanych
kubkami smakowymi.
kubkami smakowymi.
KUBKI SMAKOWE
KUBKI SMAKOWE
Rozmieszczenie kubków
Rozmieszczenie kubków
smakowych.
smakowych.
W nabłonku:
W nabłonku:
-języka
-języka
-podniebienia
-podniebienia
-gardła
-gardła
-nagłośni
-nagłośni
-górnej części przełyku
-górnej części przełyku
KUBKI SMAKOWE
KUBKI SMAKOWE
Proces transdukcji
Proces transdukcji
dla smaku
dla smaku
przebiega
przebiega
w mikrokosmkach
w mikrokosmkach
Kubek smakowy
Kubek smakowy
zawiera 50-150
zawiera 50-150
komórek
komórek
receptorowych.
receptorowych.
KUBKI SMAKOWE
KUBKI SMAKOWE
Rodzaje brodawek:
Rodzaje brodawek:
-okolone i liściaste
-okolone i liściaste
tylna część
tylna część
języka
języka
n. IX
n. IX
tysiące
tysiące
-
grzybowate
grzybowate
krawędź przedniej
krawędź przedniej
części języka
części języka
n. VII
n. VII
kilka
kilka
-
nagłośnia i przełyk
nagłośnia i przełyk
n. X
n. X
kilka
kilka
KUBKI SMAKOWE
KUBKI SMAKOWE
Badania
Badania
wrażliwości
wrażliwości
smakowej języka
smakowej języka
wskazują, że
wskazują, że
poszczególne jego
poszczególne jego
obszary różnią się
obszary różnią się
stopniem
stopniem
wrażliwości na
wrażliwości na
odbiór danego
odbiór danego
smaku.
smaku.
KUBKI SMAKOWE
KUBKI SMAKOWE
U człowieka w jamie ustnej jest
U człowieka w jamie ustnej jest
około 10 tysięcy kubków
około 10 tysięcy kubków
smakowych.
smakowych.
Rozmiar ok. 5 mikronów.
Rozmiar ok. 5 mikronów.
Kiedy powstaje
Kiedy powstaje
wrażenie
wrażenie
smakowe?
smakowe?
Zmysł smaku rozwija się najwcześniej ze
Zmysł smaku rozwija się najwcześniej ze
wszystkich zmysłów.
wszystkich zmysłów.
Kubki smakowe u dzieci pokrywają całą jamę
Kubki smakowe u dzieci pokrywają całą jamę
ustną.
ustną.
U dorosłego człowieka kubki smakowe co 10 dni
U dorosłego człowieka kubki smakowe co 10 dni
ulegają wymianie.
ulegają wymianie.
BADANIE SMAKU
BADANIE SMAKU
Gustometria swoista.
Gustometria swoista.
Elektrogustometria–badamy
Elektrogustometria–badamy
elektrogustometrem, drażnimy język prądem o
elektrogustometrem, drażnimy język prądem o
niskim natężeniu.
niskim natężeniu.
TRANSDUKCJA W
TRANSDUKCJA W
KOMÓRKACH
KOMÓRKACH
RECEPTOROWYCH SMAKU
RECEPTOROWYCH SMAKU
SMAK SŁONY
SMAK SŁONY
Percepcja smaku słonego związana
Percepcja smaku słonego związana
jest
jest
z depolaryzacją komórek
z depolaryzacją komórek
receptorowych przez
receptorowych przez
jony sodu
jony sodu
,
,
pochodzące z pokarmu i napływające
pochodzące z pokarmu i napływające
przez otwarte
przez otwarte
kanały sodowe.
kanały sodowe.
TRANSDUKCJA W
TRANSDUKCJA W
KOMÓRKACH
KOMÓRKACH
RECEPTOROWYCH SMAKU
RECEPTOROWYCH SMAKU
SMAK KWAŚNY
SMAK KWAŚNY
Jony H
Jony H
+
+
pochodzące z pokarmu
pochodzące z pokarmu
oddziaływują na
oddziaływują na
kanał potasowy
kanał potasowy
,
,
zmniejszając jego przewodność. Blok
zmniejszając jego przewodność. Blok
kanału potasowego wywołuje
kanału potasowego wywołuje
depolaryzację receptora. Dalszy
depolaryzację receptora. Dalszy
przebieg pobudzenia jest analogiczny
przebieg pobudzenia jest analogiczny
jak w przypadku smaku słonego.
jak w przypadku smaku słonego.
TRANSDUKCJA W
TRANSDUKCJA W
KOMÓRKACH
KOMÓRKACH
RECEPTOROWYCH SMAKU
RECEPTOROWYCH SMAKU
SMAK SŁODKI
SMAK SŁODKI
Cukry, aminokwasy i pewna białka wywołują
wrażenia słodkości poprzez wchodzenie w
interakcję ze związanymi z białkami G
receptorami metabotropowymi sprzężonymi z
wtórnymi przekaźnikami. Cukry aktywują
cyklazę adenylanową. Wywołany tym wzrost
stężenia cAMP powoduje depolaryzację
komórki receptorowej smaku poprzez
zamknięcie kanałów K
+
.
TRANSDUKCJA W
TRANSDUKCJA W
KOMÓRKACH
KOMÓRKACH
RECEPTOROWYCH SMAKU
RECEPTOROWYCH SMAKU
SMAK GORZKI
SMAK GORZKI
W pobudzeniu receptora pośredniczy
białko G, aktywuje ono fosfodiesterazę,
która blokuje powstawanie cyklicznych
nukleotydów, otwierających
nieselektywne kanały kationowe.
Otwarte kanały depolaryzują komórkę
receptorową z analogicznym skutkiem
jak w poprzednich przypadkach.
ORGANIZACJA
ORGANIZACJA
ANATOMICZNA DROGI
ANATOMICZNA DROGI
SMAKOWEJ
SMAKOWEJ
Ciała komórkowe
Ciała komórkowe
pierwszorzędowych
pierwszorzędowych
aferentów smaku
aferentów smaku
biegnących nerwami
biegnących nerwami
czaszkowymi VII, IX, X są
czaszkowymi VII, IX, X są
położone w zwojach tych
położone w zwojach tych
nerwów:
nerwów:
- twarzowego – zwój
- twarzowego – zwój
kolanka,
kolanka,
- językowo-gardłowego –
- językowo-gardłowego –
zwój dolny,
zwój dolny,
- błędnego – zwój dolny.
- błędnego – zwój dolny.
Ich aksony mają zakończenia
Ich aksony mają zakończenia
w przedniej części jądra
w przedniej części jądra
pasma samotnego (w
pasma samotnego (w
grzbietowej części rdzenia).
grzbietowej części rdzenia).
ORGANIZACJA
ORGANIZACJA
ANATOMICZNA DROGI
ANATOMICZNA DROGI
SMAKOWEJ
SMAKOWEJ
Część komórek NTS (ang.
Część komórek NTS (ang.
nucleus of the solitary
nucleus of the solitary
tract) wysyła projekcję do
tract) wysyła projekcję do
bocznej części
bocznej części
podwzgórza, regulując
podwzgórza, regulując
odpowiedź układu
odpowiedź układu
autonomicznego na
autonomicznego na
spożywanie pokarmu.
spożywanie pokarmu.
Inna grupa komórek
Inna grupa komórek
wysyła projekcję drogą
wysyła projekcję drogą
środkową nakrywki do
środkową nakrywki do
tożstronnego
tożstronnego
jądra
jądra
brzusznego tylno-
brzusznego tylno-
przyśrodkowego
przyśrodkowego
wzgórza.
wzgórza.
ORGANIZACJA
ORGANIZACJA
ANATOMICZNA DROGI
ANATOMICZNA DROGI
SMAKOWEJ
SMAKOWEJ
DROGA SMAKOWA
DROGA SMAKOWA
NIE JEST SKRZYŻOWANA.
NIE JEST SKRZYŻOWANA.
Kora smakowa I znajduje się na
Kora smakowa I znajduje się na
ścianie grzbietowej bruzdy bocznej
ścianie grzbietowej bruzdy bocznej
przy połączeniu z wyspą.
przy połączeniu z wyspą.
Kora smakowa II znajduje się w
Kora smakowa II znajduje się w
wyspie, obszarze kory ukrytym
wyspie, obszarze kory ukrytym
głęboko w bruździe bocznej.
głęboko w bruździe bocznej.
KODOWANIE INFORMACJI
KODOWANIE INFORMACJI
SMAKOWEJ.
SMAKOWEJ.
Aferenty smaku charakteryzują się
Aferenty smaku charakteryzują się
szerokim spektrum wrażliwości:
szerokim spektrum wrażliwości:
-n. twarzowy
-n. twarzowy
bodźce słone i słodkie,
bodźce słone i słodkie,
-n. językowo-gardłowy
-n. językowo-gardłowy
bodźce kwaśne i
bodźce kwaśne i
gorzkie
gorzkie
-n. błędny
-n. błędny
kodują różnice stężenia
kodują różnice stężenia
jonów
jonów
w jamie ustnej i płynie
w jamie ustnej i płynie
zewnątrzkomórkowym.
zewnątrzkomórkowym.
ZABURZENIA SMAKU
ZABURZENIA SMAKU
Hipergeusia – nadwrażliwość na bodźce
Hipergeusia – nadwrażliwość na bodźce
smakowe
smakowe
Hypogeusia – za mała wrażliwość na bodźce
Hypogeusia – za mała wrażliwość na bodźce
smakowe,
smakowe,
Brak odczuwania smaku
Brak odczuwania smaku
Parageusia – pacjent odczuwa smak, ale nie
Parageusia – pacjent odczuwa smak, ale nie
potrafi go zidentyfikować,
potrafi go zidentyfikować,
Kakogeusia – odczuwanie nieprzyjemnych
Kakogeusia – odczuwanie nieprzyjemnych
smaków.
smaków.
Pacjent czuje smak, ale tak naprawdę nic nie
Pacjent czuje smak, ale tak naprawdę nic nie
zjada.
zjada.
Dziękuję za uwagę
Dziękuję za uwagę