Psychologia społeczna
WSB- NLU 2013
Dr Krzysztof Brocławik
Psychologia społeczna
WSB- NLU 2013
Dr Krzysztof Brocławik
Niezależność od pola
Złożoność poznawcza
Tolerancja niezgodności
W kategoriach wielkiej piątki wymiar
orientacji na doświadczenie
Zależność – niezależność od pola: stopień,
w jakim percepcja zdeterminowana jest
przez organizację pola percepcyjnego
Niezależność
◦
Analityczność percepcji
◦
Tendencja do samodzielnej strukturalizacji i
restrukturalizacji danych
◦
Kierowanie się wskazówkami pochodzącymi z
wewnętrznych standardów
Zależność
◦
Globalność percepcji
◦
Tendencja do akceptowania zastanej organizacji
◦
Kierowanie się wskazówkami pochodzącymi „z
pola”
Skłonni do zapamiętywania logicznego =>
często lepsze efekty uczenia się
Lepsi w zadaniach wzrokowo-przestrzennych
Mają zainteresowania teoretyczne,
matematyczne, przyrodnicze
Zagrożenia: nadmierna samokontrola,
perfekcjonizm, dystans; nerwice
psychasteniczne
Wyspecjalizowane mechanizmy obronne
(np. racjonalizacja)
Większe kompetencje społeczne
(przypuszczalny wyjątek: kompetencje
przywódcze)
Interesują się naukami i zawodami
humanistycznymi i społecznymi
Zagrożenia: brak kontroli impulsów,
agresywność, histeria
Prymitywne mechanizmy obronne (wyparcie
i tłumienie)
Test Dostosowania Pozycji Ciała
Test Ramki i Pręta
Testy Zamaskowanych (Ukrytych) Figur – :
◦
zadania percepcyjne wymagające wyszukiwania
prostych figur geometrycznych w złożonych wzorach
◦
wersja do badań grupowych – GEFT (zadania z
ograniczeniem czasu; wskaźnik – liczba poprawnie
wykonanych zadań)
◦
wersja do badań indywidualnych – EFT (wskaźnik –
średni czas rozwiązywania zadań)
Zróżnicowanie psychologiczne – przejawy:
Rozdzielenie Ja od nie-Ja w sensie
◦
poznawczym (Zależność – niezależność od pola) i
społecznym
Rozdzielenie funkcji psychologicznych (np.
emocji od procesów poznawczych = większy
obiektywizm)
Rozdzielenie funkcji neurofizjologicznych
(ścisłość lokalizacji mózgowej funkcji
psychicznych, stopień lateralizacji)
Ten wymiar dotyczy ogólności
stosowanych kategorii poznawczych
◦
Abstrakcyjność-Konkretność odnosi się do
preferencji w zakresie poziomu ogólności
stosowanych kategorii poznawczych
Wyobrażeniowy/pojęciowy
◦
Ten wymiar decyduje o ulubionym sposobie
kodowania informacji, albo werbalnym, albo
niewerbalnym, opartym na wyobrażeniach
umysłowych
Styl myślenia – sposób kierowania przez
człowieka własną aktywnością poznawczą
(mental self government); decyduje o tym,
jak wykorzystuje on posiadane możliwości
poznawcze
Kilka różnych aspektów samokierowania =>
kilka różnych grup (lub par) odmiennych
stylów
Aspekt 1: preferowane funkcje umysłu
◦
Legislator
◦
Wykonawca
◦
Sędzia
Aspekt 2: dysponowanie zasobami
poznawczymi
◦
Monarchiczny
◦
Hierarchiczny
◦
Oligarchiczny
◦
Anarchiczny
Aspekt 3: Preferowany poziom ogólności
problemów
Globalny
Lokalny
Aspekt 4: Preferowana orientacja „do
wewnątrz” lub „na zewnątrz”
Introwertywny
Ekstrawertywny
Stopień kontroli sprawowanej nad własnym
funkcjonowaniem poznawczym
Sposób rozumienia kompetencji poznawczych
(względna wartość szybkości i
poprawności)
Stopień tolerancji na odroczenie
wzmocnień
Stopień tolerancji ryzyka poznawczego
Sposób scanningu (strategia przeszukiwania
pola percepcyjnego)
Lepsi w nauce czytania i pisania
Lepsi w matematyce (w matematyce czy w
rachunkach?)
Lepsi w pracach wymagających koncentracji
uwagi, staranności, dokładności
Mniejsza pochopność sądów o ludziach
Większa kontrola zachowań społecznych
(bardziej lubiani)
Lepsi w testach bez ograniczenia czasowego
mogą być lepsi w zadaniach
dywergencyjnych
bardziej „błyskotliwi”
aktywniejsi w dyskusjach
szybciej uczą się mówić w obcym języku
lepsi w pracach wymagających improwizacji
większa spontaniczność w kontaktach
społecznych
odporniejsi na presję czasu (np. w testach)
Impulsywność jest sposobem na radzenie
sobie z lękiem. Problem rodzi napięcie
(także lęk) (Kagan)
◦
Impulsywność pozwala szybko sobie z nim
poradzić. Ludziom bowiem łatwiej myśleć, że
można sobie z czymś szybko poradzić.
◦
Refleksyjna osoba ma silny lęk; lęk ten jest
zgeneralizowany, jest lękiem przed
nieadekwatnością (Messer)
Pomysły godzące obie koncepcje: wszystko
zależy od rodzaju lęku.
◦
Jeśli osoba lęka się, że ma niskie kompetencje
intelektualne, to dominuje impulsywność
◦
Wysoka samoocena, ale lęk przed
niepowodzeniem i dezaprobatą społeczną
powoduje natomiast refleksyjność (opłaca się ona
komuś, kto wierzy, że może mu się udać).
◦
Lęk + wysoka samoocena = Refleksyjność
◦
Lęk + niska samoocena = Impulsywność
Dzieci refleksyjne nie wyrzucały zabawek
tak często
Dzieci refleksyjne miały dłuższy czas fiksacji
wzrokowej na przedmiocie
Dzieci refleksyjne wykazywały mniejszą
ruchliwość w okresie prenatalnym
Okazało się, że dzieci amerykańskie są
mniej refleksyjne niż z krajów byłego bloku
wschodniego
Eksperyment Langer i współpracowników
◦
Prośba bez uzasadnienia
◦
Prośba z uzasadnieniem realnym
◦
Prośba z uzasadnieniem pozornym
Langer bezrefleksyjność to STAN
zredukowanej uwagi. Przejawia się w
zachowaniu nieelastycznym, raczej
rządzonym przez zasadę niż kierującym się
zasadą. Człowiek bezrefleksyjny wpada w
pułapkę kategorii, które zostały zbudowane
wcześniej jako twór świadomego umysłu.
Otwartość na nowość (inteligencja płynna)
Łatwość różnicowania (10 szczegółów)
Plastyczność międzykontekstowa
Orientacja na teraźniejszość (jeżdżenie na
pamięć)
Świadomość różnych perspekw jak nawyk
poznawczy
Ograniczenie umysłu (limit zasobów
poznawczych)
◦
Problem podzielności uwagi dowolnej i
mimowolnej
◦
Dominanta – ognisko pobudzenia w układzie
nerwowym hamuje aktywność innych,
konkurencyjnych ośrodków
Deficyty motywacyjne
Mała wrażliwość na to, co dzieje się w
otoczeniu, w środowisku zewnętrznym
Brak otwartości na nowe informacje
Niska świadomość różnych perspektyw
rozwiązywania problemów
Bezrefleksyjność a edukacja
Bezrefleksyjność a zdrowie
Działanie stereotypów kulturowych
Funkcjonowanie w trakcie aplikacje do pracy
Oglądanie telewizji
Kontakty interpersonalne z komputerem
Skuteczność reklamy a bezreflesyjność
Uczenie warunkowości
Modyfikowanie języka
Bazowanie na osobistym zrozumieniu
Wiele perspektyw w rozwiązywaniu
problemu
Tworzenie nowych kategorii, kultywowanie
otwartości
