Socjologiczna teoria narodu
wykład
Socjologiczna teoria narodu
wykład
Socjologiczna analiza
narodu
Analiza socjologiczna jest bardzo złożona,ponieważ:
Naród jest jedną z grup składający się na
społeczeństwo historyczne
Wydzielenie narodu i jego instytucji jest
skomplikowane,gdyż są one ze sobą zrośnięte ,są
wspólne lub wzajemnie się przenikają.Naród jest
bowiem tworem świadomościowym ,więc nie
można wydzielić z świadomości jednostki
identyfikację z narodem,państwem,z grupą religijną
Występuje niewspółmierność faz w rozwoju
poszczególnych społeczności narodowych.
Wielość form życia
zbiorowego
Społeczeństwa jednonarodowe,w których niemal wszyscy
mieszkańcy danego kraju czują się członkami jednego,tego
samego narodu(oprócz obcokrajowców).
Społeczeństwa względnie jednorodne z mniejszościami
narodowymi(powiązani stosunkiem obywatelskim,zachowują w
rożnym zakresie elementy kultury innego własnego
kraju,posiadane mienie,miejscowość,region traktuje jako swoją
ojczyznę lokalną).
Społeczeństwa wielonarodowe- w granicach jednego państwa
żyje i rozwija w pewnych zakresach swe kultury wiele
narodów.Są to „narodowości”,gdyż nie dążą one do tworzenia
własnej odrębnej organizacji państwowej,ale równorzędnie
współistnieją,dobrowolnie akceptując czy tworząc te same
wspólne instytucje państwowe.
cd.
Społeczeństwa wieloetniczne-grupa etniczna jest formą integracji
ludności,która dokonuje się na podstawie tylko częściowej
odrębności kulturowej
Nieco odmienną formę życia narodowego przedstawiają tworzące
amalgamat społeczeństwa Ameryki Południowej, w której dominują
silne procesy asymilacyjne a w których liczną grupę stanowi ludność
metyska i Mulaci,a jednocześnie tubylcza ludność indiańska stanowi
poważny odsetek ludności kraju.Mimo ostrych konfliktów
klasowych,anarchii politycznej można obserwować w tych krajach
tworzące się poczucie przynależności do ludowego narodu,będącego
syntezą wartości etnicznych wszystkich grupo ludności danego kraju
Cechą ogólną wszystkich form
czy postaci życia narodowego
jest:
Współistnienie narodu i państwa w każdym społeczeństwie i
wobec tego w potocznym ujmowaniu występuje
utożsamianie narodu ze społeczeństwem ogólnym oraz
państwem
Takie utożsamianie jest dość powszechne w publicystyce i
naukach społecznych
Naród utożsamiany jest ze społeczeństwem ,mimo wielu
historycznych przykładów istnienia społeczeństw
wielonarodowych.
Podobnie często naród był i jest utożsamiany z państwem
wskutek zespolenia,w jakim te twory społeczne,( zarówno w
świadomości jednostek jednostek ,jak i w ich
zinstytucjonalizowanych strukturach)występują.
Kształtowanie się narodów
Jest to proces długotrwały i odmienny w dziejach
poszczególnych narodów
Obok narodów „starych”ukształtowanych w
Europie,rozwijających się przez stulecia w
ramach własnej organizacji państwowej,mamy
narody uciemiężone które chcą stworzyć własne
państwo
Np..W Afryce powstają nowe narody,dopiero
tworzące elementy wspólnej kultury,mającej
zjednoczyć zwalczające się postplemienne grupy
etniczne
Koncepcje narodu
Koncepcja naturalistyczna
Koncepcja politologiczna
Koncepcja kulturowa
Koncepcja naturalistyczna
narodu
Naród traktowany jest jako grupa
„genetyczna”,uwarunkowana biogennie
Jest to twór społeczny uwarunkowany
właściwościami środowiska geograficznego,w
jakim pewna grupa rasowa przez wieki
zamieszkiwała i żyła,przekazując swe
właściwości psychofizyczne następującym po
sobie generacjom
Koncepcja ta powstała na skutek
deterministycznych teorii,głoszący,iż określone
rodzaje środowiska geograficznego czy też
somatyczne(rasowe)właściwości jednostek
kształtują cechy biopsychiczne członków danej
zbiorowości ludzkiej,jej życie społeczne i kulturę
Koncepcja politologiczna
narodu
Naród jest wspólnotą polityczną.Wspólnoty plemienne w
miarę swojego wzrostu tworzą instytucje państwowe odrębne
od organizacji plemiennej.Często tego rodzaju instytucje
państwowe obejmują więcej grup postplemiennych.
Tak wytworzone państwo zabiega o ukształtowanie w swych
ramach narodu.Dąży do integracji tych grup plemiennych czy
etnicznych pod względem jednorodnego systemu wierzeń
,obyczajów ,wspólnych tradycji, a przede wszystkim jednoczy
je gospodarczo.
Organizuje wspólny system oświaty,popiera powstawanie
wspólnych instytucji kulturalnych.Utrwala się w ten sposób
poczucie wspólnoty kulturowej i politycznej oraz odrębności
w stosunku do innych państw-narodów
cd.koncepcji politologicznej
Naród jest tworem życia
państwowego.Wszystkie istniejące
narody mają swe własne państwo albo
je niegdyś miały i bez państwa żaden
naród nie powstał.Fakt istnienia państwa
daje początek idei państwowej,która jest
jednoznaczna z ideą narodową(Roman
Dmowski)
Kulturowa koncepcja narodu
Istotę narodu upatruje w kształtowaniu się w toku
rozwoju historycznego społeczności,które tworzą
własną kulturę i w których członkowie narodu
uczestniczą
Kultura ta obejmuje język,obyczaje ,sztukę i
naukę,działalność gospodarczą,tradycje i inne
dziedziny aktywności.Naród jest wspólnotą kultury.
W tworzeniu kultury członkowie narodu kierują się
pewnymi ideałami
narodowymi,wizją,ideologią,aspiracjami w zakresie
różnych dziedzin kultury jaką dany naród winien
osiągnąć.Świadomość narodowa jest zatem
istotnym elementem konstytuującym naród w
obrębie zbiorowości ludzi,zamieszkujących
określone terytorium.
Naród jako społeczność
Naród jest powstałą w toku rozwoju
historycznego wspólnotą ludzi,którzy
obiektywnie i w swej świadomości uznają
dany język za swój ojczysty,uznają określone
terytorium za swoją ziemię ojczystą,są
przekonani o wspólnocie swojego
pochodzenia,tworzą własną kulturę i
posiadają lub dążą do posiadania uznawanej
za swoją organizacji politycznej(państwa).
Naród a rozwój historyczny
Społeczności narodowe powstały w toku rozwoju
historycznego – to znaczy ,że proces ich kształtowania
był i jest długotrwały,obejmujący stulecia. Życie
kulturalne i cywilizacja każdego konkretnego
społeczeństwa jest stawaniem się ,a nie zakończonym
procesem,ma charakter dynamiczny.
Narody powstają i kształtują się w wyniku rozległych
przemian społecznych(cywilizacyjnych,społeczno-
gospodarczych,kulturalnych,ustrojowo-
politycznych),które odróżniają społeczeństwa o kulturze
narodowej od społeczeństw plemiennych,cywilizację
narodową od ludowej,naród od ludu.
Naród a plemię
Odmienny charakter więzi społecznej. Źródłem
zależności członków plemienia od siebie jest przekonanie
o wspólnym pokrewieństwie, łączącym dane i obecne
generacje.Pokrewieństwo rodzi poczucie wzajemnych
obowiązków.Więź społeczna pojmowana jest jako ogół
stosunków wiążących jednostki,jak i postaw jednostek w
stosunku do grupy(poczucie solidarności).
W społeczności narodowej więź powstaje na zasadzie
życia i tworzenia wspólnej kultury.Rzeczywiste i
obiektywne zależności ,wiążące członków
narodu,wynikają realnie z uczestnictwa w tej samej
wspólnej kulturze
cd. System komunikacji i
współdziałania
W plemieniu polega na stycznościach bezpośrednich,w
narodzie na stycznościach pośrednich
Plemię jest również społecznością kulturową,jednakże
tworzenie i uczestnictwo w kulturze dokonuje się w
drodze bezpośredniego pokazu i ustnego przekazu
między generacjami
Granicą między społecznością plemienną a narodową
jest między innymi granica piśmienności.Dopiero,gdy
komunikacja –porozumiewanie się dokonuje się za
pomocą styczności pośrednich(pisma,druku),może
powstawać kultura narodowa i naród.
cd. Poczucie odrębności i jej
ochrona ,antagonistyczne
odosobnienie w plemieniu są bardzo
silne.
Naród nie opiera swojego bytu,jak lud,na
wiernym zachowywaniu przez członków
własnego wzoru kulturowego,lecz na
świadomym dążeniu do uczestnictwa w
utrzymaniu i rozwoju wspólnego
nadindywidualnego zasobu kultury.
Społeczeństwa plemienne charakteryzuje
skrajny etnocentryzm,plemię stanowi dla
jednostki cały świat
Naród a plemię
Społeczność plemienna jest zbiorowością
niepodzielną,wszechogarniającą,totalną
,wyłączną,której organizacja jest oparta na
jednej tylko zasadzie organizacyjnej:
-instytucji rodowych i klanowych,opartych
często na wspólnych wierzeniach ,jest
wreszcie społecznością kulturową
homogeniczną i zamkniętą przed wpływami.
cd.
Naród charakteryzuje pewna
heterogeniczność
kulturowa,różnorodność i
zróżnicowanie.Istnieją odrębności
religijne ,ideologiczne,etniczne czy
regionalne,jednak mimo to osiągana jest
pewna zgodność współistnienia i
współdziałania
Symetryczność więzi
Pełnia wspólnotowości zachodzi wtedy ,gdy
jednocześnie jednostki w swej świadomości
identyfikują się z narodem,w którego kulturze
uczestniczą.
Pewna część ludności danego kraju posługuje
się tym samym językiem co inne części
ludności,stosuje określone obyczaje i
zwyczaje,jest związana stosunkami społecznymi
z pozostałą częścią ludności,ale może nie mieć
poczucia przynależności do narodu.
