Ćwiczenia 21

Pojęcie i zakres polityki 

Pojęcie i zakres polityki 

gospodarczej

gospodarczej

 

POLITYKA GOSPODARCZA 

(EKONOMICZNA)

1.

1.

Pochodzi  od  greckiego 

Pochodzi  od  greckiego  politik

politik

é

é

, 

, 

co  oznacza 

co  oznacza 

sztukę rządzenia państwem.

sztukę rządzenia państwem.

2.

2.

Współcześnie 

termin 

Współcześnie 

termin 

polityka

polityka

 

 

oznacza 

oznacza 

działalność 

władz 

państwowych 

w 

działalność 

władz 

państwowych 

w 

kształtowaniu  stosunków  wewnętrznych  w 

kształtowaniu  stosunków  wewnętrznych  w 

państwie oraz stosunków państwa z zagranicą.

państwie oraz stosunków państwa z zagranicą.

3.

3.

W  szerszym  znaczeniu  oznacza  wszelką 

W  szerszym  znaczeniu  oznacza  wszelką 

działalność  służącą  wpływaniu  na  sprawy 

działalność  służącą  wpływaniu  na  sprawy 

publiczne  i  to  bez  względu  na  to,  kto  ją 

publiczne  i  to  bez  względu  na  to,  kto  ją 

prowadzi.

prowadzi.

 

DEFINICJE POLITYKI GOSPODARCZEJ

DEFINICJE POLITYKI GOSPODARCZEJ



„

„

Bezpośrednie  kierowanie  gospodarką  narodową 

Bezpośrednie  kierowanie  gospodarką  narodową 

przez  państwo  lub  pośrednie  oddziaływanie 

przez  państwo  lub  pośrednie  oddziaływanie 

państwa 

na 

funkcjonowanie 

i 

rozwój  tej 

państwa 

na 

funkcjonowanie 

i 

rozwój  tej 

gospodarki” 

gospodarki” S. Kruszczyński

S. Kruszczyński



„

„

Działalność  państwa  polegająca  na  określaniu 

Działalność  państwa  polegająca  na  określaniu 

bieżących  i  perspektywicznych  celów  społeczno-

bieżących  i  perspektywicznych  celów  społeczno-

gospodarczych  oraz  ich  realizacja  za  pomocą 

gospodarczych  oraz  ich  realizacja  za  pomocą 

metod 

i 

środków 

wynikających 

z 

zasad 

metod 

i 

środków 

wynikających 

z 

zasad 

racjonalnego gospodarowania” 

racjonalnego gospodarowania” 

K. Secomski

K. Secomski

 

DEFINICJE POLITYKI GOSPODARCZEJ

DEFINICJE POLITYKI GOSPODARCZEJ



„

„

Polityka 

gospodarcza 

jest 

praktycznym 

Polityka 

gospodarcza 

jest 

praktycznym 

zastosowaniem  praw  ujawnionych  przez  ekonomię 

zastosowaniem  praw  ujawnionych  przez  ekonomię 

polityczną  dla  osiągnięcia,  za  pomocą  metod 

polityczną  dla  osiągnięcia,  za  pomocą  metod 

racjonalnego  gospodarowania,  celów  określanych 

racjonalnego  gospodarowania,  celów  określanych 

przez państwo.”

przez państwo.”

S. Kuziński

S. Kuziński



„

„

Oddziaływanie  władz  państwowych  na  gospodarkę 

Oddziaływanie  władz  państwowych  na  gospodarkę 

narodową – na jej dynamikę i strukturę, na stosunki 

narodową – na jej dynamikę i strukturę, na stosunki 

ekonomiczne  w  państwie  oraz  na  jego  relacje 

ekonomiczne  w  państwie  oraz  na  jego  relacje 

gospodarcze z zagranicą.” 

gospodarcze z zagranicą.”  B. Winiarski

B. Winiarski

 

 

 

DEFINICJE POLITYKI GOSPODARCZEJ

DEFINICJE POLITYKI GOSPODARCZEJ



„

„

Polityka 

gospodarcza 

polega 

na 

Polityka 

gospodarcza 

polega 

na 

określaniu 

celów 

danego 

systemu 

określaniu 

celów 

danego 

systemu 

gospodarczego  oraz  stosowaniu  metod, 

gospodarczego  oraz  stosowaniu  metod, 

środków 

i 

sposobów 

(czyli 

środków 

i 

sposobów 

(czyli 

odpowiedniego 

zbioru 

procesów 

odpowiedniego 

zbioru 

procesów 

regulacyjnych) 

prowadzących 

do 

regulacyjnych) 

prowadzących 

do 

osiągania tych celów, zgodnie z regułami 

osiągania tych celów, zgodnie z regułami 

nauk ekonomicznych.”

nauk ekonomicznych.”

  

  

 

PRZESŁANKI ISTNIENIA POLITYKI 
GOPODRACZEJ 

•

Ochrona prawna:

 



sprawne 

funkcjonowanie 

rynku 

wymaga 

prawnej ochrony ze strony państwa; 



większość 

transakcji 

nie 

następuje 

bezpośrednio, występuje rozdzielenie momentu 
wykonania usługi i wynagrodzenia za nią;



często  brak  zasad  etycznych  w  zachowaniu 
jednostek gospodarczych;



wykorzystywanie luk w prawie. 

 

PRZESŁANKI ISTNIENIA POLITYKI 
GOPODRACZEJ 

•

Niedoskonałości rynku:



występowanie 

niedoskonałej 

konkurencji, monopolu;



rząd  musi  czuwać,  aby  zapewnić 
„zdrową” konkurencję;



obawa  przed  nadmiernym  wzrostem 
cen;



uregulowania antymonopolowe.

 

PRZESŁANKI ISTNIENIA POLITYKI 
GOPODRACZEJ 



Dobra specyficzne - tzw. dobra publiczne:



użytkowanie  przez  jedną  osobę  nie  oznacza,  iż 
równocześnie  nie  mogą  być  użytkowane  przez 
innych  ludzi-występuje  zasada  niewyłączności  – 
niemożność  odcięcia  danej  jednostki  od  szans  na 
korzystanie z dóbr publicznych (free riders);



bardzo  duże  korzyści  społeczne  z  istnienia  dóbr 
publicznych;



sektor  prywatny  nie  jest  skory  do  finansowania 
produkcji 

dobra 

publicznego 

w 

ilości 

zaspokajającej popyt.

 

PRZESŁANKI ISTNIENIA POLITYKI 
GOSPODARCZEJ 



Efekty zewnętrzne:



koszty lub korzyści społeczne;



pojawiają  się,  gdy  podejmowane  przez  daną  jednostkę 
decyzje  produkcyjne  lub  konsumpcyjne  wpływają 
bezpośrednio,  ale  nie  przez  ceny  rynkowe,  na 
konsumpcję lub produkcję innych podmiotów;



rola  państwa  w  pokrywaniu  kosztów  i  rozdzielaniu 
korzyści;



przykład  korzyści:  poprzez  oświatę  całe  społeczeństwo 
korzysta 

w 

wyższego 

poziomu 

kulturalnego 

i 

moralnego;



przykład kosztów: zanieczyszczenie środowiska.

 

PRZESŁANKI ISTNIENIA POLITYKI 
GOSPODARCZEJ 

Niestabilność gospodarki:



fluktuacje 

mechanizmu 

rynkowego, 

występowanie cykli koniunkturalnych;



zawodność „niewidzialnej ręki rynku”; 



rola 

państwa 

w 

łagodzeniu 

recesji 

i 

pobudzaniu rynku;



funkcja polityki fiskalnej;



współczesny  cykl  koniunkturalny  spłaszczony 
do dwóch faz.

 

PRZESŁANKI ISTNIENIA POLITYKI 

GOPODRACZEJ 



Dobra 

społecznie 

korzystne 

i 

niekorzystne:



często  preferencje  indywidualne  odbiegają  od 
preferencji społecznych;



wolny  rynek  mógłby  doprowadzić  do  zwiększonej 
produkcji dóbr niekorzystnych (antydóbr);



przykład dóbr niekorzystnych: alkohol, narkotyki;



przykład dóbr korzystnych: oświata;



rola 

państwa 

w 

zmienieniu 

negatywnych 

preferencji.

 

PRZESŁANKI ISTNIENIA POLITYKI 
GOPODRACZEJ 



Występowanie nierównego podziału dochodu:



rynek  nie  koryguje  różnic  w  bogactwie,  wręcz 
sprzyja powiększaniu ich;



im  bardziej  liberalna  gospodarka,  tym  większa 
rozpiętość dochodu;



rola  państwa  w  korygowaniu  rozpiętości 
dochodów poprzez wtórny ich podział;



skrajny liberalizm czy opcja socjalistyczna? 

 

Główne dziedziny polityki 
gospodarczej

Według 

kryterium 

przedmiotowego

 

można 

wyodrębnić

 



polityki sektorowe:

-

politykę przemysłową;

-

politykę rolną (agrarną);

-

politykę żywnościową;

-

politykę  handlową  (wyodrębnia  się  też  politykę 
handlu zagranicznego i współpracy z zagranicą); 

-

politykę komunikacyjną;

-

politykę komunalną itd.

 

Główne dziedziny polityki gospodarczej



polityki społeczne:

-

politykę oświatową;

-

politykę ochrony zdrowia;

-

politykę mieszkaniową;

-

politykę demograficzną itd. 



sterowanie rozwojem infrastruktury.

 

Główne dziedziny polityki gospodarczej

Według 

kryterium  instrumentacji

  można  wyodrębnić

 

następujące dziedziny polityki gospodarczej:

-

politykę  pieniężną  (monetarną)

  –  obejmuje  m.  in. 

politykę emisyjną i politykę kredytową;

-

politykę  budżetową  (skarbową,  fiskalną) 

– 

obejmuje m. in. politykę podatkową i politykę celną ;

-

politykę  inwestycyjną 

–  związana  z  polityką 

lokalizacyjną;

-

politykę zatrudnienia

;

-

politykę cenowo-dochodową

;

-

politykę ubezpieczeń

;

-

politykę naukową i innowacyjną

.

 

Cele polityki gospodarczej

 

generalne



suwerenność narodowa;



sprawiedliwość;



postęp ekonomiczno-społeczny;



prawa człowieka;

ustrojowo-
systemowe i 

polityczne



umacnianie istniejącego ustroju 

społeczno-gospodarczego, zapewnienie 

jego ewolucji;

ekonomiczne



pomnażanie 

bogactw kraju;



powiększanie 

dobrobytu;



efektywne wykorzystanie 

zasobów, wzrost 
gospodarczy;



przemiany strukturalne;



wzrost przedsiębiorczości;



równowaga gospodarcza;



wzrost udziału w 

międzynarodowym podziale 
pracy; 

 

Cele polityki gospodarczej

 

społeczne



sprawiedliwy podział dochodu;



gwarancja zatrudnienia (pełne 

zatrudnienie);



wyrównane szanse awansu;



dostęp do dóbr kulturalnych i oświaty;



zapewnienie ochrony zdrowia;



zabezpieczenie społeczne;

ekologiczne



ochrona środowiska naturalnego;



rekultywacja;

obronno-

militarne



powiększanie potencjału gałęzi o znaczeniu 

obronnym;



zapewnienie niezbędnych rezerw mocy 

produkcyjnych i środków produkcji.

 

Głównym celem polityki gospodarczej jest 
zapewnienie zadowolenia społecznego



Warunkami zadowolenia społecznego 
są:

-

wzrost gospodarczy;

-

kontrolowana inflacja;

-

ograniczony poziom bezrobocia;

-

redystrybucja dochodów

.

 

Pytanie ?

Czy  tworzenie  warunków  wzrostu 
gospodarczego  nie  jest  sprzeczne  z 
zachowaniem 

innych 

warunków 

zadowolenia  społecznego  –  niskim 
poziomem  bezrobocia,  stabilnością 
cen  (czyli  kontrolowanym  poziomem 
inflacji) oraz redystrybucją dochodów?

 

Podstawowe zależności



Inflacja a bezrobocie;



Wzrost gospodarki a inflacja;



Wzrost gospodarki a bezrobocie;



Wzrost gospodarki a redystrybucja 
dochodów;



Redystrybucja dochodów a bezrobocie;



Redystrybucja dochodów a inflacja.

 

Dziękuję za uwagę