Uwarunkowania rozwoju 
dzieci i młodzieży.

Uwarunkowania rozwoju 
dzieci i młodzieży.

Geny a środowisko.

 

 

Wprowadzenie. 
Podstawowe czynniki 
rozwoju dzieci.

Wprowadzenie. 
Podstawowe czynniki 
rozwoju dzieci.



Cechy wrodzone – (temperament a 
charakter). 



Własna aktywność(zabawa, nauka, 
praca)



Środowisko (relacje i kontakty społeczne, 
zanieczyszczenie środowiska 
biologicznego)



Wychowanie (organizacja trybu życia i 
działalności dzieci)

 

 

 
„Dzieci są 
nieurzeczywistnionymi 
geniuszami”   Anatol 
France

 
„Dzieci są 
nieurzeczywistnionymi 
geniuszami”   Anatol 
France



Wzrost IQ dzieci z pokolenia na 
pokolenie



Akceleracja dojrzewania i rozwoju 
fizycznego



Potencjał rozwojowy dzieci i 
młodzieży

 

 

Proces uczenia się – 
podejście psychologiczne.

Proces uczenia się – 
podejście psychologiczne.



Nieświadome uczenie się 
społeczne.



Interioryzacja norm społecznych.



Uczenie się jako podstawa 
zdobywania wykształcenia



Prawa uczenia się

 

 

Nagrody i kary w procesie 
uczenia się.

Nagrody i kary w procesie 
uczenia się.



Optymalny sposób 
nagradzania.



Konsekwencja, 
logika 

   i sprawiedliwość kar.



Surowe kary w 
procesie 
wychowania a 
zachowania 
agresywne dzieci.

 

 

Wiek niemowlęcy                
                    i 
wczesnodziecięcy - do 3 
lat.

Wiek niemowlęcy                
                    i 
wczesnodziecięcy - do 3 
lat.



Identyfikacja i różnicowanie 

bodźców z otoczenia



Rozwój koordynacji wzrokowo-

ruchowej i lokomocji



Rozwój mowy



Życie uczuciowe i społeczne –rola 

stałych opiekunów zwłaszcza matki 

(karmienie naturalne) 

 

 

Średnie dzieciństwo 3 - 6 
lat

Średnie dzieciństwo 3 - 6 
lat



Duża potrzeba ruchu



Mała zdolność koncentracji na jednej czynności



Rozwój funkcji symbolicznych psychiki – 
rozumienie i używanie konstrukcji językowych, 
zabawa symboliczna, rysunki



Zabawy samotne (3-4 lata)



Potrzeba wspólnych zabaw z innymi dziećmi (5-
6 lat)



Anomia moralna – brak świadomości reguł 
moralnych

 

 

Późne dzieciństwo 7 – 11 lat

Późne dzieciństwo 7 – 11 lat



Intensywny rozwój poznawczy rozwój czynności 
umysłowych np.: strategie pamięciowe, uczenia 
się



Rozwój zainteresowań



Podstawy utrwalonego obrazu siebie



Rozwój moralny – rozumienie i stosowanie się 
do norm społecznych (egocentryzm)



Intensywny rozwój społeczny (wpływ grupy i jej 
norm) 



Duża wrażliwość emocjonalna

 

 

Okres dorastania

Okres dorastania



Intensywne zmiany anatomiczno-fizjologiczne



Rozwój motoryczny –indywidualny styl 

ruchowy



Rozwój psychoseksualny 



Intelekt – wyższe operacje umysłowe 

(myślenie abstrakcyjne, logiczne, rozwój 

uwagi i pamięci)



Kryzys tożsamości – nowy obraz własnej osoby



Kształtowanie się światopoglądu (idealizm 

młodzieńczy, postawy buntu) 

 

 

     Problemy współczesnej  
  
                   młodzieży

     Problemy współczesnej  
  
                   młodzieży



 wzrost przestępczości 

nieletnich – resocjalizacja



Obniżenie się wieku 

inicjacji seksualnej



Styl życia – zagrożenia 

(alkohol, tytoń, narkotyki)



Frustracja społeczna – 

pogorszenie się statusu 

ekonomicznego rodzin, 

bezrobocie



Brak wiodących 

autorytetów i relatywizm 

moralny (rola wzorców 

kultury masowej)

 

 

Zaburzenia rozwoju 

Zaburzenia rozwoju 

-

Wady wrodzone, 

kalectwo  

     nabyte

-

Choroby psychiczne –

psychozy, 

    depresje

-

Nerwice i zaburzenia 

osobowości

-

Problemy egzystencjalne  

           i nerwice 

sytuacyjne

-

Kłopoty wychowawcze – 

dzieci nadpobudliwe

 

 

Podsumowanie

Podsumowanie



Żaden okres w historii 

ludzkości nie był tak 

otwarty na dziecko jak 

nasz, żaden też nie 

stworzył rodziców, którzy 

uważają siebie za tak 

niekompetentnych



Rosnąca rola wsparcia 

społecznego



Koncentracja uwagi na 

problemach rozwojowych   

   zawsze daje możliwości 

ich  rozwiązania