background image

 

 

Systemy i sposoby 

segregacji odpadów 

chemicznych

Agnieszka Szklarz

Magdalena Bolesta 

II OŚ II st.

background image

 

 

Akty prawne dotyczące odpadów 

chemicznych

Zasady postępowania z odpadami chemicznymi powstającymi 

w laboratoriach chemicznych powinny pozostawać w zgodzie z 

podstawowymi aktami prawnymi, którymi są :

1.

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 „Prawo ochrony środowiska” 

(Dz. U. Nr 62, poz.627), 

2.

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 „Ustawa o odpadach” (Dz. U., 

Nr 62, poz. 628) 

3.

a także z aktami wykonawczymi oraz wojewódzkimi i 

lokalnymi.

Zgodnie z art. 17 i art. 10 Ustawy o opakowaniach i odpadach 

opakowaniowych z dnia 11 maja 2001

„Użytkownik niebezpiecznych substancji chemicznych 

jest obowiązany zwrócić sprzedawcy opakowania 

wielokrotnego użytku i odpady opakowaniowe po tych 

substancjach”

 (sprzedawca pobiera kaucję za opakowanie 

przy sprzedaży, z tym że uczelnie są zwolnione z obowiązku 

płacenia kaucji).  

background image

 

 

Odpady chemiczne

 

(niebezpieczne)

to takie, które ze względu na swoje pochodzenie, skład 

chemiczny, biologiczny, inne właściwości i okoliczności 

stanowią zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi oraz 

środowiska,

są one wytwarzane głównie w procesach 

technologicznych w przemyśle, rolnictwie i 

przetwórstwie rolnym, gospodarce komunalnej, 

transporcie, służbie zdrowia, itp. 

do odpadów chemicznych nie zalicza się odpadów 

komunalnych np. makulatura, opakowania ze szkła i 

tworzyw sztucznych, złomu metali i złomowanej 

aparatury, z wyjątkiem rtęci wchodzącej w jej skład.

background image

 

 

Rodzaje odpadów 
niebezpiecznych

typu chemicznego

zużyte lampy 
fluorescencyjne, baterie i 
akumulatory

zużyte pojemniki na 
tonery i tusze

sprzęt komputerowy i 
aparatura elektroniczna 
przeznaczona do likwidacji

background image

 

 

Jako odpady chemiczne możemy 
rozumieć też efekt uboczny 
działalności laboratoriów 
naukowych i dydaktycznych.

Do niebezpiecznych odpadów chemicznych można
zaliczyć:

 

Zbędne produkty podstawowe i uboczne syntez, 

Pozostałości poreakcyjne, 

Substancje (próbki) pobrane do analiz,

Próbki (preparaty) po wykonaniu analiz 

(doświadczeń), 

Materiały powstałe w wyniku prób technologicznych,

Przeterminowane odczynniki, 

Zużyte, zanieczyszczone, nie nadające się do 

regeneracji rozpuszczalniki.

background image

 

 

Klasyfikacja odpadów 
chemicznych

Biorąc jako kryterium stan skupienia 
odpady chemiczne można podzielić na trzy 
kategorie:

odpady ciekłe, 

odpady stałe,

odpady w postaci par i gazów.

background image

 

 

W skład odpadów ciekłych wchodzą:

zużyte rozpuszczalniki organiczne,

ciekłe substancje organiczne,

roztwory stałych i ciekłych substancji organicznych,

roztwory i zawiesiny wodne zawierające materiały 

nieorganiczne.

W skład odpadów stałych wchodzą:

sole metali, tlenki metali i niemetali wyłączając tlenki 

krzemu i glinu,

stałe substancje organiczne,

pozostałości organiczne (smoły, paki) i inne stałe odpadowe 

materiały organiczne,

zużyty żel krzemionkowy, tlenek glinu, sączki, katalizatory.

Do odpadów gazowych można zaliczyć:

substraty lub produkty reakcji chemicznych,

pary rozpuszczalników opuszczające środowisko reakcyjne z 

gazami inertnymi lub gazami wydzielającymi się podczas 

reakcji.

background image

 

 

Istnieją pewne ogólne grupy 

odpadów wspólne dla większości 
państw:

1. Ciekłe organiczne, zawierające fluorowce
2. Ciekłe, organiczne, nie zawierające 

fluorowców,

3. Ciekłe, nieorganiczne, zawierające fluorowce,
4. Ciekłe, nieorganiczne, nie zawierające 

fluorowców

5. Stałe, palne
6. Stałe, niepalne
7. Metale ciężkie
8. Bardzo toksyczne

background image

 

 

 

Klasyfikacja i zbieranie odpadów 

Zasada ogólna: 

Pojemniki na odpady 
niebezpieczne

background image

 

 

Ze względu na skład, stan skupienia i sposób 
utylizacji odpady chemiczne dzielimy na 
następujące klasy:

 

Roztwory wywoływaczy i utrwalaczy fotograficznych

Fot

dające się regenerować rozpuszczalniki organiczne 

(minimum 80 % rozpuszczalnika w odpadach)

Różne

rtęć i związki rtęci

R

bardzo toksyczne, palne

TP

bardzo toksyczne, niepalne

TN

roztwory soli, pH = 6 - 8 

S

niepalne, stałe

N

palne, stałe

P

ciekłe, organiczne, zawierające fluorowce

F

ciekłe, organiczne, bez fluorowców

O

Skład  odpadów

Oznaczenie

background image

 

 

 Segregacja

 

to podział odpadów według rodzaju 

materiału z jakiego zostały wykonane; 

oddzielenie materiałów nadających się do 

powtórnego wykorzystania.

Zgodnie z kryteriami ogólnymi: 

oddziel odpady 

STAŁE

 od 

CIEKŁYCH

 

oddziel odpady 

REAKTYWNE

 od 

PALNYCH 

oddziel

 KWASY 

od

 ZASAD 

oddziel odpady 

KORODUJĄCE

 od 

PALNYCH 

oddziel

 UTLENIACZE 

od

 WSZELKICH INNYCH 

ODPADÓW 

większość odpadów 

ORGANICZNYCH 

REAKTYWNYCH

 musi być oddzielona od 

NIEORGANICZNYCH REAKTYWNYCH

background image

 

 

Postępowanie z odpadami należącymi 

do grup O, F

Odpady ciekłe należące do grup O (organiczne bez 

fluorowców)F (organiczne z fluorowcami), , powinny 

być zbierane osobno w kanistrach o pojemności 5 l 

wykonanych z HDPE. Kanistry muszą mieć atest świadczący 

o ich zdolności do przechowywania i przewożenia w nich 

agresywnych produktów chemicznych. Każdy z kanistrów 

musi posiadać czytelną etykietę świadczącą o rodzaju 

zbieranych w nim odpadów. Kanistry po wypełnieniu do 4/5 

ich  objętości należy przekazać do magazynu centralnego 

odpadów wraz z deklaracją składu ich zawartości. Opis 

składu odpadów musi ponadto znajdować się na etykiecie 

kanistra.

background image

 

 

Ponadto odpady typu O nie mogą zawierać więcej 

niż 3 % fluorowców (łącznie). W odpadach typu F 

mogą znajdować się związki organiczne nie 

zawierające fluorowców. Podział ten wynika z tego 

że substancje chemiczne zawierające fluorowce (o 

ile nie są odzyskiwane z odpadów) powinny być 

spalane oddzielnie, bowiem w trakcie ich spalania 

w niewłaściwych warunkach powstają niezwykle 

toksyczne dioksyny. O przynależności mieszaniny 

do typu F  decyduje całkowita zawartość 

fluorowców wyższa niż 3%. Odpady zawierające 

poniżej 3 % fluorowców mogą zostać zaliczone do 

grupy O.

Pewną odmianę wyżej opisanych odpadów 

chemicznych stanowią rozpuszczalniki o zawartości 

co najmniej 80% danego rozpuszczalnika (Różne). 

Zalecane jest ich odrębne zbieranie. Takie 

mieszaniny nadają się do ewentualnego recyklingu 

i odzyskania odpowiedniego rozpuszczalnika.

background image

 

 

Postępowanie z odpadami 

należącymi do grup P, N

Każdy odpad stały należący do 
grup P (stałe palne) lub 
(stałe niepalne)
 pakuje się 
oddzielnie w woreczek foliowy z 
polietylenu lub w oryginalne 
nietłukące się opakowania 
producenta, zaopatruje w trwały 
opis składu i gromadzi się w 
pojemnikach z HDPE lub PP z 
szerokimi wlotami, przy czym 
każdy rodzaj odpadów gromadzi 
się w oddzielnych pojemnikach.

background image

 

 

Postępowanie z odpadami 

należącymi do grup TN, TP

Odpady T zawierające toksyczne substancje organiczne 

jak i nieorganiczne przed wprowadzeniem do 

pojemników zbiorczych z odpadami, powinny być 

chemicznie dezaktywowane. Zaniedbanie tego 

obowiązku może spowodować niebezpieczne dla 

zdrowia a nawet życia wypadki zarówno w laboratorium, 

w którym takie odpady powstały i są czasowo 

przechowywane, jak i wśród personelu służby utylizacji i 

eliminacji odpadów lub firm utylizujących odpady. 

Dezaktywację należy przeprowadzać z największą 

ostrożnością wg znanych sprawdzonych instrukcji lub 

wg instrukcji z Karty substancji chemicznej.

background image

 

 

W wyjątkowych przypadkach, gdy toksycznych 

substancji organicznych jak i nieorganicznych  nie 

można dezaktywować, gromadzi się je w oddzielnych 

pojemnikach. Odpady zawierające takie substancje 

należy umieścić w szczelnym i nietłukącym się 

opakowaniu, zaopatrzyć w wyraźny opis składu, 

czasowo przechować w pojemnikach oznaczonych 

jako TP lub TN, a następnie przekazać służbie 

gromadzenia utylizacji i eliminacji odpadów celem ich 

eliminacji. Miejsca przechowywania pojemników z 

odpadami TP i TN powinny być zgodne z instrukcją o 

przechowywaniu substancji trujących. Dostęp osób 

postronnych do tych pojemników powinien być  

uniemożliwiony.

background image

 

 

Postępowanie z odpadami typu S 

(roztwory soli nieorganicznych), 

zawierającymi jony metali ciężkich

Zlewki odpadów typu powinny być systematycznie 

kontrolowane pod względem kwasowości. Należy je 

neutralizować, aby pH mieściło się w zakresie 6-8. Z 

roztworów zawierających jony metali ciężkich należy 

wytrącić wodorotlenki lub siarczki  tych metali. 

Nierozpuszczalne osady należy oddzielić od roztworu 

przez dekantację lub odsączyć, zapakować w worki 

polietylenowe, umieścić w szczelnym i nietłukącym się 

opakowaniu, zaopatrzyć w trwały opis składu, czasowo 

przechować w pojemnikach oznaczonych TN i 

przekazać służbie utylizacji i eliminacji odpadów. 

background image

 

 

Postępowanie z odpadami 

zawierającymi rtęć, grupa R

Odpady chemiczne zawierające rtęć R należą do 

szczególnie toksycznych i niebezpiecznych dla 

środowiska naturalnego. Dlatego wyróżnia się je w 

osobną grupę odpadów. Odpady te gromadzi się w 

osobnych pojemnikach i oznacza symbolem R.

Zużytą rtęć metaliczną pochodzącą z nieużytecznej 

aparatury, rozbitych termometrów, manometrów lub 

innych aparatów należy starannie zgromadzić, 

oddzielić od zanieczyszczeń mechanicznych, umieścić 

w szczelnym i bezpiecznym opakowaniu i przekazać 

służbie utylizacji odpadów. Nie należy przechowywać 

jej  dłużej w pomieszczeniach laboratoryjnych, 

bowiem istnieje ryzyko inhalacji parami rtęci, które są 

toksyczne. 

background image

 

 

Rozlaną rtęć należy bardzo starannie zebrać i 

postąpić z nią tak jak z rtęcią pochodzącą ze 

zużytej aparatury. Pozostałe resztki rtęci należy 

zestalić amalgamując cynkiem, poddając reakcji z 

siarką lub absorbując przy użyciu specjalnych 

firmowych preparatów jak np. Chemisorb Hg firmy 

E. Merck. Następnie zapakować w worki 

polietylenowe, czasowo przechować w 

pojemnikach oznaczonych etykietą R i przekazać 

służbie utylizacji odpadów.

Czyste sole rtęci o znanym składzie należy 

bezpośrednio przekazać służbie utylizacji 

i eliminacji odpadów w bezpiecznych 

opakowaniach producenta.

Roztwory zawierające sole rtęci takie jak octan lub 

chlorek należy pozbawić zawartości jonów rtęci 

przez związanie jej na żywicy jonowymiennej. 

Bardzo rozcieńczone roztwory wodne zawierające 

jony Hg2+ można  pozbawić zawartości tych jonów 

poprzez redukcję w kolumnie wypełnionej pyłem 

żelaza do rtęci metalicznej.

background image

 

 

Postępowanie z odpadami powstałymi 

podczas obróbki fotografii

 

Powstające podczas zajęć z fotografii odpady należy 

zbierać w oddzielnych pojemnikach: wodne roztwory 

wywoływaczy i aktywatorów  oznaczone wg Katalogu 

Odpadów kodem 090101*, oraz wodne roztwory 

utrwalaczy oznaczone 090104*. Ponadto należy 

oddzielnie zbierać zniszczone lub zbędne błony i 

papier fotograficzny zawierające srebro oznaczone 

090107. Zebrane odpady należy protokolarnie 

przekazać uprawnionej firmie do utylizacji. 
(* - odpad niebezpieczny) 

background image

 

 

 

Odpady w postaci par i gazów

Prowadzone badania czy też zajęcia dydaktyczne mogą 

prowadzić do wytworzenia substancji chemicznych w 

postaci par lub gazów. Jest to jedyny rodzaj odpadów, który 

musi być bezpośrednio, w trakcie generowania 

wyłapywany lub chemicznie dezaktywowany. Do takich 

odpadów należą przede wszystkim toksyczne lub szkodliwe 

dla zdrowia gazy i pary lotnych substancji jak chlor, brom, 

siarkowodór, cyjanowodór, chlorowodór, bromowodór, 

fosgen, amoniak, tlenki siarki,  tlenki azotu, tlenek węgla, 

dwusiarczek węgla, karbonylki metali i inne podobne 

substancje. Do tej grupy odpadów należą drażniące i 

cuchnące pary lotnych związków organicznych takich jak 

akroleina, akrylany alkili, tiole (merkaptany), sulfidy, itp. 

Należą tu również pary różnych rozpuszczalników 

organicznych takich jak metanol, etanol, aceton, 

czterochlorek węgla, chloroform, dichlorometan, eter 

etylowy, węglowodorów aromatycznych jak np. benzen, 

toluen, węglowodory alifatyczne jak pentan, heksan itp. 

background image

 

 

Pary i gazy substancji toksycznych i szkodliwych dla zdrowia jak 

również substancji charakteryzujących się nieprzyjemnym 

zapachem takich jak chlor, brom, siarkowodór, cyjanowodór, 

chlorowodór, bromowodór, fosgen, amoniak, tlenki siarki,  tlenki 

azotu,  muszą być absorbowane w płuczkach lub skruberach 

wypełnionych odpowiednimi cieczami absorpcyjnymi, 

dobranymi odpowiednio do chemicznych właściwości 

wydzielających się substancji gazowych (patrz część 

szczegółowa dotycząca metod destrukcji chemicznej różnych 

typów związków). Nie wolno dopuścić do wydzielania się takich 

substancji bezpośrednio do atmosfery. Najczęściej stosuje się 

roztwory kwasu siarkowego lub solnego do absorpcji substancji 

zasadowych, roztwory wodorotlenku sodowego lub węglanu 

sodu do absorpcji kwasów lub substancji hydrolizujących pod 

wpływem zasad, roztwory chloranu(I) (podchlorynu) sodu lub 

wapnia do utleniania, roztwory tiosiarczanu sodu, siarczanu(IV) 

sodu (pirosiarczynu sodu) lub alkaliczne roztwory borowodorku 

sodu do redukcji. Po zakończeniu reakcji zawartość absorberów 

traktuje się tak jak odpowiednie odpady ciekłe. 

Inne łatwo lotne substancje  wydzielające się w postaci par z 

mieszanin reakcyjnych lub w toku różnych operacji 

chemicznych mogą stwarzać poważne zagrożenia dla zdrowia 

(np. rozpuszczalniki chlorowcowane lub benzen), oraz 

zagrożenia pożarem lub wybuchem (np. mieszaniny 

węglowodorów lub alkoholi czy eterów oraz acetonu z 

powietrzem). Substancje te należy skroplić stosując odpowiedni 

sprawny układ chłodzący lub w szczególnych wypadkach 

zaadsorbować na odpowiednim materiale adsorpcyjnym.

background image

 

 

INSTRUKCJA POSTĘPOWANIA Z ODPADAMI

Przechowywać w 
oryginalnych 
opakowaniach w celu 
przekazania do utylizacji 
lub odesłać do producenta.

Nie zużyte lub zużyte odczynniki chemiczne

160506

*

Chemikalia laboratoryjne i 
analityczne (np. odczynniki 
chemiczne) zawierające 
substancje niebezpieczne, w tym 
mieszaniny chemikaliów 
laboratoryjnych i analitycznych

9.

Przechowywać w 
oryginalnych ampułkach w 
celu przekazania do 
utylizacji lub odesłać do 
producenta.

Niebezpieczne gazy w ampułkach np. chlor, tlen

160504

*

Gazy w pojemnikach (w tym 
halony) zawierające substancje 
niebezpieczne

8.

Zbierać w słoiku w celu 
przekazania do odzysku 
srebra.

Srebro metaliczne, stałe związki srebra, 
wytrącone osady zawierające srebro

090106

*

Osady z zakładowych 
oczyszczalni ścieków zawierające 
srebro

7.

Zbierać w słoiku w celu 
przekazania do utylizacji. 
Nie mieszać z 
substancjami zapalnymi.

Odpady stałe zawierające niebezpieczne 
substancje nieorganiczne utleniające 

160507

*

Zużyte nieorganiczne chemikalia 
zawierające substancje 
niebezpieczne (np. 
przeterminowane odczynniki 
chemiczne)

5.

Zbierać w słoiku w celu 
przekazania do utylizacji.

Odpady stałe zawierające niebezpieczne 
substancje nieorganiczne nie utleniające 

160507

*

Zużyte nieorganiczne chemikalia 
zawierające substancje 
niebezpieczne (np. 
przeterminowane odczynniki 
chemiczne)

4.

Zbierać w butelce w celu 
przekazania do utylizacji.

Odpady rozpuszczalników organicznych i innych 
niebezpiecznych substancji organicznych

160508

*

Zużyte organiczne chemikalia 
zawierające substancje 
niebezpieczne (np. 
przeterminowane odczynniki 
chemiczne)

3.

Zbierać w butelce. 
Zebraną porcję odpadów w 
ilości ok. 0,5 l zobojętnić w 
zależności od potrzeby 
kwasem albo zasadą i 
wylać do zlewu. Zlew 
przepłukać dokłanie wodą.

Roztwory wodne kwaśne albo zasadowe, nie 
zawierające metali ciężkich lub innych substancji 
niebezpiecznych

161002

Uwodnione odpady ciekłe inne 
niż wymienione w 161001

2.

Zbierać w butelce w celu 
przekazania do utylizacji.

Roztwory wodne kwaśne albo zasadowe 
zawierające metale ciężkie lub inne substancje 
niebezpieczne nieorganiczne albo organiczne

161001

*

Uwodnione odpady ciekłe 
zawierające substancje 
niebezpieczne

1.

Sposób postępowania

Skład chemiczny lub opis zbieranych odpadów

Kod 
odpadu

Rodzaj odpadu według

 katalogu odpadów

L.
p.

background image

 

 

 Utylizacja bezpośrednia 

Niezależnie od kategorii i 
formy odpadu istnieje 
niewielka liczba związków 
chemicznych, które nie 
szkodzą środowisku 
naturalnemu i mogą  zostać 
usunięte razem z odpadami 
komunalnymi w postaci stałej, 
lub wprowadzone do systemu 
kanalizacyjnego w postaci 
rozcieńczonych roztworów 
wodnych, o ile ich ilość nie 
przekracza jednorazowo 100 
g. Listę tych związków 
przedstawia tabela.

Na, K, Mg, Ca NH

4

+

Wodorowęglany

Na, K, Ca, NH

4

+

Węglany

B, Mg, Ca, Al, Si, 

Fe

Tlenki

Na,  K,  Mg,  Ca, 

NH

4

+

Siarczany

Ca, Na, K, NH

4

+

 

Octany

Na, K, Mg, Ca

Krzemiany

Na, K

Jodki

Na, K, Mg, Ca, 

NH

4

+

Fosforany

Ca

Fluorki

Cukry

Na, K, Mg, Ca

Chlorki

Na, K

Bromki

Na, K, Mg, Ca

Borany

Na, K, Mg, Ca

Aminokwasy i ich 

sole

Kation

Rodzaj związku 

chemicznego/s

ól

background image

 

 

Oznakowanie pojemników do 

przechowywania odpadów 

chemicznych

Wszystkie odpady powinny być zbierane w specjalnie 

do tego przeznaczonych pojemnikach, umieszczonych 

w wyznaczonych miejscach zbierania odpadów.

Miejsca te muszą być wyraźnie oznakowane i 

przeznaczone wyłącznie do tego celu.

Pojemniki, w których przechowuje się odpady 

chemiczne muszą być oznakowane w sposób 

jednoznaczny i czytelny przy pomocy odpowiednich 

etykiet. Niezależnie od oznakowania, pojemniki muszą 

posiadać atesty wydane przez upoważnione jednostki 

(Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Opakowań w 

Warszawie), które powinny być przechowywane w 

dokumentacji zarządzającego systemem. 

background image

 

 

Procedury ogólne:

1. Zbieraj substancje w ich oryginalnych 

pierwotnych lub innych odpowiednich 
pojemnikach.

2. Odpowiednio oznacz pojemniki co do 

zawartości i niebezpieczeństw.

3. Odpowiednio przechowuj pojemniki do 

momentu gdy gotowe są do przekazania do 
eliminacji lub utylizacji.

4. Gdy ilość zebranych odpadów przekracza 

dopuszczalne limity zorganizuj przekazanie 
odpadów do magazynu odpadów.

background image

 

 

Pojemniki na odpady

Wszystkie pojemniki na odpady muszą 

być:

a)

wykonane z materiału odpornego na ich 

zawartość

b)

w dobrym stanie, nie posiadać żadnych 

uszkodzeń, rys czy pęknięć,

c)

zamknięte z wyjątkiem momentu dodawania 

odpadów,

d)

oddzielone od innych niezgodnych z nimi 

odpadów,

e)

jeżeli to konieczne umieszczone w 

dodatkowych kontenerach

f)

zaopatrzone w odpowiednią etykietę 

specyficzną dla odpadów niebezpiecznych

background image

 

 

Etykietowanie pojemników na 

odpady

Każdy pojemnik musi być zaopatrzony w etykietę 

charakterystyczną dla odpadów chemicznych, która jasno i 

dokładnie wskazuje chemiczne lub zwyczajowe nazwy 

każdego ze składników mieszaniny.

Należy wskazać stężenia substancji gdy jest to możliwe.

Przykład: Kwas solny może być 10%, 28% lub 36%.

Nie używaj wzorów chemicznych, symboli, równań i skrótów.

Wskaż niebezpieczeństwa fizyczne i/lub zdrowotne 

powodowane przez substancje, o ile są znane.

Wskaż osobę odpowiedzialną za wytworzenie odpadów.

W przypadku substancji mogących z czasem ulegać reakcjom 

chemicznym jak np. etery podaj datę rozpoczęcia zbierania 

odpadów w pojemniku lub datę otwarcia pojemnika.

Usuń stare etykiety lub napisy nie mające związku z aktualną 

zawartością pojemnika.

Nie dopuść do powstania nieoznakowanych pojemników z 

nieznaną zawartością poprzez brak lub nieczytelne 

wypełnienie etykiety.

background image

 

 

Przykłady etykiet stosowanych na 

Politechnice Śląskiej dla odpadów 

niebezpiecznych:

background image

 

 

background image

 

 

Przekazanie zebranych odpadów 

chemicznych  do magazynu 

centralnego

 

Odpady chemiczne zebrane na stanowisku 

zbierania są przekazywane protokolarnie do 

magazynu centralnego odpadów przez wytwórcę 

odpadów lub przez wyznaczonego magazyniera w 

danej jednostce. Przekazanie musi być prowadzone 

systematycznie w celu uniknięcia nadmiernego 

gromadzenia się odpadów i obejmować wszystkie 

stanowiska zbierania odpadów w jednostce.. 

Przekazanie odpadów chemicznych do miejsc ich 

gromadzenia (magazyn odpadów) odbywa się na 

podstawie protokołu przekazania. Każdy 

przekazywany pojemnik z odpadami musi być 

zaopatrzony w tzw. 

deklarację składu

, za którą 

odpowiedzialność bierze wytwórca odpadów. 

background image

 

 

Deklaracja składu musi uwzględniać:

możliwie szczegółowy skład jakościowy i ilościowy 

odpadów znajdujących się w pojemniku: należy podać 

wszystkie substancje znajdujące się w ilościach powyżej 

5% wagowych oraz te substancje znajdujące się w 

mniejszych ilościach, które mogą stwarzać zagrożenie 

przy przechowywaniu odpadów lub  ich eliminacji,

nazwisko osoby, która wytworzyła odpady i 

odpowiedzialnej za prawidłowe podanie składu   

odpadów,

nazwę (ewent. Symbol)  jednostki organizacyjnej 

(zakładu, katedry), w której odpady powstały,

datę powstania odpadów,

masę odpadów znajdujących się w pojemniku,

podpis osoby  przekazującej odpady,

kod klasyfikacyjny –na podstawie - Rozp. Min. 

Środowiska z dn 27. 09. 2001 r. (Dz. U. Nr 112, poz. 

1206) w sprawie katalogu odpadów. Za prowadzenie i 

kompletowanie dokumentacji odpowiedzialny jest 

kierownik jednostki lub jego pełnomocnik.

background image

 

 

Organizacja magazynu centralnego 

odpadów chemicznych 

Magazyn centralny odpadów jest miejscem, w którym 

gromadzone są odpady chemiczne pochodzące z 

poszczególnych miejsc zbierania oraz odpadowe 

(przeterminowane) odczynniki chemiczne, które są 

następnie przekazywane wyspecjalizowanym firmom 

utylizacyjnym.  W Instytucie Chemii AP jest to 

pomieszczenie wydzielone obok magazynu odczynników 

chemicznych.  Pomieszczenie to zostało wyremontowane 

w roku 2001. Magazyn centralny  spełnia następujące 

wymogi:

zapewnia możliwość bezpiecznego przechowywania 

różnego rodzaju odpadów, w tym odpadów toksycznych,

jest wyposażony w sprawnie działającą instalację 

wyciągową mechaniczną, 

posiada instalację wodno-kanalizacyjną i jest to 

pomieszczenie ogrzewane. 

usytuowanie magazynu daje możliwość bezpiecznego 

dojazdu dla pojazdów przystosowanych do przewożenia 

substancji odpadowych,

background image

 

 

Odpady których nie należy mieszać ze 
sobą

Przed zmieszaniem jakichkolwiek substancji chemicznych należy 
sprawdzić karty bezpieczeństwa odczynników lub zapytać 
opiekuna aby zweryfikować ich zgodność.

background image

 

 

Inne odpady i postępowanie z nimi:

Opakowania aerozoli

Niepotrzebne opakowania po aerozolach muszą 
być opróżnione przed utylizacją.

Opróżnij je do końca przed wprowadzeniem ich do 
śmieci. Niektóre opakowania jak np. po farbach 
mogą być opróżnione przez natryskanie kawałka 
tektury i wprowadzenie zarówno opakowania po 
farbie jak i pomalowanej tektury do śmieci.

Wszystkie opakowania aerozoli zawierających 
pestycydy, toksyczne chemikalia lub freony 
muszą być traktowane jak odpady niebezpieczne.

background image

 

 

Baterie i akumulatory

 

Należy usprawnić sposób zbiórki zużytych baterii i 

akumulatorów, szczególnie z rozproszonych miejsc ich 

powstawania. Obowiązek odzysku z rynku tych odpadów 

został nałożony na podmioty wprowadzające je na rynek, a 

egzekwowany przy zastosowaniu opłaty produktowej i 

depozytowej.

Z racji faktu, iż są to odpady niebezpieczne wymagają 

szczególnego postępowania, a przede wszystkim nie mogą 

być mieszane z odpadami bytowymi. Skierowane są do 

sortowni a następnie - po mechanicznym i chemicznym 

rozdzieleniu będą przekazane do:

odzysku (dotyczy to baterii cynkowo-węglowych Zn-C i 

cynkowo-manganowych Zn-Mn),

recyklingu dotyczy akumulatorów niklowo-kadmowych, 

baterii guzikowych (do 5 g) i baterii cynkowo-powietrznych. 

Zamiast baterii, które są odpadem problemowym można 

używać kadmowo niklowe, które można ładować 500 razy.

background image

 

 

Puste pojemniki po chemikaliach

Wszystkie puste opakowania po odczynnikach 

muszą być trzykrotnie umyte wodą i wysuszone na 

powietrzu. Po umyciu mogą być wprowadzone do 

odpadów komunalnych. 

Jeżeli pojemniki te zawierały toksyczne lub trujące 

substancje to pojemnik musi być trzykrotnie 

przemyty odpowiednim rozpuszczalnikiem, w 

którym substancje te się rozpuszczają.

Roztwory po przemywaniu muszą być zebrane i 

traktowane jako "odpady niebezpieczne". 

Następnie opakowanie musi być trzykrotnie 

przemyte wodą i wysuszone na powietrzu zanim 

pojemnik zostanie skierowany do odpadów 

komunalnych. 

Zamiast wyrzucić go do odpadów pojemnik można 

użyć do gromadzenia odpowiednich zgodnych z 

nim odpadów (które nie są agresywne w stosunku 

do materiału z którego został wykonany).

background image

 

 

Butle gazowe

Powinny zostać zwrócone do producenta lub 

pośrednika, od którego zostały zakupione. Należy 

to połączyć z najbliższą dostawą świeżo 

napełnionych butli. W przypadku gdy w 

laboratorium napotkasz pozostawione butle po 

gazach należy skontaktować się z wytwórcą i 

zorganizować ich zwrot. Transport butli musi być 

zorganizowany zgodnie z obowiązującymi 

przepisami, a butle przewożone w odpowiednich 

pojemnikach.

background image

 

 

Wyposażenie laboratorium / 

Przedmioty szklane

Mogą być usuwane z odpadami komunalnymi o 
ile nie są skażone toksycznymi substancjami. 

Jeżeli są skażone to należy zapakować je w 
odpowiedni kontener i zaetykietować go jako 
odpady niebezpieczne. 

Substancja którą są skażone takie przedmioty 
musi być wyszczególniona na etykiecie.

background image

 

 

Silikażele / środki suszące

Zużyte żele krzemionkowe i środki suszące, które 
są silnie zanieczyszczone muszą być traktowane 
jako odpady niebezpieczne.

Termometry / odpady zawierające rtęć

• Ciekłą rtęć można poddać recyklingowi, lecz jego 
koszty są wysokie. Do usuwania rozlanej rtęci 
można użyć odpowiednich zestawów. Cała zebrana 
rtęć musi zostać
wprowadzona do odpowiedniego pojemnika i 
oznakowana jako odpad niebezpieczny.

background image

 

 

Podsumowanie

W Polsce stopień zagospodarowania odpadów 
niebezpiecznych jest kształtowany przez rynek 
odbiorców. Obecnie istnieje możliwość odbioru z 
rynku i zagospodarowania: akumulatorów 
samochodowych, lamp rtęciowych i olejów 
przepracowanych.

Prowadzi się też akcje zbiórki baterii, 
przeterminowanych leków, świetlówek i 
termometrów rtęciowych oraz złomu metali 
kolorowych. 

background image

 

 

Literatura:

Zarządzanie gospodarką odpadami, autor 
zbiorowy, Poznań 2006.

Odpady niebezpieczne podstawy teoretyczne, J. 
W. Wandrasz, J. Biegańska.

Podstawy gospodarki odpadami, Cz. Rosik- 
Dulewska.

http://isip.sejm.gov.pl

http://www.chem.univ.gda.pl/informacje/dla_praco
wnikow/odpady_niebezpieczne/poradnik_odpady.p
df


Document Outline