Bezpieczeństwo
ekologiczne
Bezpieczeństwo
ekologiczne
2 aspekty bezpieczeństwa
Brak
bezpieczeńst
wa
obsesja
Fałszywe
bezpieczeńst
wo
bezpieczeńs
two
Subiektyw
na
niepewnoś
ć
Obiektywna
niepewność
duża
mała
duża
mała
Kierunki ewolucji zakresu treści
bezpieczeństwa
Zakres przedmiotowy (5 wymiarów
bezpieczeństwa: polityczny, gospodarczy,
społeczny, wojskowy, ekologiczny);
Zakres podmiotowy;
Zakres przestrzenny;
Zakres chronionych wartości;
Zakres działań;
Zakres sposobu rozumienia
bezpieczeństwa.
Dynamika bezpieczeństwa
Proces decentralizacji
Procesy centralizacji – skutki
bardzo zróżnicowane ze względu
na:
a)
Wzrost wrażliwości i podatności
państw na negatywne impulsy
środowiska międzynarodowego;
b)
Ewolucja charakteru zagrożeń;
c) Poszerzenie przedmiotowego
zakresu bezpieczeństwa
d) Ograniczenie stosowania siły
wojskowej
e) Narastanie potrzeby kolektywnego
działania;
f) Poszerzenie przestrzennego
zakresu bezpieczeństwa
Kontrowersje związane z
łączeniem problemów
ekologicznych z bezpieczeństwem
międzynarodowym
Dyskusja na 3 płaszczyznach:
1.
Społecznej;
2.
Politycznej;
3.
Naukowej.
Społeczna
Bezpieczeństwo jest cenioną
wartością społeczną. Zmiana w
uznawanych wartościach z
materialistycznych na
posmaterialistyczne
Polityczna
Upolitycznienie problemów ekologicznych;
Widoczne jest to w rezolucjach ZO ONZ;
Zaczęto analizować sprzężenia pomiędzy
bezpieczeństwem a środowiskiem;
Państwa ponoszą odpowiedzialność za
ochronę obywateli przed zagrożeniami
ekologicznymi. Bezpieczeństwo
ekologiczne jest częścią
międzynarodowego
cd.
Współpraca na płaszczyźnie
KBWE a obecnie OBWE na rzecz
ochrony środowiska
1999 rok Karta Bezpieczeństwa
Europejskiego
Naukowa
Argumenty przeciwników
D. Deudney
1.
Wąskie rozumienie bezpieczeństwa;
2.
Nieintencyjny charakter zagrożeń
3.
Tendencje nacjonalistyczne
Ch. Daase – problem stanowi
konceptualizacja zagadnienia
bezpieczeństwa
3 heterogeniczne elementy składowe
bezpieczeństwa, które nie tworzą
spójnej całości
1.
Zabezpieczenie przed atakiem militarnym
przeciwnika na zasoby naturalne państwa
czy też wykorzystywanie technik
modyfikacji środowiska w celach wrogich;
2.
Zabezpieczenie przed konfliktem
militarnym o wyczerpywalne zasoby;
3.
Zabezpieczenie przed zniszczeniem
zasobów naturalnych
Lynn-Jones
Zagrożenia mają charakter nieintencyjny
Traktowanie problemów ekologicznych jako
zagrożeń, może mieć negatywne
konsekwencje dla ochrony środowiska
Struktury aparatu państwowego nie są
przystosowane do podejmowania zagrożeń
ekologicznych
Zauważa zależności przyczynowo-skutkowe
między niektórymi problemami
ekologicznymi a bezpieczeństwem
narodowym i międzynarodowym
Argumenty zwolenników
Konieczna jest redefinicja pojęcia
„bezpieczeństwo”
Problemy ekologiczne mogą
bezpośrednio zagrażać potencjałowi
gospodarczemu, egzystencji
Istnieją zależności przyczynowo-
skutkowe między degradacją
środowiska i wyczerpywaniem się
surowców a bezpieczeństwem
Środowisko naturalne może stać
się celem ataków militarnych
intencyjnych lub instrumentem
zadawania strat przeciwnikowi.
Są źródłem napięć i konfliktów
Charakterystyka
współzależności
ekologicznych
Jedność środowiska naturalnego;
Ograniczenie zasobów
Różny poziom wrażliwości i
podatności państw na zmiany
środowiskowe.
Sprzężenia problemów
ekologicznych i
bezpieczeństwa
Negatywne
1.
Kontrola nad
zasobami
naturalnymi
2.
Sprzeczność
między jednością
środowiska a
państwowo-
terytorialną
organizacją świata
Pozytywne
1.
Idea wspólnego
bezpieczeństwa
ekologicznego;
2.
Idea sojuszy
ekologicznych;
3.
Współpraca
sprzyja
narastaniu
współzależności
Konflikty o:
1.
Zasoby wspólne:
-
wzajemnie
wykluczająca się
konsumpcja;
-
Kolizja interesów
użytkowników
podobnych;
-
Konflikt
interesów między
różnymi
użytkownikami
-
spowodowanie
szkody przez
jednego
użytkownika na
terytorium
drugiego;
-
Korzystanie z dóbr
wspólnych przez
jedno państwa w
sposób tworzący
zagrożenia dla
innych
2. Dochodzi do upolitycznienia tych
konfliktów;
3. Skutki niedoboru zasobów
naturalnych oddziaływają na
wnętrze państwa;
4. Techniki modyfikacji środowiska
naturalnego w celach wrogich.
Def. Bezpieczeństwa
ekologicznego wg M.
Pietrasia
B.E. oznacza taki stan stosunków
społecznych, w tym treści, form i
sposobów organizacji stosunków
międzynarodowych, który nie tylko
ogranicza i eliminuje zagrożenia
ekologiczne, lecz także promuje
pozytywne działania umożliwiając
realizację wartości istotnych dla
istnienia i rozwoju narodów i państw.
2005 Pokojowa Nagroda
Nobla
Wiceminister środowiska Kenii Wangari
Maathai
Jest założycielką ruchu Pasa Ziemi,
który walczy z degradacją lasów
Przewodniczący komitetu
noblowskiego podkreślił, że po raz
pierwszy przyznano nagrodę za
ochronę środowiska naturalnego – jako
istotnego składnika pokoju na świecie
Zagrożenia ekologiczne
zmienną zachowań
międzynarodowych
Role ekologiczne państw
Rola lidera
Rola państwa wspierającego
Rola państwa wahającego się
Rola państwa weta
Uwarunkowania
interesów
ekologicznych
Struktura obciążeń na środowisko
a.
Obciążenia symetryczne i
niesymetryczne
Czynniki wewnętrzne
a.
Uwarunkowania gospodarcze;
b.
Rola lobby biurokratycznego;
c.
Ruchy ekologiczne
d.
Siła lub słabość państw w pewnych
dziedzinach i podatność na zmiany ekol.
Przykłady napięć i sporów
1987 Rumunia i Bułgaria – wojna
chemiczna
Spór polsko-czeski o budowę
koksowni w Stonawie
Konflikt Austria Czechy –
elektrownia jądrowa w Temelinie
Słowacko węgierski spór o zapory
na Dunaju
Gra typu PNKZ – dylemat
więźnia problem wspólnego
działania
N;N
K (Z);P
P;K (Z)
K;K
A
P
W
B
P
W
Problem kolektywnego
działania
Państwo
A
Państwo
B
strategia wypłata
strategia wypłata
P-
współpraca
Nagroda P
Nagroda
P
Koszty
W
Pokusa
W-
rywalizacja
Pokusa
P
Koszty
W
Kara
W
Kara
Co skłania do
kolektywnych działań?
Fakt, że środowisko naturalne tworzy
kompleksowy system wzajemnych
powiązań, który poprzecinany jest
granicami państw narodowych;
Problemy ekologiczne z reguły mają
charakter transgraniczny;
Zasoby naturalne są dobrami
wspólnymi
Wzajemna współpraca może być
promowana przez 3 kategorie
działań:
1.
Współpraca w przyszłości musi być
tak samo ważna jak w teraźniejszości;
2.
Zmiana struktury „wypłat” i „kar” za
unikanie współpracy;
3.
Promowanie wartości wiedzy,
umiejętność rozpoznawania
wcześniejszych zachowań partnera,
jego cech i na tej podstawie
podejmowanie decyzji.
Nurty definicyjne reżimu
międzynarodowego:
Bardzo szerokie rozumienie reżimu.
Reżimy istnieją w istotnych obszarach
stosunków międzynarodowych, tam
gdzie występuje regularność zachowań
będąca wynikiem norm, zasad i reguł.
Wielostronne umowy między
państwami ukierunkowane na
regulowanie narodowych działań w
określonej sferze s.m.
Zasady normy i procedury
decyzyjne wokół których
następuje rozbieżność oczekiwań
podmiotów w określonej
dziedzinie stosunków
międzynarodowych.
Reżim międzynarodowy
J. Ruggie definiował je jako
zespoły wzajemnych oczekiwań,
skonkretyzowanych w postaci
reguł, regulacji i planów w
zgodzie z którymi przebiega
proces alokacji organizacyjnej,
energii i finansowych zasobów
uczestników międzynarodowych.
Struktura reżimów
międzynarodowych
Zasady;
Normy;
Reguły;
Procedury.
Zasady charakteryzuje duży poziom
ogólności. Określają one zjawiska i
wartości do których państwa mają
dążyć. Zakładają cele
międzynarodowej polityki ekol.Są
produktem finalnym konferencji
międzynarodowych. Np.: zasada
ostrożności, odpowiedzialności,
informowania społeczeństwa,
zanieczyszczający płaci, działania na
przyszłość.
Normy – określają ogólne kierunki
postępowania stron reżimu tzn.
pewne standardy zachowań w
kategoriach praw i obowiązków.
Powiązane z normami prawa
międzynarodowego. Ogólne
normy są konkretyzowane w
poszczególnych regulacjach
prawnomiędzynarodowych.
Reguły – powiązane z normami są
ich ukonkretnieniem. Określają
prawa i obowiązki państw.
Konkretyzowane są w przepisach i
zakazach np.: redukcja związana z
redukcją emisji dwutlenku siarki –
klub 30%
Procedury – określają reguły
postępowania w procesie
funkcjonowania reżimu. Wiążą się
np. z procedurami decyzyjnymi.
Specyfika funkcjonowania
reżimu
Rola pośrednika;
Reżimy istnieją tam gdzie
interakcje państw są wtłoczone w
ramy przyjętych regulacji i
wynikają ze wspólnych decyzji;
Powstają tam gdzie występują
rozbieżności interesów
Uwarunkowania
przyczynowo- skutkowe
Reżimy
Zachowania
Reżimy jako zmienna
interweniująca
1. Przezwyciężają dylematy
kolektywnego działania przez:
Poprawę komunikacji między
państwami, wzrost zaufania;
Tworzą reguły, które powodują
narastanie zbieżności oczekiwań co
do wzajemnych zachowań, podnoszą
poziom przewidywalności;
Procesy interakcji są grą powtarzalną
Tworzą materialne i osobowe
struktury
2.
Stabilizują więzi między
państwami. Prowadzi to
zastępowania uzgodnień ad
hoc długoterminową
współpracą opartą na
wspólnie zaakceptowanym
kodeksie postępowania.
Jak modyfikują
zachowania państw
Mechanizm „kija i marchewki”;
Regulacje są wytycznymi dla ośrodków
decyzyjnych;
Wpływają na proces decyzyjny, niwelują
stereotypy, dzięki informacji;
Obniżają konfliktowość interesów państw
Budują zaufanie;
Ułatwiają rozwiązywanie konfliktowych
interesów.
Międzynarodowe prawo
ochrony środowiska
Sposoby rozwiązywania
problemów:
Formułowanie formalnych zakazów
powodowania szkód ekologicznych
oraz zobowiązania do zapobiegania
i redukcji obciążeń środowiska;
Proces negocjacji jak i realizacji
umów ekol. umożliwia państwu
określenie i wykonywanie
wspólnych interesów
Tworzenie międzynarodowego
prawa ochrony środowiska
stymuluje rozwój badań naukowych,
dotyczących charakteru zagrożeń
ekologicznych oraz ich obecnego i
potencjalnego wpływu na
funkcjonowanie społeczeństw i
państw
A. Timoszenko proponuje
wypracowanie specjalnych zasad
zachowań państw:
Jednakowe bezpieczeństwo
ekologiczne;
Zakaz agresji ekologicznej;
Regularna wymiana informacji nt.
sytuacji ekologicznej;
Kontrola wykonywania przyjętych
zobowiązań;
Zapobieganie szkodom ekologicznym;
Międzynarodowa współpraca w
odniesieniu do zagrożeń
ekologicznych;
Pokojowe rozwiązywanie
problemów transgranicznych;
Współpraca naukowo-techniczna;
Odpowiedzialność za szkody w
środowisku
Zakres przedmiotowy
regulacji prawnych
1.
Transgraniczne szkody wobec
elementów środowiska
2.
Eksploatacja i ochrona zasobów
naturalnych dzielonych
3.
Używanie i ochrona obszarów poza
jurysdykcją narodową, np.: wody
międzynarodowe, przestrzeń
kosmiczna;
4.
Rozwiązywanie globalnych problemów
Efektywność prawa
podnoszą:
Konwencje ramowe;
„Miękkie prawo” – rekomendacje,
programy, deklaracje;
Wzmacnianie wykonywania
reżimów na poziomie lokalnym;
Zasada ostrożności
Kategoria szkody
ekologicznej
Szkody wyrządzone środowisku
naturalnemu w drodze emisji
szkodliwych substancji;
Degradacja lub wyczerpywanie
się surowców naturalnych
ważnych dla egzystencji ludzkiej;
Szkody, które godzą w przyjęte
standardy zdrowia lub dobrobytu.