KOMÓRKA 

DENDRYTYCZNA

Katarzyna Zielińska

o Komórki dendrytyczne (DC) są 

jedynymi, uznawanymi powszechnie za 
profesjonalne, komórkami 
prezentującymi antygen. 

o Odgrywają one zatem podstawową rolę w 

pobudzaniu limfocytów, zwłaszcza 
dziewiczych.

o  Cechą charakterystyczną jest wygląd 

komórki dendrytycznej, podobny do ciała 
komórki nerwowej, które posiada liczne, 
rozgałęziające się wypustki (dendryty).

ROLA KOMÓREK 

DENDRYTYCZNYCH

o rozpoczynają odpowiedź komórkową, 

stymulując limfocyty T pomocnicze i 
cytotoksyczne, 

o  pobudzają odpowiedź humoralną i 

produkcję przeciwciał, 

o  wspomagają funkcję komórek odporności 

nieswoistej, 

o  zapewniają tolerancję immunologiczną.

MORFOLOGIA

o kształt podobny do neuronów,
o długie wypustki przypominające dendryty,
o wypustki blaszkowate (lammellipodia 

będące w ciągłym ruchu; porównywane do 
welonów),

o akwaporyny w błonie komórkowej.

POCHODZENIE

o Komórki dendrytyczne różnicują się z 

prekursorów szpikowych.

o Wyróżnia się dwie subpopulacje tych komórek:

– komórki dendrytyczne limfoidalne 

(plazmocytoidalne)- wydzielają duże ilości 
interferonów typu I,

– komórki dendrytyczne mieloidalne- wydzielają 

duże ilości IL-12 i indukują aktywację 
limfocytów Th1.

RÓŻNICOWANIE 

KOMÓREK 

DENDRYTYCZNYCH

Stymulujący wpływ na 
różnicowanie komórek 
dendrytycznych mają: 

o IL-4,
o GM-CSF,
o ligand Flt3,
o  czynnik komórek macierzystych 

(SCF),

o TGF-β,
o  TNF,
o  TRANCE,
o  bezpośredni kontakt z cząsteczka 

powierzchniową CD40L (CD154).

Hamujący wpływ na 
różnicowanie komórek 
dendrytycznych mają:

o  interleukina 10,
o czynnik wzrostu śródbłonka 

naczyń (VEGF).

WĘDRÓWKA KOMÓREK 

DENDRYTYCZNYCH

o Wędrówka komórek dendrytycznych 

rozpoczyna się w szpiku przez krew do 
tkanek większości narządów (z wyjątkiem 
mózgu).

o Następnie komórki przedostają się 

pomiędzy komórki nabłonków, a do 
miejsca, gdzie doszło do inwazji 
mikroorganizmów i gdzie toczy się reakcja 
zapalna, przyciągane są przez odpowiednie 
chemokiny. 

o Do komórek dendrytycznych antygeny dostają 

się też za pośrednictwem komórek M.

o Komórki dendrytyczne po wychwyceniu 

antygenu wędrują drogą naczyń limfatycznych 
do węzłow limfatycznych, aby prezentować 
antygeny limfocytom T. Komórki mogą także 
przemiesczać się drogą krwi do śledziony.

o Ułatwiają im to  chemokiny przyciągające je 

do narządów limfatycznych, a także 
chemokiny wytwarzane przez nie same, które 
przyciągają limfocyty T.

DOJRZEWANIE

1. Prekursory szpikowe.
2. Niedojrzałe komórki dendrytyczne w 

narządach nielimfatycznych.

3. Migrujące komórki dendrytyczne w limfie 

i krwi.

4. Dojrzałe komórki dendrytyczne w 

narządach limfatycznych. 

CECHY DOJRZAŁYCH 

KOMÓREK 

DENDRYTYCZNYCH

o wypustki dendrytyczne,
o ziarna Birbecka w cytoplazmie,
o markery powierzchniowe: CD1a, CD40, CD54, CD58, 

CD80, CD83, CD86, DC-SIGN,

o brak CD14 i M-CSFR (CD115),
o duża ekspresja cząsteczek MHC klasy I i klasy II,
o słabe zdolności fagocytarne,
o wybitne zdolności indukowania proliferacji 

allogenicznych limfocytów, co wiąże się między innymi 
z obecnością cząsteczek przekazujących sygnał 
kostymulujący CD40, CD54, CD80, CD86.

CYTOKINY WYDZIELANE 

PRZEZ KOMÓRKI 

DENDRYTYCZE

o Interleukin

y:

• IL- 1,
• IL-6 – IL-

10,

• IL-12,
• IL-15,
• IL-18,
• IL- 23,
• IL- 27.

o Chemokiny:

• RANTES,
• MCP-1,
• MIP-1

α

,

• MIP-1β,
• I-309,
• DC-CK1,
• SLC,
• MDC,
• TARC.

o Inne:

• TNF,
• limfotoksyna

,

• TGF-β,
• IFN-γ,
• G-CSF,
• GM-CSF.

TYPY KOMÓREK 

DENDRYTYCZNYCH 

Komórki dendrytyczne 

narządów 

nielimfatycznych

Komórki Langerhansa

o występują głównie w naskórku, skórze właściwej, a także w 

różnych nabłonkach, np. wyściełających przewód 
pokarmowy i drogi moczowo-płciowe,

o każda komórka ma do kilkunastu wypustek dendrytycznych, 
o komórki mają receptory dla fragmentu Fc IgG,
o zawierają charakterystyczne ziarna Birbecka,
o po związaniu antygenów przechodzą do naczyń 

limfatycznych doprowadzających i jako komórki welonowate 
docierają do węzłów limfatycznych, gdzie z kolei 
przekształcają się w komórki dendrytyczne splatające się,

o odgrywają istotna rolę w nadwrażliwości kontaktowej

.

Śródmiąższowe komórki dendrytyczne

o występują w tkance łącznej większości 

narządów,

o spełniają rolę porównywalną do roli 

komórek Langerhansa,

o liczba ich wzrasta gwałtownie w 

przypadku rozwoju miejscowej reakcji 
zapalnej,

o w strefach grasiczozależnych węzłów 

limfatycznych i śledziony przekształcają się 
w komórki dendrytyczne  splatające się.

Komórki dendrytyczne 

narządów limfatycznych

Komórki dendrytyczne grasicy

o biorą udział w selekcji negatywnej 

dojrzewających limfocytów T.

Komórki dendrytyczne grudek

o są obecne w ośrodkach rozmnażania grudek 

limfatycznych i odgrywają ważną rolę w 
rozwoju odpowiedzi humoralnej

o  nie przywędrowują one do węzła chłonnego z 

antygenem, lecz pozyskują go od innych 
komórek.

Komórki dendrytyczne splatające się

o obecne w narządach limfatycznych, 
o ich cechą charakterystyczną jest wysoki 

poziom ekspresji białka HLA-DR (MHC klasy II) 
oraz antygenu RFD1, 

o w niektórych chorobach skóry stwierdza się 

obecność dużych ilości komórek posiadających 
na powierzchni antygen RFD1, co sugeruje ich 
udział w prezentacji antygenu bezpośrednio w 
skórze, 

o bezpośrednio prezentują antygen limfocytom T 

i powstają z komórek welonowatych, gdy te 
dotrą do danego narządu limfatycznego.