SPOIWA  POWIETRZNE

Wiążą i twardnieją na powietrzu a w wodzie ulegają 
rozmiękaniu i tracą wytrzymałość.

Należą do nich:



   gips



   wapno



   spoiwa magnezjowe

Produkcja spoiw mineralnych

Proces  produkcji  większości  spoiw  mineralnych 

składa 

się 

z następujących operacji technologicznych:

–

wydobycie surowca ze złoża,

–

przygotowanie surowców,

–

wypalenie,

–

przeróbka produktu wypalonego (chłodzenie, 
rozdrabnianie,      przemiał z dodatkami).

Spoiwa 

wapienne

Surowce do produkcji spoiw wapiennych:
  - wapienie: margle, kreda, marmur

Do  produkcji  spoiw  wapiennych  stosuje  się  wapienie  złożone 
głównie 
z  kalcytu.  Wapienie  zawierają  domieszki  krzemionki,  gliny, 
piasku, bitumów, związków żelaza, glinu. Obecność krzemionki 
oraz  związków  glinu  i  żelaza  powoduje  powstawanie  w  czasie 
wypalania związków hydraulicznych.

Im  czystsze  wapienie,  tzn.  bogatsze  w  CaCO

3

,  tym  lepsze 

wapno można uzyskać, ale wyższa jest temperatura wypalania 
wapna  (większe  zużycie  ciepła  przy  wypalaniu).  Wapień 
powinien  zwiearc  około  95%  CaCO

3

  (gęstość  około  2,6  gcm

3

) 

wytrzymałość 30-90 MPa.

Schemat ideowy produkcji spoiw wapiennych 

powietrznych

Transport 

urobku wapienia 

(dolomitu) 

ze złoża

Rozdrabnianie kamienia do wielkości 

wymaganej w urządzeniach do 

wypalania (piece pionowe 

20-140 mm, piece obrotowe 5-40mm)

Pakownie

Wapno palone 

mielone

Mielenie

Ciasto wapienne

Gaszenie wodą 

Składowanie 

wapna 

kawałkowego w 

suchym miejscu

Wapno palone kawałkowe (w bryłach) – 

wapniowe CaO, dolomitowe CaO + MgO

Wypalanie 

rozdrobnionego 

kamienia 900-1100

o

C

Przesiewa
nie

Gaszenie wodą

Separacja

Wapno 
suchogaszone

Pakowanie

Zbyt  wysoka  temperatura  przy  wypalaniu  wapna 
powoduje nadmierne spieczenie wapna. Zbyt niska 
temperatura 

powoduje 

powstawanie 

nierozłożonego CaCO

3

 (wapno niedopalone).

Właściwości wapna palonego zależą od 
temperatury wypalania.

 W miarę wzrostu temperatury wypalania 
rośnie:
            - gęstość wapna,
            - wielkość cząstek,
maleje natomiast:
           - powierzchnia właściwa,
           - porowatość,
           - reaktywność wapna.

Gaszenie wapna palonego (lasowanie)

CaO    +   H

2

O   Ca(OH)

2

                                         wapno palone

     

woda          wapno gaszone

                                        (tlenek wapnia )                 (wodorotlenek wapniowy)

  

Reakcja egzotermiczna wydzielająca 155 kcal  z 1 kg wapna 

palonego

Wiązanie wapna 

Wiązanie wapna w postaci Ca(OH)

2

 następuje w wyniku 

przemian Ca(OH)

2

1. Zagęszczanie koloidalne Ca(OH)

2

2. Wydzielanie  się  z  przesycanego  roztworu  Ca(OH)

2

 

kryształów  uwodnionego  Ca(OH)

2

  i  ich  powolny  wzrost  i 

zrastanie się – tworzenie się szkieletu krystalicznego

3. Dysocjacja części wodorotlenku wapniowego na jony Ca

2+

 i 

OH

-

  i  reakcja  jonów  wapniowych  z  krzemionką  z  piasku, 

powstawanie uwodnionych krzemianów wapnia, które jako 
trudno  rozpuszczalne  wypadaja  z  roztworu  łącząc  ziarna 
piasku

4. Karbonizacja wodorotlenku wapniowego 

        Ca(OH)

2

 + H

2

O + CO

2 

 CaCO

3

 + 2H

2

O

Rodzaje  wapna  budowlanego  wg  normy 
PN-EN 459-1

Wapno palone CaO 

(kawałkowe, 

mielone) w 

zetknięciu z wodą 

reaguje 

egzotermicznie 

hydrauliczne 

NHL (proszek)

WAPNO 
BUDOWLANE

WAPNO POWIETRZNE

- z wypalania wapieni lub 

dolomitów, powoli twardnieje na 

powietrzu, nie ma właściwości 

hydraulicznych

Wapno 

wapnio

we CL

Wapno 

dolomito

we DL

Naturalne 

wapno 

hydrauliczne 

NHL 

(proszek)

WAPNO HYDRAULICZNE

-z wypalania wapieni ilastych, 

z ew. dodatkami, 

ma właściwości hydrauliczne

Wapno 

hydrauliczne 

(sztuczne) 

HL (proszek) 

Wapno 

całkowicie 

zhydratyzowan

e Ca(OH

)2

, 

Mg(OH

)2

 

(proszek)

Wapno 

hydratyzowa

ne Ca(OH)

2

, 

MgO 

(proszek)

Wapno 

hydratyzowane 

Ca(OH)

2

 

(proszek, ciasto 

wapienne, mleko 

wapienne) nie 

reaguje 

egzotermicznie z 

wodą

Charakterystyka właściwości spoiw 
wapiennych

Biała  barwa

  -  wapno  stanowi  dodatek  do  białych  cementów,  do  betonu 

architektonicznego).

Bardzo  duże  rozdrobnienie

  -  dodatek  wapna  poprawia  urabialność  i  plastyczność 

zapraw  i  betonów  cementowych  oraz  ich  wygląd  po  rozformowaniu,  nadaje 
nieprzepuszczalność, dobrą przyczepność.

Silnie egzotermiczna reakcja z wodą

 -wapno palone jest stosowane do osuszania innych 

materiałów, w robotach zimowych.

Duża  zasadowość

  -  pozwala  neutralizować  inne  materiały,  kwaśne  grunty,  wpływa  na 

właściwości bakteriobójcze wapna, przeciwdziała rozwojowi mikroorganizmów.

Zdolność  absorbowania  znacznej  ilości  wody  (40-50%)

  -  właściwości  retencyjne 

wapna  umożliwiają  dobre  wiązanie  zapraw,  przeciwdziałając  odciąganiu  wody  przez 
podłoże.

Niewielka  wytrzymałość

  -  zaprawy  wapienne  (1:3)  dojrzewające  w  normalnej 

temperaturze osiągają po 90 dniach dojrzewania wytrzymałość na ściskanie 1-2 MPa.

Rysoodporność

 

-  wapno  zapewnia  zaprawom  pewna  elastyczność  i  zmniejsza  ich 

podatność na powstawanie rys.

Zdolność  do  reakcji chemicznych  z  materiałami  pucolanowymi  i hydraulicznymi

  - 

wykorzystywana 
w produkcji spoiw.

Zdolność  do  tworzenia  z  piaskiem  krzemianów  wapniowych

  -  wykorzystywana  w 

produkcji  wyrobów  wapienno-piaskowych  i  betonów  komórkowych  w  warunkach 
autoklawizacji.

Wpływ na powstawanie 

zdrowego mikroklimatu

 w pomieszczeniach budynków.