FIZJOPATOLOGIA

FIZJOPATOLOGIA

ZAPALENIE   

ZAPALENIE   

        

        

  

  

 

 

 

 

Dr n. med.  Joanna 

Kądziołka

 

 

 

 

 

 

                  

                  

ZAPALENIE

ZAPALENIE

FIZJOPATOLOGIA  - ZAPALENIE                                      Dr n.med.  Joanna  
Kądziołka

     

O

O

bronna reakcja  unaczynionych  tkanek  

bronna reakcja  unaczynionych  tkanek  

na  różnego   rodzaju uszkodzenia

na  różnego   rodzaju uszkodzenia

     

     

Obejmuje  wszystkie  procesy  zachodzące  

Obejmuje  wszystkie  procesy  zachodzące  

w tkankach  od  momentu  powstania  

w tkankach  od  momentu  powstania  

uszkodzenia   do jego ustąpienia

uszkodzenia   do jego ustąpienia

     

     

Nie jest stanem  lecz  dynamicznym  

Nie jest stanem  lecz  dynamicznym  

procesem

procesem

     

     

Na obraz zapalenia składa się zespół 

Na obraz zapalenia składa się zespół 

zaburzeń         w  krążeniu,  zmian  

zaburzeń         w  krążeniu,  zmian  

wstecznych  i  rozplemowych

wstecznych  i  rozplemowych

 

 

 

 

 

FIZJOPATOLOGIA  - ZAPALENIE                                      Dr n.med.  Joanna  
Kądziołka

                  

                  

PRZYCZYNY  

PRZYCZYNY  

      

      

ZMIAN  MORFOLOGICZNYCH 

ZMIAN  MORFOLOGICZNYCH 

      

      

I  ZABURZEŃ HEMODYNAMICZNYCH

I  ZABURZEŃ HEMODYNAMICZNYCH

 :

 :

      

      

1.  

1.  

bezpośredni wpływ 

bezpośredni wpływ 

                              

                              

czynników  uszkadzających 

czynników  uszkadzających 

      

      

2.  reakcja  obronna organizmu

2.  reakcja  obronna organizmu

1

1

2

2

 

 

 

 

RODZAJE  ZMIAN  BIORĄCYCH  

RODZAJE  ZMIAN  BIORĄCYCH  

UDZIAŁ W PATOGENEZIE  

UDZIAŁ W PATOGENEZIE  

ZAPALENIA

ZAPALENIA



 

 

fizykochemiczne

fizykochemiczne



 

 

biochemiczne

biochemiczne



 

 

wsteczne

wsteczne



 

 

rozplemowe

rozplemowe



 

 

zaburzenia hemodynamiczne

zaburzenia hemodynamiczne

FIZJOPATOLOGIA  - ZAPALENIE                                      Dr n.med.  Joanna  
Kądziołka

 

 

 

 

CZYNNIKI  WPŁYWAJĄCE  NA  

CZYNNIKI  WPŁYWAJĄCE  NA  

PRZEBIEG , OBRAZ  I  ROZLEGŁOŚĆ  

PRZEBIEG , OBRAZ  I  ROZLEGŁOŚĆ  

ZAPALENIA

ZAPALENIA

 

 



Charakter  czynnika  uszkadzającego

Charakter  czynnika  uszkadzającego



Nasilenie  czynnika  uszkadzającego

Nasilenie  czynnika  uszkadzającego



Czas  działania  czynnika  uszkadzającego

Czas  działania  czynnika  uszkadzającego



Miejsce  zadziałania czynnika uszkadzającego

Miejsce  zadziałania czynnika uszkadzającego



Rodzaj  uszkodzenia

Rodzaj  uszkodzenia



Stopień uszkodzenia

Stopień uszkodzenia



Rozległość  uszkodzenia

Rozległość  uszkodzenia



Rodzaj  odpowiedzi obronnej organizmu

Rodzaj  odpowiedzi obronnej organizmu



Nasilenie odpowiedzi obronnej organizmu

Nasilenie odpowiedzi obronnej organizmu

 

 

FIZJOPATOLOGIA  - ZAPALENIE                                      Dr n.med.  Joanna  
Kądziołka

 

 

 

 

PODSTAWOWE  OBJAWY  

PODSTAWOWE  OBJAWY  

ZAPALENIA

ZAPALENIA

  

  

1. obrzęk

1. obrzęk

  

  

2. zaczerwienienie

2. zaczerwienienie

  

  

3. podwyższenie temperatury

3. podwyższenie temperatury

  

  

4. bolesność

4. bolesność

  

  

5. upośledzenie  czynności

5. upośledzenie  czynności

FIZJOPATOLOGIA  - ZAPALENIE                                      Dr n.med.  Joanna  
Kądziołka

 

 

 

 

PRZYCZYNY  ZAPALENIA

PRZYCZYNY  ZAPALENIA

  

  

I.   

I.   

WEWNĄTRZUSTROJOWE

WEWNĄTRZUSTROJOWE

   :

   :



 

 

uszkodzenie  tkanek  w  wyniku  samozatrucia

uszkodzenie  tkanek  w  wyniku  samozatrucia



 

 

działanie  przeciwciał 

działanie  przeciwciał 



 

 

martwica tkanek w  wyniku ostrego 

martwica tkanek w  wyniku ostrego 

niedokrwienia

niedokrwienia



 

 

nowotwory  złośliwe

nowotwory  złośliwe



 

 

obecność  we krwi  enzymów takich jak 

obecność  we krwi  enzymów takich jak 

trypsyna

trypsyna

FIZJOPATOLOGIA  - ZAPALENIE                                      Dr n.med.  Joanna  
Kądziołka

1

1

 

 

 

 

PRZYCZYNY  ZAPALENIA

PRZYCZYNY  ZAPALENIA

   

   

II.  Z

II.  Z

EWNĄTRZUSTROJOWE

EWNĄTRZUSTROJOWE



 

 

uszkodzenia  mechaniczne  tępe i ostre

uszkodzenia  mechaniczne  tępe i ostre



 

 

inne czynniki  fizyczne :  prąd

inne czynniki  fizyczne :  prąd

                                          

                                          

temperatura

temperatura

                                          

                                          

promieniowanie

promieniowanie



 

 

czynniki  chemiczne

czynniki  chemiczne



 

 

czynniki biologiczne : drobnoustroje i ich toksyny

czynniki biologiczne : drobnoustroje i ich toksyny



 

 

antygeny 

antygeny 

FIZJOPATOLOGIA  - ZAPALENIE                                      Dr n.med.  Joanna  
Kądziołka

2

2

 

 

 

 

REAKCJE  USTROJU  NA  ANTYGENY

REAKCJE  USTROJU  NA  ANTYGENY



 

 

Reakcja  typu I – anafilaktyczna

Reakcja  typu I – anafilaktyczna



 

 

Reakcja typu II – cytotoksyczna 

Reakcja typu II – cytotoksyczna 

         

         

za pośrednictwem

za pośrednictwem

                        

                        

1. dopełniacza

1. dopełniacza

                        

                        

2. przeciwciał na powierzchni komórki

2. przeciwciał na powierzchni komórki



 

 

Reakcja typu III – na tle działania kompleksów         

Reakcja typu III – na tle działania kompleksów         

   

   

                                       

                                       

antygen – przeciwciało

antygen – przeciwciało



 

 

Reakcja typu IV – komórkowego  

Reakcja typu IV – komórkowego  

FIZJOPATOLOGIA  - ZAPALENIE                                      Dr n.med.  Joanna  
Kądziołka

 

 

 

 

KOMÓRKI  BIORĄCE  UDZIAŁ W 

KOMÓRKI  BIORĄCE  UDZIAŁ W 

ZAPALENIU

ZAPALENIU



 

 

granulocyty  obojętnochłonne - neutrofile

granulocyty  obojętnochłonne - neutrofile



 

 

granulocyty  kwasochłonne - eozynofile

granulocyty  kwasochłonne - eozynofile



 

 

granulocyty  zasadochłonne - bazofile

granulocyty  zasadochłonne - bazofile



 

 

limfocyty  T i B

limfocyty  T i B



 

 

monocyty i osiadłe makrofagi

monocyty i osiadłe makrofagi



 

 

komórki endotelium – śródbłonek naczyń

komórki endotelium – śródbłonek naczyń



 

 

trombocyty

trombocyty

FIZJOPATOLOGIA  - ZAPALENIE                                      Dr n.med.  Joanna  
Kądziołka

 

 

 

 

MEDIATORY   ZAPALNE

MEDIATORY   ZAPALNE



 

 

histamina

histamina



 

 

bradykinina

bradykinina



 

 

plazmina

plazmina



 

 

leukotrieny

leukotrieny



 

 

interleukiny

interleukiny



 

 

chemokiny

chemokiny



 

 

cytokiny

cytokiny



 

 

monokiny

monokiny



 

 

tlenek  azotu

tlenek  azotu



 

 

przeciwciała 

przeciwciała 



 

 

interferony

interferony



 

 

prostaglandyny

prostaglandyny



 

 

endotelina

endotelina



 

 

serotonina

serotonina



 

 

czynniki krzepnięcia

czynniki krzepnięcia



 

 

układ  dopełniacza

układ  dopełniacza



 

 

białka ostrej fazy

białka ostrej fazy



 

 

czynnik martwicy  

czynnik martwicy  

nowotworów

nowotworów



 

 

czynnik aktywujący  płytki

czynnik aktywujący  płytki



 

 

czynnik  migracji 

czynnik  migracji 

makrofagów

makrofagów



 

 

czynnik  migracji  

czynnik  migracji  

fibroblastów  

fibroblastów  

FIZJOPATOLOGIA  - ZAPALENIE                                      Dr n.med.  Joanna  
Kądziołka

 

 

 

 

PATOFIZJOLOGIA  ZAPALENIA  

PATOFIZJOLOGIA  ZAPALENIA  

OSTREGO

OSTREGO

  

  

       

       

I.    REAKCJA  MIEJSCOWA

I.    REAKCJA  MIEJSCOWA



 

 

uszkodzenie tkanki  +  drobnoustroje

uszkodzenie tkanki  +  drobnoustroje



 

 

nagromadzenie komórek „ zapalnych ”

nagromadzenie komórek „ zapalnych ”



 

 

rozszerzenie naczyń

rozszerzenie naczyń



 

 

zwiększenie przepuszczalności naczyń

zwiększenie przepuszczalności naczyń



 

 

wysięk zapalny    obrzęk

wysięk zapalny    obrzęk



 

 

ból

ból

FIZJOPATOLOGIA  - ZAPALENIE                                      Dr n.med.  Joanna  
Kądziołka

1

1

 

 

 

 

KORZYŚCI  REAKCJI  

KORZYŚCI  REAKCJI  

MIEJSCOWEJ

MIEJSCOWEJ



 

 

dostarczanie  przeciwciał i fagocytów

dostarczanie  przeciwciał i fagocytów



 

 

rozcieńczanie czynników  zapaleniotwórczych

rozcieńczanie czynników  zapaleniotwórczych



 

 

ograniczanie  ogniska  zapalnego

ograniczanie  ogniska  zapalnego



 

 

rozpuszczanie  mas  martwiczych

rozpuszczanie  mas  martwiczych

FIZJOPATOLOGIA  - ZAPALENIE                                      Dr n.med.  Joanna  
Kądziołka

 

 

 

 

ZAGROŻENIA  WIKŁAJĄCE  

ZAGROŻENIA  WIKŁAJĄCE  

OBRONĘ

OBRONĘ



 

 

zakłócenie  czynności  narządu  przez  

zakłócenie  czynności  narządu  przez  

wysięk

wysięk



 

 

obrzęk          ucisk            zamknięcie  światła

obrzęk          ucisk            zamknięcie  światła



 

 

owrzodzenia           przebicie  ściany 

owrzodzenia           przebicie  ściany 



 

 

rozprzestrzenienie  stanu  zapalnego      

rozprzestrzenienie  stanu  zapalnego      



 

 

krwotok

krwotok



 

 

ból

ból



 

 

rozsiew  toksyn

rozsiew  toksyn

FIZJOPATOLOGIA  - ZAPALENIE                                      Dr n.med.  Joanna  
Kądziołka

 

 

 

 

PATOFIZJOLOGIA  ZAPALENIA  

PATOFIZJOLOGIA  ZAPALENIA  

OSTREGO

OSTREGO

    

    

II.   OBJAWY  OGÓLNOUSTROJOWE

II.   OBJAWY  OGÓLNOUSTROJOWE



 

 

gorączka

gorączka



 

 

utrata  apetytu

utrata  apetytu



 

 

pobudzenie szpiku i uruchomienie rezerwy 

pobudzenie szpiku i uruchomienie rezerwy 

szpikowej       leukocytoza

szpikowej       leukocytoza



 

 

spadek  pH  krwi

spadek  pH  krwi



 

 

przyspieszenie  czynności serca  -  

przyspieszenie  czynności serca  -  

tachykardia

tachykardia



 

 

reakcja  ostrej  fazy      przyspieszenie OB

reakcja  ostrej  fazy      przyspieszenie OB

FIZJOPATOLOGIA  - ZAPALENIE                                      Dr n.med.  Joanna  
Kądziołka

2

2

 

 

 

 

RODZAJE  ZAPALENIA  

RODZAJE  ZAPALENIA  

OSTREGO

OSTREGO

   

   

I.   ZAPALENIA  USZKADZAJĄCE

I.   ZAPALENIA  USZKADZAJĄCE

   

   

II.   ZAPALENIA  WYSIĘKOWE :

II.   ZAPALENIA  WYSIĘKOWE :

             

             

1. surowicze

1. surowicze

               

               

2. włóknikowe

2. włóknikowe

               

               

3. nieżytowe

3. nieżytowe

               

               

4. naciekowe

4. naciekowe

               

               

5. ropne  : 

5. ropne  : 

ropień,  ropniak,  ropowica

ropień,  ropniak,  ropowica

   

   

III.   ZAPALENIE  WYTWÓRCZE

III.   ZAPALENIE  WYTWÓRCZE

FIZJOPATOLOGIA  - ZAPALENIE                                      Dr n.med.  Joanna  
Kądziołka

1

1

2

2

3

3

 

 

 

 

ZEJŚCIE  ZAPALENIA  OSTREGO

ZEJŚCIE  ZAPALENIA  OSTREGO

1. Zupełne  wyzdrowienie

1. Zupełne  wyzdrowienie

2. Pozostawienie  blizn  i  zrostów

2. Pozostawienie  blizn  i  zrostów

3. Przejście  w  zapalenie  przewlekłe

3. Przejście  w  zapalenie  przewlekłe

4. Śmierć  chorego

4. Śmierć  chorego

FIZJOPATOLOGIA  - ZAPALENIE                                      Dr n.med.  Joanna  
Kądziołka

4

 

 

 

 

ZAPALENIE  PRZEWLEKŁE

ZAPALENIE  PRZEWLEKŁE

POCZĄTEK

POCZĄTEK



 

 

może  być  zejściem  ostrego

może  być  zejściem  ostrego



 

 

może  rozpocząć się podstępnie, bez łatwo  

może  rozpocząć się podstępnie, bez łatwo  

dostrzegalnego początku,  z  małymi  

dostrzegalnego początku,  z  małymi  

objawami

objawami

CECHY  

CECHY  

 

 

         

         



 

 

długotrwały przebieg

długotrwały przebieg



 

 

brak  zaczerwienienia i przegrzania

brak  zaczerwienienia i przegrzania



 

 

mniej nasilony obrzęk

mniej nasilony obrzęk



 

 

dominacja bólu  i  upośledzenia  funkcji

dominacja bólu  i  upośledzenia  funkcji



 

 

często występuje  w  formie  wytwórczej

często występuje  w  formie  wytwórczej

 

 

FIZJOPATOLOGIA  - ZAPALENIE                                      Dr n.med.  Joanna  
Kądziołka

 

 

 

 

RODZAJE  ZAPALENIA 

RODZAJE  ZAPALENIA 

PRZEWLEKŁEGO

PRZEWLEKŁEGO

          

          

ZAPALENIA  WYSIĘKOWE

ZAPALENIA  WYSIĘKOWE

              

              

1. surowiczo – włóknikowe

1. surowiczo – włóknikowe

                

                

2. ropne

2. ropne

                

                

3. naciekowe

3. naciekowe

            

            

ZAPALENIE  WYTWÓRCZE :

ZAPALENIE  WYTWÓRCZE :

                

                

1. rozrost  zrębu  narządu

1. rozrost  zrębu  narządu

                

                

2. polipy

2. polipy

                

                

3. powstanie  ziarniny  nieswoistej

3. powstanie  ziarniny  nieswoistej

                

                

4. tworzenie się  ziarniniaków 

4. tworzenie się  ziarniniaków 

FIZJOPATOLOGIA  - ZAPALENIE                                      Dr n.med.  Joanna  
Kądziołka

1

1

2

2

 

 

 

 

CHOROBY

CHOROBY

  ZAPALNE   WIELONARZĄDOWE

  ZAPALNE   WIELONARZĄDOWE



Gruźlica                      –  

Gruźlica                      –  

Tuberculosis 

Tuberculosis 



 

 

Trąd                           –  

Trąd                           –  

Lepra 

Lepra 



 

 

Kiła                            –  

Kiła                            –  

Lues, Syphilis

Lues, Syphilis

 

 



 

 

Choroba reumatyczna  ( gośćcowa) –  

Choroba reumatyczna  ( gośćcowa) –  

Morbus  rheumaticus

Morbus  rheumaticus



 

 

Reumatoidalne  zapalenie stawów   – 

Reumatoidalne  zapalenie stawów   – 

Arthritis 

Arthritis 

rheumatoidea

rheumatoidea

                                   

                                   



 

 

Toczeń  rumieniowaty układowy       – 

Toczeń  rumieniowaty układowy       – 

Lupus  erythematosus

Lupus  erythematosus



 

 

Twardzina uogólniona   – 

Twardzina uogólniona   – 

Scleroderma

Scleroderma



 

 

Promienica                  – 

Promienica                  – 

Actinomycosis     

Actinomycosis     

FIZJOPATOLOGIA  - ZAPALENIE                                      Dr n.med.  Joanna  
Kądziołka

 

 

 

 

NOMENKLATURA

NOMENKLATURA

  

  

Zapalenie    –   

Zapalenie    –   

Inflammatio 

Inflammatio 

     

     

większość nazw tworzono dodając                             

większość nazw tworzono dodając                             

        do greckiej nazwy narządu  końcówkę  

        do greckiej nazwy narządu  końcówkę  

–  

–  

-itis

-itis

 

 

                          

                          

np. :   Zapalenie  mózgu –  

np. :   Zapalenie  mózgu –  

encephalitis

encephalitis

                                    

                                    

Zapalenie nerek – 

Zapalenie nerek – 

nephritis 

nephritis 

                                    

                                    

Zapalenie żył – 

Zapalenie żył – 

phlebitis

phlebitis

                                    

                                    

Zapalenie krtani – 

Zapalenie krtani – 

laryngitis 

laryngitis 

    

    

Miana  specjalne ( wyjątki ) :

Miana  specjalne ( wyjątki ) :

                              

                              

Zapalenie płuc – 

Zapalenie płuc – 

pneumonia

pneumonia

                              

                              

Zastrzał – 

Zastrzał – 

panaritium 

panaritium 

  

  

FIZJOPATOLOGIA  - ZAPALENIE                                      Dr n.med.  Joanna  
Kądziołka

 

 

 

 

SŁOWNICZEK

SŁOWNICZEK



Zapalenie  uszkadzające    – 

Zapalenie  uszkadzające    – 

inflammatio  destructiva

inflammatio  destructiva



Zapalenie surowicze     – 

Zapalenie surowicze     – 

inflammatio  serosa

inflammatio  serosa



Zapalenie włóknikowe   – 

Zapalenie włóknikowe   – 

inflammatio  fibrinosa

inflammatio  fibrinosa



Zapalenie naciekowe     – 

Zapalenie naciekowe     – 

inflammatio  infiltrativa

inflammatio  infiltrativa



Zapalenie  nieżytowe     – 

Zapalenie  nieżytowe     – 

inflammatio  catarrhalis

inflammatio  catarrhalis



Zapalenie  wytwórcze    – 

Zapalenie  wytwórcze    – 

inflammatio  productiva

inflammatio  productiva



Zapalenie ropne     – 

Zapalenie ropne     – 

inflammatio  purulenta

inflammatio  purulenta



Ropotok    – 

Ropotok    – 

pyorrhea

pyorrhea



Ropniak    – 

Ropniak    – 

empyema

empyema



 

 

Ropień    – 

Ropień    – 

abscessus 

abscessus 



 

 

Ropowica    – 

Ropowica    – 

phlegmone  

phlegmone  

FIZJOPATOLOGIA  - ZAPALENIE                                      Dr n.med.  Joanna  
Kądziołka