Okres i całokształt zmian
zachodzących w
organizmie kobiety (też
samicy ssaków) od
zapłodnienia do wydania
na świat płodu; czas
trwania u poszczególnych
gat. jest różny, u kobiety
ok. 280 dni.
• 1 miesiąc - dziecko rozpoczyna swoje
życie jako komórka o średnicy około 0,1
milimetra.
• 2 miesiąc - jest to okres bardzo
intensywnego rozwoju.
• 3 miesiąc - wszystkie części mózgu są już
ukształtowane, bardzo intensywnie
wzrasta liczba połączeń nerwowych.
• 4 miesiąc - jest to etap, w którym wszystkie
narządy wewnętrzne doskonalą swoje
funkcje.
• 5 miesiąc - matka zaczyna wyczuwać
pierwsze ruchy dziecka.
• 6 miesiąc - wytwarzają się wiązadła
stawowe, kostnieje szkielet, płuca zaczynają
wytwarzać surfaktant, który pomorze po
urodzeniu nabrać powietrza.
• 7 miesiąc - zaczyna zmieniać
pozycję i ustawia się głową w dół.
• 8 miesiąc - dziecko intensywnie
rośnie i przybiera na wadze.
• 9 miesiąc - poród.
Od chwili zapłodnienia nie tylko gwałtownie nasila
się wydzielanie hormonów dobrze już znanych i
obecnych wcześniej, ale zaczyna się też produkcja
nowych, występujących tylko w ciąży. Ta nagła
rewolucja ma na celu zapewnienie jak najlepszych
warunków do rozwoju płodu i przygotowanie ciała
kobiety do porodu. Niestety, skutkiem ubocznym
działania hormonów są przykre objawy: nudności,
zgaga, zaparcia czy tzw. humory, czyli niestabilność
emocjonalna.
Hormon produkowany od ok. 7. dnia po
zapłodnieniu (gdy zarodek jest w stadium
blastocysty). Odgrywa bardzo ważną rolę w
produkcji hormonów koniecznych do utrzymania
ciąży, zwłaszcza progesteronu. Najwięcej hCG jest
w I trymestrze, potem jej stężenie spada.
Jest naturalnym estrogenem.
Dzięki estrogenom macica się
powiększa, więcej jest w niej naczyń
krwionośnych, a podczas porodu jej
mięsień jest podatny na działanie
pobudzającej skurcze oksytocyny.
Estrogeny wpływają też na rozwój
kanalików mlekowych w piersiach.
• Progesteron robi wszystko, by jajo
najpierw zagnieździło się w macicy, a
potem mogło się tam bezpiecznie
rozwijać. Przede wszystkim
zapobiega zbyt silnym i
przedwczesnym skurczom oraz
reguluje funkcjonowanie łożyska.
Hormon ten rozluźnia więzadła macicy
na krótko przed porodem w celu
ułatwienia przejścia noworodka przez
kanał rodny. Relaksyna działa tylko w
tych przypadkach, kiedy tkanka
łączna została uprzednio uczulona
działaniem żeńskiego hormonu -
estradiolu.
Etapy:
• Okres rozwierania szyjki
macicy, trwający kilka do
kilkunastu godzin
• Okres wydalania płodu lub
skurczów partych, który trwa
30 do 90 minut
• Okres oddzielenia i wydalania
łożyska trwający kilka minut
Pierwszym okresem porodu zarządza
hormon zwany oksytocyną. Jego
zadaniem jest obkurczać mięsień
macicy. Po porodzie ten sam hormon
decyduje o wypływie pokarmu.
To wytwarzany przez przysadkę mózgową
hormon powodujący skurcze macicy podczas
porodu, połogu i orgazmu. Jest obecna już
podczas ciąży, ale dopiero podczas porodu
(za sprawą estrogenów) mięsień macicy
uwrażliwia się na działanie oksytocyny i
regularnie się kurczy. Po porodzie oksytocyna
wydziela się podczas ssania piersi przez
dziecko – powoduje to wypływanie mleka, a
jednocześnie obkurczanie się macicy.
W następnych godzinach w organizmie
rodzącej dochodzi do zwiększonego
wydzielania adrenaliny. To ona
mobilizuje nawet bardzo zmęczoną
kobietę do ogromnego wysiłku
wypierania dziecka
• Działają wtedy także inne hormony,
które wprawiają rodzącą w stan
lekkiego oszołomienia. Są to
endorfiny – pochodne morfiny
produkowane w naszym ciele. Mają
one także działanie znieczulające, a
na koniec pozwalają zapomnieć o
trudach porodu.
czas, w którym samice
ssaków posiadają zdolność
wydzielania mleka celem
karmienia młodych
(karmienie piersią).
Długość okresu laktacji
zależna jest od wielu
czynników, m.in. od
wielkości noworodka, od
stopnia jego rozwoju w
chwili urodzenia.
• Wytwarzanie mleka wywołuje
hormon przedniego płata przysadki
mózgowej - prolaktyna, pojawiająca
się dopiero po porodzie.
• Laktogen łożyskowy ma działanie
podobne do prolaktyny.
• przygotowuje on gruczoł sutkowy do
laktacji a także działa
przeciwinsulinowo
Bibliografia
• Traczyk, Władysław Zygmunt, Fizjologia
człowieka w zarysie, Warszawa
Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007
• Fizjologia człowieka z elementami fizjologii
stosowanej i klinicznej, red. Władysław Z.
Traczyk, red. Andrzej Trzebski, Warszawa
Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2001
• Anatomia i fizjologia człowieka, Bogusław
Gołąb, Władysław Z. Traczyk, współprac.
Michał Karasek, Jaktorów Ośrodek
Doradztwa i Szkolenia "TUR", 2003.