dr inż. Aleksandra Wicka
1
Ubezpieczenia finansowe
dr inż. Aleksandra Wicka
1
Ubezpieczenia finansowe
dr inż. Aleksandra Wicka
2
Struktura przedsiębiorstw w Polsce w
2009 r.
dr inż. Aleksandra Wicka
3
Udział wybranych ubezpieczeń w składce
przypisanej brutto zebranej od
przedsiębiorstw (%)
Wyszczególnienie/ specification
2005
2006
2007
2008
2009
Ubezpieczenia wypadku /accident
(gr.1)
2,7
3,0
3,8
5,8
5,1
Ubezpieczenia casco pojazdów
lądowych /casco insurance of land
vehicles (gr.3)
24,9
25,8
28,2
28,6
24,3
Ubezpieczenia szkód
spowodowanych żywiołami/ fire and
natural forces (gr.8)
17,2
15,6
12,7
10,3
11,6
Ubezpieczenia odpowiedzialności
cywilnej wynikającej z posiadania
pojazdów lądowych/ motor vehicle
liability arising out of the possession
of land vehicles (gr.10)
13,7
13,5
13,5
15,0
15,3
Ubezpieczenia odpowiedzialności
cywilnej ogólnej /general liability
(gr.13)
10,0
10,3
9,7
8,9
9,5
Ubezpieczenia kredytu /credit
(gr.14)
6,1
7,4
8,5
6,4
5,6
Gwarancja ubezpieczeniowa
/shuretyship (gr.15)
2,4
2,2
2,2
2,4
2,9
Ubezpieczenia różnych ryzyk
finansowych /various financial
risks(gr. 16)
3,9
4,4
5,7
6,5
9,9
pozostałe
19,2
17,8
15,7
16,0
15,7
Total
100,0
100,0 100,0 100,0 100,0
dr inż. Aleksandra Wicka
4
Liczba upadłości firm w latach
2008-2009
2009 r.- 673
2010r. - 1500
dr inż. Aleksandra Wicka
5
Upadłości w podziale na
sektory
dr inż. Aleksandra Wicka
6
Zmiany w korzystaniu z ubezpieczeń
finansowych
(tys. zł.)
dr inż. Aleksandra Wicka
7
Zmiany w korzystaniu z
ubezpieczeń finansowych
l.
p.
Składka przypisana
brutto
2005
2006
2007
2008
2009
tys.
1
Ogółem
przedsiębiorstwa
5 103
459
5 970
885
6 635
568
7 610
707
8 163
855
2
Ubezpieczenia
kredytu
313 024
442
813 564 988 488 309 459 197
3
Gwarancja
ubezpieczeniowa
123 556
134
307 145 750 184 283 239 420
4
Ubezpieczenia
różnych ryzyk
finansowych
197 806
262
146 379 636 497 748 810 620
5
Razem
ubezpieczenia
finansowe (2+3+4)
634 386
839
266
1 090
374
1 170
340
1 509
237
6
Udział ubezpieczeń
finansowych w
składce ogółem
dz.II (%) (5/1)
12
14
16
15
18
dr inż. Aleksandra Wicka
8
Stopień wykorzystania instrumentów
zabezpie-czających przeciwko złym długom
w Polsce i w krajach Europy Środkowo-
Wschodniej w 2008 r
dr inż. Aleksandra Wicka
9
Typowe ubezpieczenia
Gwarancje:
• Turystyczna
• Dobrego wykonania
kontraktu
• Usunięcia wad i usterek
• Kaucyjne
• Koncesyjne
• Przetargowe
• Zapłaty długu celnego
• Zwrotu zaliczki
Ubezpieczenie:
• Kredytu kupieckiego
• Należności
eksportowych
• Należności
faktoringowych
• Należności krajowych
• Spłaty kredytu
• Spłaty rat
leasingowych
dr inż. Aleksandra Wicka
10
Czemu służą?
1. Ograniczenie ryzyka związanego z:
• obrotem gospodarczym,
• spłatą należności.
2. Gwarantują wykonanie umowy lub
kontraktu.
3. Wpływają na poprawę płynności
finansowej firmy.
dr inż. Aleksandra Wicka
11
Ubezpieczenie kredytu
Istota ubezpieczenia sprowadza się
do zapewnienia przez zakład
ubezpieczeń pokrycia strat
majątkowych powstałych u
kredytodawców, z powodu
nieotrzymania od kredytobiorców, w
sytuacjach określonych w umowie
ubezpieczenia należności za
udzielony kredyt.
dr inż. Aleksandra Wicka
12
Zasady ubezpieczenia kredytu
(7)
I. Zasada współpracy
Współpraca między zakładem
ubezpieczeń a ubezpieczonym jest
warunkiem fundamentalnym.
dr inż. Aleksandra Wicka
13
Zasady ubezpieczenia
kredytu
II. Zasada partycypowania
ubezpieczonego w ryzyku.
ubezpieczony powinien zawsze ponosić
część ryzyka. Odszkodowanie nigdy nie
powinno równać się sumie faktury i w razie
zajścia wypadku ubezpieczeniowego
powinno być zredukowane o procent,
pozostawiony na ryzyku własnym
ubezpieczającego. Udział własny powinien
przekraczać wysokość przypuszczalnego
zysku kredytodawcy, aby go zainteresować
właściwym przebiegiem transakcji
kredytowej.
dr inż. Aleksandra Wicka
14
Zasady ubezpieczenia
kredytu
III. Zasada gwarantowania
ostatecznego rezultatu.
Zakład ubezpieczeń nie powinien
gwarantować zapłaty w terminie
płatności określonym w umowie, lecz
tylko ostateczny rezultat transakcji
kredytowej.
dr inż. Aleksandra Wicka
15
Zasady ubezpieczenia
kredytu
IV. Zasada okresu karencji
…między zaistnieniem wypadku
ubezpieczeniowego a powstaniem
roszczenia o odszkodowanie, co ma
na celu upewnienie się zakładu
ubezpieczeń, że należność jest
definitywnie stracona.
dr inż. Aleksandra Wicka
16
Zasady ubezpieczenia
kredytu
V Zasada dobrej informacji.
Przed przyjęciem do ubezpieczenia
zakład ubezpieczeń powinien
zasięgnąć informacji o
kredytobiorcach z dwóch
niezależnych źródeł, które powinny
pozwolić na określenie górnej granicy
pokrycia ich zdolności kredytowej.
dr inż. Aleksandra Wicka
17
Zasady ubezpieczenia
kredytu
VI. Zasada selekcji ryzyk
Zakład zastrzega sobie prawo selekcji
zarówno ubezpieczonych jak i ryzyka.
VII. Zasada stałego monitoringu
ryzyka
zakład po przyjęciu kredytu do
ubezpieczenia powinien prowadzić
stałą kontrolę nad ryzykiem.
dr inż. Aleksandra Wicka
18
Monitoring - schemat
dr inż. Aleksandra Wicka
19
Rodzaje i istota ubezpieczeń
finansowych
1. Ubezpieczenie kredytu
kupieckiego
Dzięki niemu sprzedawca towarów
bądź usług ma pewność, że otrzyma
zapłatę za wysyłany towar lub
zrealizowane usługi w sytuacji, gdy
jego kontrahent stanie się
niewypłacalny.
dr inż. Aleksandra Wicka
20
Mechanizm ubezpieczenia kredytu
kupieckiego
Ubezpieczający
Ubezpieczony
(dostawca)
Zakład
ubezpieczeń
Składka
ubezpie-
czeniowa
Umowa
ubezpie-
czenia
01
02
03
Umowa dostawy
Limit kredytowy
dr inż. Aleksandra Wicka
21
Korzyści ubezpieczenia kredytu
kupieckiego
• Zmniejszenie ryzyka handlowego,
• Zabezpieczenie przed nieprzewidywalnymi
upadłościami,
• Zmniejszenie poziomu złych długów =
poprawa struktury bilansu firmy,
• Zwiększenie konkurencyjności poprzez
oferowanie lepszych warunków płatności,
• Możliwość segmentacji portfela klientów
według ich wiarygodności,
• Ograniczenie innych zabezpieczeń
płatności.
dr inż. Aleksandra Wicka
22
Kredyt kupiecki
… w praktyce odroczenie terminu
zapłaty.
Postawienie do dyspozycji
kupującego towaru bez wymagania
natychmiastowej za niego zapłaty.
dr inż. Aleksandra Wicka
23
Wybór ubezpieczyciela
Liderzy w segmencie ubezpieczeń
kredytu kupieckiego to:
1. Euler Hermes
2. Coface Poland
3. Atradius
dr inż. Aleksandra Wicka
24
Co oferuje Eurel Hermes
Ubezpieczenie należności dla
małych przedsiębiorstw
Ubezpieczenie ryzyka kredytu
kupieckiego "Kredyt+" to oferta dla
małych przedsiębiorstw realizujących
sprzedaż towarów lub świadczących
usługi z odroczonym terminem
płatności w kraju i zagranicą.
dr inż. Aleksandra Wicka
25
Co oferuje Eurel Hermes
Jaki jest przedmiot i zakres ubezpieczenia?
• Ochrona ubezpieczeniowa obejmuje
należności
bezsporne
z tytułu sprzedaży towarów i usług na
warunkach kredytowych. Maksymalny termin
płatności to 120 dni. Ochroną ubezpieczeniową
mogą być objęte należności od klientów mających
siedzibę w następujących krajach: Andora,
Australia, Austria, Belgia, Czechy, Dania, Estonia,
Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia,
Irlandia, Islandia, Japonia, Kanada, Lichtenstein,
Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Monaco, Niemcy,
Norwegia, Nowa Zelandia, Polska, Portugalia, San
Marino, Słowacja, Słowenia, Stany Zjednoczone
Ameryki, Szwajcaria, Szwecja, Węgry, Wielka
Brytania, Włochy.
dr inż. Aleksandra Wicka
26
Rodzaje należności
• należności bezsporne, czyli środki pieniężne należne
jednostce, zagwarantowane prawem i niekwestionowane
przez dłużnika,
• należności sporne to niezapłacone przez dłużnika kwoty,
przez niego kwestionowane (odmowa zapłaty jest
udokumentowana na piśmie),
• należności wątpliwe, czyli środki pieniężne prawnie
należne jednostce, których z powodu trudności finansowych
dłużnika lub trudności z ustaleniem miejsca jego pobytu albo
z innych powodów, nie można wyegzekwować,
• należności przedawnione to te kwoty obciążające
dłużnika, które po upływie terminu określonego prawem
(Kodeks Cywilny) nie mogą być egzekwowane, ponieważ
wierzyciel utracił prawo ich dochodzenia,
• należności nieściągalne to te kwoty, które są należne
jednostce, lecz niemożliwe do wyegzekwowania, także kwoty
orzeczone przez sąd
dr inż. Aleksandra Wicka
27
Eurel Hermes
Jakie są zalety tego produktu?
• Ubezpieczenie ryzyka kredytu daje małym i
średnim przedsiębiorstwom możliwość
uniezależnienia się od kłopotów finansowych
odbiorców. Jest to szczególnie ważne w
początkowym okresie funkcjonowania firmy.
Podstawowe zasady ubezpieczenia:
• Kredyt+ charakteryzuje uproszczona
procedura zawarcia umowy oraz łatwa
obsługa w trakcie roku ubezpieczeniowego.
dr inż. Aleksandra Wicka
28
Eurel Hermes
Koszty
• Składka ubezpieczeniowa jest wyliczana na początku danego
roku ubezpieczeniowego w oparciu o Tabelę Opłat.
Poszczególnym wysokościom sumy ubezpieczenia przypisane
zostały odpowiednie poziomy składek rocznych.
Suma ubezpieczenia to łączna wartość odszkodowań, które
mogą zostać wypłacone w czasie trwania roku
ubezpieczeniowego. Wysokość sumy ubezpieczenia nie może
być niższa niż otwarte saldo należności na ostatni dzień
zakończonego okresu obrachunkowego.
Dodatkowym kosztem jest opłata za rating klientów
ubezpieczającego i monitoring ich sytuacji finansowej
przez
12 miesięcy.
dr inż. Aleksandra Wicka
29
Ubezpieczenie kredytu
bankowego
Przedmiotem ubezpieczenia jest spłata
przez kredytobiorcę kwoty kredytu wraz z
odsetkami w wysokości, terminie i na
zasadach określonych w umowie
kredytowej.*
* Ubezpieczenie zazwyczaj nie obejmuje
odsetek karnych, do których zobowiązany
jest kredytobiorca tytułem zwłoki w
uiszczeniu należności.
dr inż. Aleksandra Wicka
30
Ubezpieczenie kredytu
bankowego
• Suma ubezpieczenia
Stanowi całkowitą sumę rat kredytu
pozostałych do spłacenia wraz z
odsetkami i jest górną granicą
odpowiedzialności zakładu
ubezpieczeń.
dr inż. Aleksandra Wicka
31
Ubezpieczenie kredytu
bankowego
Od czego zależy wysokość składki:
• wysokości sumy ubezpieczenia,
• długości umowy kredytowej,
• stopnia zabezpieczenia spłaty
kredytu,
• oceny sytuacji finansowej
kredytobiorcy.
dr inż. Aleksandra Wicka
32
Przykładowe wyłączenia
odpowiedzialności z.u.
1. W okresie ubezpieczenia bank
zmienił warunki umowy kredytowej.
2. Kredytobiorca jako przedsiębiorca
świadomym działaniem doprowadził
do ogólnej niewypłacalności.
3. Przedsiębiorca w dniu zawarcia
umowy ubezpieczenia był
postawiony np. w stan upadłości.
Gwarancje
ubezpieczeniowe
dr inż. Aleksandra Wicka
34
Mechanizm funkcjonowania
gwarancji ubezpieczeniowej
Zobowiązany
Gwarant
Beneficjent
Umowa o wydanie gwarancji
Składka ubezpieczeniowa
Gwarancja ubezpieczeniowa
dr inż. Aleksandra Wicka
35
Procedura wydania gwarancji
ubezpieczeniowej
1.
Złożenie wniosku o wydanie gwarancji,
zawierającego dane na temat rodzaju
gwarancji, sposobu udzielenia ochrony,
sumy gwarancyjnej, okresu
obowiązywania gwarancji oraz
załączenia odpowiednich dokumentów.
2.
Ocena ryzyka na podstawie
dostarczonych dokumentów i
informacji wewnętrznych zakładu
ubezpieczeń.
dr inż. Aleksandra Wicka
36
Procedura wydania gwarancji
ubezpieczeniowej
3.
Podjecie decyzji co do przyjęcia bądź
odrzucenia danego ryzyka (i pod
jakimi warunkami),
4.
Określenie składki za wydanie
gwarancji ubezpieczeniowej i
warunków umowy,
5.
Podpisanie umowy, opłacenie składki
i wydanie odpowiedniej gwarancji.
dr inż. Aleksandra Wicka
37
Od czego zależy wysokość
składki?
Wysokość składki za wydanie
gwarancji ubezpieczeniowej zależy
przede wszystkim od:
• Rodzaju danej gwarancji,
• Sytuacji finansowej zobowiązanego,
• Okresu trwania gwarancji,
• Formy zabezpieczenia,
• Wysokości sumy gwarancyjnej.
dr inż. Aleksandra Wicka
38
Rodzaje i istota ubezpieczeń
finansowych
2. Gwarancje kontraktowe
Szczególnie chętnie wykorzystywane
przez firmy budowlane.
Ubezpieczyciel gwarantuje jakość i
terminowość wykonania konkretnego
projektu. Przedsiębiorstwo budowlane
nie musi dzięki temu wpłacać na
konto zleceniodawcy środków
będących zabezpieczeniem
wykonania usługi.
dr inż. Aleksandra Wicka
39
Zabezpieczenia
Przy udzielaniu gwarancji wymagane
są typowe zabezpieczenia spotykane
w umowach kredytowych np. weksel
połączony z wpisem do hipoteki
nieruchomości należącej do
ubezpieczającego, przy czym wartość
proponowanych zabezpieczeń musi
być odpowiednia do wysokości kwoty
udzielanej gwarancji.
dr inż. Aleksandra Wicka
40
KOSZTY
• Indywidualne ceny!!!
Przykładowo:
• koszt wystawienia gwarancji
kontraktowej na jeden rok wynosi
zwykle
1 % wartości realizacji projektu.
• Gwarancja zwrotu zaliczki, to zwykle
koszt 1,5-2% wartości ubezpieczenia.
dr inż. Aleksandra Wicka
41
Gwarancja przykład
Firma budowlana wygrała przetarg na
realizację inwestycji o wartości 20 mln.zł,
w której zamawiającym jest agencja
rządowa. Okres trwania kontraktu 3 lata,
do tego dochodzą dwa lata rękojmi i
gwarancji na wykonane roboty.
Zamawiający oczekuje w momencie
podpisania umowy wniesienia
zabezpieczenia dobrego wykonania
kontraktu w wys.5% jego wartości.
dr inż. Aleksandra Wicka
42
Gwarancja przykład
Jedną z dopuszczalnych form
zabezpieczenia jest gwarancja.
Ubezpieczyciel wystawia gwarancję
dobrego wykonania kontraktu w kwocie 1
milion na trzy lata, pobiera za to składkę
45 tys. zł. Następnie po upływie trzech
lat zawierana jest kolejna gwarancja na
zabezpieczenie usunięcia wad i usterek
w okresie rękojmi w kwocie 300 tys. Na
okres kolejnych dwóch lat. Koszt 9 tys. zł.
dr inż. Aleksandra Wicka
43
Rodzaje i istota ubezpieczeń
finansowych
• Gwarancje usunięcia wad i usterek
Są pewnym przedłużeniem gwarancji
wykonania umowy lub kontraktu.
• Gwarancje przetargowe
Dzięki nim oferent zwolniony jest od
obowiązku wniesienia wadium .
• Gwarancje zapłaty długu celnego i
akcyzowe.
dr inż. Aleksandra Wicka
44
Gwarancje usunięcia wad i usterek
Gwarancja ta zabezpiecza inwestora przed
stratami, które mógłby ponieść w przypadku,
gdy kontrakt wykonano w terminie i zakresie
przewidzianym w umowie, ale jego jakość
jest niska, niezgodna z wcześniejszymi
ustaleniami, bądź wada ujawniła się po
odbiorze końcowym, a dostawca odmawia
bądź nie jest w stanie usunąć usterek w
okresie rękojmi. Gwarancje te wydawane są
najczęściej na okres kilku lat od przyjęcia
usługi lub towaru. Suma gwarancyjna wynosi
zazwyczaj 5-10% wartości kontraktu.
dr inż. Aleksandra Wicka
45
Gwarancje przetargowe
Inaczej gwarancja zapłaty wadium
W ramach tej umowy ochroną objęte są straty
organizatora przetargu wynikające z
niespełnienia w terminie przez
zobowiązanego, który wygrał przetarg
warunków przetargu co do zapłaty ceny lub
nie podpisaniem umowy na warunkach
określonych w ofercie lub na warunkach
wylicytowanych. Wysokość sumy gwarancyjnej
wynosi zwykle do 10% wartości kontraktu,
który jest przedmiotem przetargu i jest równa
kwocie wymaganego wadium.
dr inż. Aleksandra Wicka
46
Gwarancje zapłaty długu celnego i
akcyzowe.
Przedmiotem gwarancji są ustalone przez
urząd celny należności celne i podatkowe np.
dług celny, jakie w związku z dopuszczeniem
do wwozu(/wywozu) na polski obszar celny
określonych towarów ciążą na przedsiębiorcy
dokonującym importu/ eksportu.
Przedsiębiorca nie musi zamrażać na
określony czas środków pieniężnych w pełnej
wysokości ustalonej należności celnej i
podatkowej (w formie kaucji podatkowej) przy
np. czasowym składowaniu towarów w
magazynie celnym do chwili nadania im
przeznaczenia celnego.
dr inż. Aleksandra Wicka
47
Wykorzystana literatura
1. Ubezpieczenia gospodarcze.
Sangowski T. (red.) poltext. 2001
2.
3. www. Hestia
4. Poradnik Ubezpieczeniowy .Dodatek
specjalny Forbes.
5. www.Warta.pl