Zmiany w technologii 

poligraficznej

Techniki 

drukarskie

Podzial technik drukarskich

Podział podstawowy:               

Drukowanie wypukłe

Druk wypukły – nazywany często typografią. 

Chodzi o rodzaj druku, polegający na 
odbiciu farby drukarskiej (naniesionej na 
wypukłych elementach drukujących) na 
papierze poprzez bezpośredni docisk 
matrycy do papieru. Dawniej często 
stosowano tę technikę do drukowania 
banknotów. Obecnie, pomimo dużego 
rozwoju druku wypukłego, nie 
wykorzystuje się już typografii w tym celu.

Drukowanie płaskie

Druk plaski – miejsca drukujące oraz niedrukujące znajdują się 

na tym samym poziomie. Odbitki powstają dzięki temu, że 

elementy drukujące przyjmują farbę a niedrukujące nie. 

Rozróżniamy dwa rodzaje druku płaskiego: 

• Pierwszy z nich to metoda bezpośrednia, czyli litografia. Polega 

ona na tym, iż forma drukowa ma bezpośrednią styczność z 

podłożem drukowym. Dawniej, tak samo jak druk wypukły, 

również litografię wykorzystywano do drukowania banknotów. 

Jednak z powodu jej małej wydajności zaprzestano produkcji 

środków pieniężnych w taki sposób. Obecnie bezpośrednią 

metodę druku płaskiego wykorzystuje się przeważnie w grafice 

artystycznej.

• Drugą metodą jest offset, czyli technika pośredniego 

drukowania płaskiego. W tym wypadku farba drukarska 

przenoszona jest wpierw na element pośredni a dopiero potem 

na podłoże (papier). Chodzi o bardzo dokładną i wydajną 

technikę druku. Najczęściej stosowana jest do opakowań 

produktów masowych (lody, farby, jogurty...).

Drukowanie wklęsłe

Druk wklęsły – inaczej nazywany również drukiem wgłębnym. 

W tym wypadku elementy drukujące znajdują się poniżej 

elementów niedrukujących. Farba drukarska nanoszona jest 

na cały cylinder, po czym za pomocą rakla (narzędzie służące 

do usuwania nadmiaru farby) zgarniana jest z elementów 

niedrukujących. Farba, która pozostała we wgłębieniach, 

przenoszona jest na podłoże drukowe. Również w tym 

wypadku rozróżniamy dwie metody – wklęsłodruk „mokry” 

oraz „suchy”. Pierwszy z wymienionych polega na tym, iż w 

procesie drukowania stosuje się nawilżony papier, który jest 

bardziej miękki i tym samym wnika głębiej w elementy 

drukujące cylindra. Z metodą „mokrą” wiąże się jednak jedna 

wada – papier podczas suszenia się kurczy, zmniejszając tym 

samym wydrukowany rysunek. 

Przeciwieństwem jest metoda druku „suchego”. Z związku z 

tym, że jest ona bardziej wydajna i nie dochodzi do kurczenia 

obrazu, jest częściej stosowana. 

Podział dodatkowy:

Sitodruk

Oprócz powyższych technik drukowania istnieje również 

sitodruk, którego początki sięgają malowania szablonowego. 

Twórcami metody sitodruku są Japończycy. Stosowali oni 

szablony zwane katagami (papierowe wzory nanoszone były na 

siatki z ludzkich lub zwierzęcych włosów). Obecnie szablon 

tworzy światłoczuła warstwa nie przepuszczająca farbę.

Sitodruk wykorzystywany jest do drukowania wielkoformatowego 

jedno- lub wielobarwnego. Olbrzymią jego zaletą jest również 

fakt, iż umożliwia stosowanie różnego rodzaju podłoża (różne 

kształty, papier, tektura, płyty PCV, metale, folie, szkło). 

Najczęściej stosowany jest do opakowań kosmetyków, płyt CD 

oraz wyrobów technicznych. 

W Polsce sitodruk należy do bardzo dobrze rozwiniętych dziedzin 

przemysłu. Duże zapotrzebowanie na specjalistów z tej 

dziedziny spowodowało, iż w niektórych szkołach powstały 

klasy specjalizujące się w nauczaniu sitodruku. Oprócz tego w 

Krakowie mieści się siedziba Polskiego Stowarzyszenia 

Sitodruku i Druku Cyfrowego. 

Podzial pochodny:

Typografia

Typografia - technika druku 

wypukłego polegająca na 
zastosowaniu do drukowania 
wypukłych gotowych czcionek, z 
których składany jest właściwy wzór. 
Obecnie najczęściej stosowana do 
numeracji druków. 

Fleksografia

Fleksografia - technika druku wypukłego elastycznymi formami 

drukowymi i ciekłymi farbami szybkoschnącymi. 

Charakterystyczną cechą fleksografii jest występowanie 

elastycznej, wypukłej formy drukowej wykonanej zazwyczaj z 

polimeru, rzadziej z gumy. Dzięki temu technika ta stosowana 

może być w przypadkach, kiedy podłoże nie jest idealnie równe. 

Technika ta jest najbardziej uniwersalną techniką druku, jeśli 

chodzi o możliwości zadruku różnych podłoży drukowych. 

Typooffset

Typooffset – technika druku wypukłego, zwana też 

suchym offsetem stanowiąca połączenie techniki 

typograficznej z racji na wypukłą formę typograficzną i 

offsetowej z racji na gumę offsetową: farba z formy 

drukowej nie jest przenoszona bezpośrednio na podłoże 

drukowe jak w typografii, ale na gumę i dopiero z gumy 

na podłoże (jak w offsecie). Typooffsetem wykonuje się 

jedno- lub wielobarwne druki.

Zastosowania druku:
• akcydensy informacyjne np. plakaty, prospekty, 

kalendarze, afisze, opakowania,

• tkaniny,
• tworzywa sztuczne np. etykiety, nalepki, owijki.

Litografia

• Litografia (zob. lit) — technika graficzna zaliczana do druku 

płaskiego, gdzie rysunek przeznaczony do powielania wykonuje 

się na kamieniu litograficznym, także odbitki wykonane tą 

techniką.

• W klasycznej litografii rysunek nanosi się zatłuszczającą kredką 

lub tuszem litograficznym na kamień — gładko wypolerowany lub 

przetarty ostrym piaskiem, co daje efekt gruboziarnistej faktury 

na odbitce. Po wykonaniu rysunku powierzchnia kamienia jest 

zakwaszana słabym roztworem kwasu azotowego i gumy 

arabskiej. Dzięki temu niezarysowane partie zostają uodpornione 

na zatłuszczenie farbą — stają się oleofobowe, a zarazem 

pozostają hydrofilne, czyli przyjmujące wodę. Wtedy właśnie 

rysunek zwilża się wodą, po czym nanosi się na niego farbę 

drukarską, którą przyjmują tylko oleofilowe — niewytrawione, 

zatłuszczone wcześniej kredką lub tuszem — fragmenty. Odbitki 

wykonuje się przykładając zwilżony papier do kamienia 

stanowiącego matrycę i odbijając na prasie litograficznej, która 

ze względu na kruchość kamienia skonstruowana jest inaczej niż 

prasa używana w technikach metalowych.

Offset

Jest to technika drukowania 

płaskiego pośredniego, w 

której farba drukarska 

przenoszona jest z formy 

drukarskiej na materiał (np.: 

papier) za pośrednictwem 

cylindra, pokrytego warstwą 

gumy. Odbitka powstała na 

cylindrze pośrednim zostaje 

następnie przeniesiona 

(odciśnięta) na 

zadrukowywany materiał. jest 

to bardzo dokładna i wydajna 

technika druku. Na 

nowoczesnych maszynach do 

druku offsetowego można 

drukować jednocześnie w kilku 

kolorach z obu stron arkusza. 

Aktualnie offset w połączeniu z 

wklęsłodrukiem stanowi 

podstawową technikę druku 

banknotów. 

KSEROGRAFIA

Ta technika zwie się również suchą fotografią lub elektrofotografią, 

nie ma żadnego związku ze stosowanymi dotychczas technikami.

         Kserografia jest drukiem elektrostatycznym odbywającym się 

bez tłoczenia. Forma drukowa pokryta jest zmieniającą pod 

wpływem światła ładunek elektryczny substancją, którą jest 

najczęściej fotopółprzewodnik - selen naładowany dodatnio. Z 

chwilą kiedy padnie na nią światło, np. poprzez diapozytyw 

fotograficzny, miejsca nie naświetlone zatrzymują ładunek 

dodatni, przyciągając spadającą kaskadowo sproszkowaną farbę 

naładowaną ujemnie. Farba ta odrywa się od formy, osiada na 

dodatnio naładowanym papierze i pod wpływem podgrzewania 

promieniami podczerwonymi topi się wiążąc z nim i tworząc druk. 

Metodą tą można otrzymać druki kreskowe i o wartościach 

tonalnych jednobarwnych i wielobarwnych. Znajduje on 

zastosowanie w celach szybkiej reprodukcji w instytucjach 

naukowych.

Rotograwiura

Przemysłowa odmiana druku wklęsłego stosowana do 

druku najwyższych nakładów, szczególnie kolorowych 

czasopism oraz opakowań. Formą drukową jest tutaj 

cylinder z wygrawerowanym mechanicznie lub 

wykonanym techniką adresową obrazem. Farba 

wklęsłodrukowa gromadzi się w wykonanych 

zagłębieniach (kałamarzykach). Forma drukarska 

(cylinder) zanurzona jest w kałamarzu z farbą. W 

trakcie obracania się nadmiar farby jest zbierany (za 

pomocą noża zbierającego – tzw. rakla) z powierzchni 

niedrukującej zanim podłoże drukowe zetknie się z 

cylindrem i przyjmie farbę z wgłębień. Podłoże, na 

którym ma odbić się drukowany obraz, dociskane jest 

do cylindra za pomocą presera. Cylindry 

wklęsłodrukowe wykonane są z miedzi lub stali. Tych 

ostatnich używa się przy druku banknotów, znaczków 

pocztowych i druków biurowych. 

Technika tamponowa

Technika druku pośredniego, zaliczana do pochodnych 

druku wklęsłego, polegająca na nakładaniu farby 

drukarskiej za pomocą miękkiego gładkiego stempla 

zwanego tamponem. Za pomocą tamponu o 

odpowiednim kształcie wykonywany jest nadruk na 

nierównych i nieregularnych powierzchniach. Przez 

dobranie odpowiedniej farby możliwe jest drukowanie 

na podłożach takich jak tworzywa sztuczne, guma, 

szkło, metal itp.

Tampondruk stosuje się do wykonywania napisów na 

powierzchniach bardzo zróżnicowanych, od długopisów, 

przez części samochodowe aż po panele czołowe 

różnego sprzętu AGD i RTV.

Do nadruku tą techniką potrzebne są: tamponiarka, 

matryca (metalowa szlifowana płytka z wyrytym lub 

wytrawionym wzorem), tampon i farba.

Staloryt

Technika graficzna należąca do druku wklęsłego — również 

nazwa ryciny wykonanej tej techniką. Polega na 

wykonaniu ryciny rylcem na płycie stalowej. 

Wymaga dużej precyzji od rytownika ponieważ retusze 

i poprawki są prawie niemożliwe ze względu na twardość 

materiału. Po zakończeniu rytowania płyta zostaje 

dodatkowo hartowana.

Technikę stalorytu wynaleźli Amerykanie Jacob Perkins oraz 

Gideon Fairman z myślą o wielonakładowym druku 

banknotów. Anglik Charles Heath wykorzystał tę technikę 

do druku ilustracji i w 1820 roku ją opatentował. W XIX 

wieku była wykorzystywana do tworzenia ilustracji 

książkowych, współcześnie stosowana głównie do 

wykonywania niektórych elementów zabezpieczających 

banknoty, rzadziej do drukowania znaczków pocztowych, 

które w znacznej większości są produkowane techniką 

offsetową.

Zalety i wady druku offsetowego

Zalety druku offsetowego:

– Druk offsetowy jest najbardziej opłacalną techniką w przypadku druków 

dużych nakładów. 

– Możliwy jest druk na bardzo nietypowych materiałach, np. srebrny 

samoprzylepny papier etykietowy, gruby karton 300 g/m2. 

– Zapewnia dużą swobodę w manipulowaniu kolorami w procesie samego 

druku.

– Możliwość stosowania dowolnej liczby kolorów oprócz standardowych 

kolorów CMYK. 

Wady druku offsetowego:

– Wadą druku offsetowego jest długotrwały i kosztowny proces 

przygotowania pracy do druku. 

– Długi czas potrzebny do wyschnięcia farby po druku. 

– Druk offsetowy jest nieopłacalny przy niskich nakładach. 

 

Inne podziały druku

Druk można dzielić ze względu na różne jego 

aspekty:

1.

Ze względu na postać podłoża:

– druk arkuszowy (podłoże drukowe w postaci arkuszy)
– druk zwojowy (podłoże drukowe w postaci roli)

2.

Ze względu na zadruk podłoża drukowego:

– druk jednostronny (zadruk z jednej strony podłoża drukowego)
– druk dwustronny (obustronny zadruk podłoża drukowego)

3.

Ze względu na sposób przenoszenia obrazu:

– druk bezpośredni (forma drukowa stykając się z podłożem 

przenosi obraz)

– druk pośredni (forma drukowa przekazuje obraz na element 

pośredni, np. gumę, a ten przekazuje go na podłoże drukowe)

Inne podziały druku [2]

4.

Ze względu na efekt barwny na podłożu drukowym:

–

druk jednobarwny (Druk jednym kolorem farby)

–

druk wielokolorowy (Druk więcej niż jednym kolorem farby. Dana 
barwa wraz ze swymi odcieniami jest efektem druku konkretną farbą 
użytą w druku.)

–

druk wielobarwny (Druk zasadniczo farbami procesowymi. Dana 
barwa może być efektem udziału wszystkich farb procesowych. Takie 
rozwiązanie pozwala uzyskać szeroką gamę barw.)

5.

Ze względu na przeznaczenie:

–

akcydensy

–

broszury i książki

–

czasopisma

–

opakowania.