PODSTAWY
PODSTAWY
PSYCHOPATOLOGI
PSYCHOPATOLOGI
I
I
PODSTAWY
PODSTAWY
PSYCHOPATOLOGI
PSYCHOPATOLOGI
I
I
PSYCHOPATOLOGIA
PSYCHOPATOLOGIA
OGÓLNA
OGÓLNA
Psychopatologia jest dziedziną wiedzy
Psychopatologia jest dziedziną wiedzy
zajmującą się
zajmującą się
-
o
o
pisywaniem
pisywaniem
-
i
i
nterpretowaniem
nterpretowaniem
-
w
w
yjaśnianiem
yjaśnianiem
-
klasyfikowaniem zjawisk
klasyfikowaniem zjawisk
psychicznych, które stanowią
psychicznych, które stanowią
odchylenie od prawidłowych
odchylenie od prawidłowych
czynności psychicznych
czynności psychicznych
Objawy
Objawy
i zespoły
i zespoły
psychopatologiczne
psychopatologiczne
Objawy psychopatologiczne
Objawy psychopatologiczne
są to zjawiska
są to zjawiska
dające się stwierdzić w wywiadzie, bezpośrednim
dające się stwierdzić w wywiadzie, bezpośrednim
badaniu lub obserwacji, które świadczą o
badaniu lub obserwacji, które świadczą o
nieprawidłowych funkcjach psychicznych
nieprawidłowych funkcjach psychicznych
,
,
przejawach życia psychicznego
przejawach życia psychicznego
i mają dla lekarza
i mają dla lekarza
wartość
wartość
diagnostyczną, prognostyczną i terapeutyczną
diagnostyczną, prognostyczną i terapeutyczną
Zespołami psychopatologicznymi
Zespołami psychopatologicznymi
nazywamy
nazywamy
określone stany zaburzeń psychicznych
określone stany zaburzeń psychicznych
składające się z objawów stałych, typowych i
składające się z objawów stałych, typowych i
ewentualnie objawów dodatkowych,
ewentualnie objawów dodatkowych,
charakteryzujące się określonym przebiegiem
charakteryzujące się określonym przebiegiem
(np. zespół depresyjny, paranoiczny, maniakalny)
(np. zespół depresyjny, paranoiczny, maniakalny)
Objawy psychopatologiczne
Objawy psychopatologiczne
Objawy homonomiczne
Objawy homonomiczne
różnią się od
różnią się od
przeżyć prawidłowych ilościowo czyli
przeżyć prawidłowych ilościowo czyli
nasileniem, czasem trwania, nadmiarowością
nasileniem, czasem trwania, nadmiarowością
lub nieadekwatnością do sytuacji, wpływem
lub nieadekwatnością do sytuacji, wpływem
na funkcjonowanie i mogą być źródłem
na funkcjonowanie i mogą być źródłem
cierpienia lub dyskomfortu (np. smutek-
cierpienia lub dyskomfortu (np. smutek-
nastrój
nastrój
obniżony w zab.
obniżony w zab.
depresyjny
depresyjny
m
m
)
)
Objawy heteronomiczne
Objawy heteronomiczne
różnią się od
różnią się od
przeżyć prawidłowych jakościowo, nie
przeżyć prawidłowych jakościowo, nie
występują u osób zdrowych psychicznie np.
występują u osób zdrowych psychicznie np.
urojenia i omamy (wyjątkiem są omamy
urojenia i omamy (wyjątkiem są omamy
hipnagogiczne i hipnopompiczne).
hipnagogiczne i hipnopompiczne).
Podział objawów psych
Podział objawów psych
opatolog
opatolog
icznych
icznych
Objawy zaburzeń czynności
Objawy zaburzeń czynności
poznawczych
poznawczych
Objawy zaburzeń czynności
Objawy zaburzeń czynności
emocjonalnych
emocjonalnych
i motywacyjnych
i motywacyjnych
Objawy zaburzeń integracji
Objawy zaburzeń integracji
czynności psychicznych
czynności psychicznych
C
C
zynności poznawcz
zynności poznawcz
e
e
C
C
zynności poznawcz
zynności poznawcz
e
e
pozwalają człowiekowi
pozwalają człowiekowi
-
-
rozpoznawać
rozpoznawać
zjawiska środowiska
zjawiska środowiska
zewnętrznego i własnego organizmu
zewnętrznego i własnego organizmu
(spostrzeganie i uwaga)
(spostrzeganie i uwaga)
-
-
utrwalać
utrwalać
je (pamięć)
je (pamięć)
-
-
scalać
scalać
w spójny system indywidualnej wiedzy
w spójny system indywidualnej wiedzy
o świecie (myślenie, język).
o świecie (myślenie, język).
Czynności te umożliwiają adekwatne
Czynności te umożliwiają adekwatne
reagowanie i wpływanie na zmieniające się
reagowanie i wpływanie na zmieniające się
warunki zewnętrzne i wewnętrzne.
warunki zewnętrzne i wewnętrzne.
C
C
zynności poznawcz
zynności poznawcz
e
e
Spostrzeganie
Spostrzeganie
– odzwierciedlanie przedmiotów
– odzwierciedlanie przedmiotów
za pomocą zmysłów.
za pomocą zmysłów.
Uwaga
Uwaga
– ukierunkowanie czynności poznawczych,
– ukierunkowanie czynności poznawczych,
mechanizm ograniczający nadmiar informacji.
mechanizm ograniczający nadmiar informacji.
Pamięć
Pamięć
– czynność poznawcza, która polega na
– czynność poznawcza, która polega na
utrwalaniu (zapamiętywanie), przechowywaniu,
utrwalaniu (zapamiętywanie), przechowywaniu,
rozpoznawaniu, odtwarzaniu informacji.
rozpoznawaniu, odtwarzaniu informacji.
Myślenie
Myślenie
– przetwarzanie informacji w
– przetwarzanie informacji w
wyobrażenia, pojęcia, zdania, oraz operowanie
wyobrażenia, pojęcia, zdania, oraz operowanie
nimi (analiza, wnioskowanie, abstrahowanie,
nimi (analiza, wnioskowanie, abstrahowanie,
uogólnianie
itd.)
a
zatem
tworzenie
uogólnianie
itd.)
a
zatem
tworzenie
indywidualnego systemu wiedzy o świecie, które
indywidualnego systemu wiedzy o świecie, które
umożliwia przystosowanie się do wymogów życia.
umożliwia przystosowanie się do wymogów życia.
Podział o
Podział o
bjaw
bjaw
ów
ów
zaburzeń
zaburzeń
czynności poznawczych
czynności poznawczych
Zaburzenia spostrzegania
Zaburzenia spostrzegania
Zaburzenia uwagi
Zaburzenia uwagi
Zaburzenia pamięci
Zaburzenia pamięci
Zaburzenia myślenia
Zaburzenia myślenia
Podział zaburzeń uwagi
Podział zaburzeń uwagi
nadmierna lub niedostateczna
nadmierna lub niedostateczna
przerzutność uwagi,
przerzutność uwagi,
zaburzenia skupieni
zaburzenia skupieni
a
a
uwagi
uwagi
(koncentracji),
(koncentracji),
niedostateczna trwałość uwagi,
niedostateczna trwałość uwagi,
nadmierna lub
nadmierna lub
niedostateczna
niedostateczna
podzielność uwagi,
podzielność uwagi,
niedostateczna rozpiętość uwagi
niedostateczna rozpiętość uwagi
(zakres).
(zakres).
Podział pamięci
Podział pamięci
Pamięć bezpośrednia (pamię
Pamięć bezpośrednia (pamię
ć
ć
sensoryczn
sensoryczn
a
a
)
)
-
-
informacja
informacja
zatrzymywana jest w pamięci na czas krótszy od sekundy.
zatrzymywana jest w pamięci na czas krótszy od sekundy.
Pamięć krótkotrwała (pamię
Pamięć krótkotrwała (pamię
ć
ć
pierwotn
pierwotn
a
a
lub operacyjn
lub operacyjn
a
a
)
)
ma
ma
ograniczoną pojemność ( zwykle obejmuje naraz 7+/- 2 elementy, np.
ograniczoną pojemność ( zwykle obejmuje naraz 7+/- 2 elementy, np.
numer telefonu). Informacje te zostają zwykle zapomniane po 15-30
numer telefonu). Informacje te zostają zwykle zapomniane po 15-30
sekundach, o ile nie są utrwalone lub przekształcone w pamięć
sekundach, o ile nie są utrwalone lub przekształcone w pamięć
długotrwałą.
długotrwałą.
W
W
pamięci długotrwałej (pamię
pamięci długotrwałej (pamię
ć
ć
wtórn
wtórn
a
a
)
)
przechowywane są
przechowywane są
wszystkie przetworzone i zrozumiane informacje, przez okres od kilku
wszystkie przetworzone i zrozumiane informacje, przez okres od kilku
minut do dziesiątek lat.
minut do dziesiątek lat.
D
D
zieli się na
zieli się na
pamięć świeżą
pamięć świeżą
dotyczącą informacji
dotyczącą informacji
zmagazynowanych w pamięci kilka minut, godzin, dni, tygodni lub
zmagazynowanych w pamięci kilka minut, godzin, dni, tygodni lub
miesięcy temu oraz
miesięcy temu oraz
p
p
amięć odległą
amięć odległą
obejmującą informacje
obejmującą informacje
zmagazynowane w wiele lat temu.
zmagazynowane w wiele lat temu.
Pamięć długotrwała może być
Pamięć długotrwała może być
jawna
jawna
lub
lub
ukryta
ukryta
.
.
Pamięć jawna
Pamięć jawna
(
(
pamię
pamię
ć
ć
deklaratywn
deklaratywn
a
a
) obejmuje wszystkie zapamiętane informacje,
) obejmuje wszystkie zapamiętane informacje,
które dostępne są świadomości i zatem mogą być przekazane innym.
które dostępne są świadomości i zatem mogą być przekazane innym.
Pamięć ukryta
Pamięć ukryta
(
(
pamię
pamię
ć
ć
proceduraln
proceduraln
a
a
) obejmuje wszystkie
) obejmuje wszystkie
informacje, które są przechowywane bez ich uświadomienia sobie, np.
informacje, które są przechowywane bez ich uświadomienia sobie, np.
umiejętność posługiwania się językiem lub jazdy na rowerze.
umiejętność posługiwania się językiem lub jazdy na rowerze.
Podział zaburzeń
Podział zaburzeń
pamięci
pamięci
A
A
Ilościowe
Ilościowe
czyli
czyli
dysmnezje
dysmnezje
dzielimy na
dzielimy na
:
:
hipermnezję
hipermnezję
(pamięć wzmożoną),
(pamięć wzmożoną),
hipomnezję
hipomnezję
(pamięć osłabioną, ograniczoną),
(pamięć osłabioną, ograniczoną),
a
a
mnezję
mnezję
-
-
utrat
utrat
a
a
możliwości przechowywania w
możliwości przechowywania w
pamięci nowych informacji lub odtwarzania informacji
pamięci nowych informacji lub odtwarzania informacji
wcześniej zmagazynowanych
wcześniej zmagazynowanych
;
;
może być spowodowana
może być spowodowana
chorobą mózgu (np. uraz głowy) lub czynnikami o
chorobą mózgu (np. uraz głowy) lub czynnikami o
charakterze stresorów emocjonalnych (np. amnezja
charakterze stresorów emocjonalnych (np. amnezja
dysocjalna)
dysocjalna)
ekmnezję
ekmnezję
(przeżywanie
przeszłości
jako
(przeżywanie
przeszłości
jako
teraźniejszości; tradycyjnie tym terminem określa się
teraźniejszości; tradycyjnie tym terminem określa się
też
znaczne
ograniczenie
pamięci
wydarzeń
też
znaczne
ograniczenie
pamięci
wydarzeń
niedawnych przy dość dobrze zachowanej pamięci
niedawnych przy dość dobrze zachowanej pamięci
wydarzeń wcześniejszych)
wydarzeń wcześniejszych)
B.
B.
Jakościowe
Jakościowe
czyli
czyli
paramnezje
paramnezje
dzielimy na
dzielimy na
:
:
pseudomnezje
pseudomnezje
:
:
omamy pamięciowe
omamy pamięciowe
(
(
fałszywe
fałszywe
wspomnienia
przeżywane
jako
rzeczywiste
wspomnienia
przeżywane
jako
rzeczywiste
)
)
,
,
konfabulacje
konfabulacje
(
(
fałszywe wspomnienia wypełniające
fałszywe wspomnienia wypełniające
aktualną lukę pamięciową),
aktualną lukę pamięciową),
Allomnezje
Allomnezje
:
:
złudzenia pamięciowe
złudzenia pamięciowe
(czyli
(czyli
iluzje
iluzje
pamięci
pamięci
-
-
zniekształcone wspomnienia
zniekształcone wspomnienia
)
)
,
,
kryptomnezje
kryptomnezje
(wspomnienia
bez
świadomego
poczucia
ich
(wspomnienia
bez
świadomego
poczucia
ich
odtwarzania, bez rozpoznania ich wtórności np.
odtwarzania, bez rozpoznania ich wtórności np.
nieświadomy
plagiat),
nieświadomy
plagiat),
złudzenia
utożsamiające
złudzenia
utożsamiające
(błędna identyfikacja w czasie aktualnie przeżywanej
(błędna identyfikacja w czasie aktualnie przeżywanej
sytuacji np. deja vu - już widziałem, deja vecu - już
sytuacji np. deja vu - już widziałem, deja vecu - już
przeżywałem, jamais vu -nigdy nie widziałem, jamais
przeżywałem, jamais vu -nigdy nie widziałem, jamais
vecu - nigdy nie przeżywałem).
vecu - nigdy nie przeżywałem).
Zaburzenia spostrzegania
Zaburzenia spostrzegania
Złudzenia (iluzje)
Złudzenia (iluzje)
Omamy (halucynacje)
Omamy (halucynacje)
Pseudoomamy (pseudohalucynacje)
Pseudoomamy (pseudohalucynacje)
Omamy rzekome
Omamy rzekome
Zaburzenia spostrzegania
Zaburzenia spostrzegania
Złudzenia (iluzje)
Złudzenia (iluzje)
zniekształcone spostrzeżenia, realnie istniejących
zniekształcone spostrzeżenia, realnie istniejących
zjawisk lub przedmiotów
zjawisk lub przedmiotów
mogą być
mogą być
:
:
fizjologiczne
fizjologiczne
, gdy występują
, gdy występują
w warunkach
w warunkach
utrudniających właściwe rozpoznanie bodźca np.
utrudniających właściwe rozpoznanie bodźca np.
pod wpływem strachu, zmęczenia, ciemności) i są
pod wpływem strachu, zmęczenia, ciemności) i są
korygowane
korygowane
patologiczne
patologiczne
, których przeżywający nie koryguje
, których przeżywający nie koryguje
mimo dowodów błędności.
mimo dowodów błędności.
Zaburzenia spostrzegania
Zaburzenia spostrzegania
Omamy (halucynacje)
Omamy (halucynacje)
spostrzeżenia powstające bez bodźców
spostrzeżenia powstające bez bodźców
działających z zewnątrz,
działających z zewnątrz,
są rzutowane na zewnątrz,
są rzutowane na zewnątrz,
towarzyszy im poczucie realności (błędny
towarzyszy im poczucie realności (błędny
sąd realizujący)
sąd realizujący)
m
m
ogą być wzrokowe, słuchowe, smakowe,
ogą być wzrokowe, słuchowe, smakowe,
węchowe, dotykowe, czucia ustrojowego
węchowe, dotykowe, czucia ustrojowego
Zaburzenia spostrzegania
Zaburzenia spostrzegania
Pseudoomamy (pseudohalucynacje
Pseudoomamy (pseudohalucynacje
,
,
omamy rzekome)
omamy rzekome)
spostrzeżenia powstające bez bodźców
spostrzeżenia powstające bez bodźców
działających z zewnątrz,
działających z zewnątrz,
lokalizowane są w przestrzeni
lokalizowane są w przestrzeni
wewnętrznej chorego,
wewnętrznej chorego,
towarzyszy im poczucie realności
towarzyszy im poczucie realności
np. pseudoomamy słuchowe - "głosy"
np. pseudoomamy słuchowe - "głosy"
mogą być umiejsc
mogą być umiejsc
o
o
wi
wi
o
o
ne
ne
przez chorego w
przez chorego w
obrębie własnego ciała, np. w głowie, w
obrębie własnego ciała, np. w głowie, w
klatce piersiowej, brzuchu
klatce piersiowej, brzuchu
Zaburzenia spostrzegania
Zaburzenia spostrzegania
Parahalucynacje (paraomamy,
Parahalucynacje (paraomamy,
halucynoidy)
halucynoidy)
spostrzeżenia powstające bez bodźców
spostrzeżenia powstające bez bodźców
działających z zewnątrz,
działających z zewnątrz,
są rzutowane na zewnątrz lub do
są rzutowane na zewnątrz lub do
przestrzeni wewnętrznej,
przestrzeni wewnętrznej,
nie towarzyszy im poczucie realności
nie towarzyszy im poczucie realności
Do zjawisk tych zalicza się automatyzmy
Do zjawisk tych zalicza się automatyzmy
sensoryczne (np. błyski, szmery, dziwny
sensoryczne (np. błyski, szmery, dziwny
smak lub zapach, pojedyncze słowa,
smak lub zapach, pojedyncze słowa,
melodie).
melodie).
Objawy te najczęściej występują napadowo
Objawy te najczęściej występują napadowo
i zwykle związane są z padaczką
i zwykle związane są z padaczką
Zaburzenia myślenia
Zaburzenia myślenia
Zaburzenia treści myślenia
Zaburzenia treści myślenia
urojenia, obsesje, idee
urojenia, obsesje, idee
nadwartościowe, myśli depresyjne,
nadwartościowe, myśli depresyjne,
wielkościowe, lękowe, zubożenie
wielkościowe, lękowe, zubożenie
myślenia
myślenia
Zaburzenia formy myślenia
Zaburzenia formy myślenia
:
:
zaburzenia toku myślenia, zaburzenia
zaburzenia toku myślenia, zaburzenia
struktury i funkcji myślenia
struktury i funkcji myślenia
Zaburzenia treści myślenia
Zaburzenia treści myślenia
:
:
Urojenia
Urojenia
– fałszywe sądy i przekonania niezgodne z
– fałszywe sądy i przekonania niezgodne z
rzeczywistością i/lub niezgodne z obowiązującymi w
rzeczywistością i/lub niezgodne z obowiązującymi w
danym środowisku poglądami i normami, które chory
danym środowisku poglądami i normami, które chory
wypowiada
z
głębokim
przekonaniem
o
ich
wypowiada
z
głębokim
przekonaniem
o
ich
prawdziwości i których nie koryguje, mimo oczywistych
prawdziwości i których nie koryguje, mimo oczywistych
dowodów błędności. Istotną cechą urojeń jest ich
dowodów błędności. Istotną cechą urojeń jest ich
chorobowy kontekst tj. występują zawsze z innymi
chorobowy kontekst tj. występują zawsze z innymi
objawami psychopatologicznymi (tym różnią się od
objawami psychopatologicznymi (tym różnią się od
kłamstwa, przesądu, omyłki, niewiedzy itp.)
kłamstwa, przesądu, omyłki, niewiedzy itp.)
Podział wg treści
Podział wg treści
:
:
urojenia prześladowcze, ksobne
urojenia prześladowcze, ksobne
(odnoszące), oddziaływania, wpływu, odsłonięcia,
(odnoszące), oddziaływania, wpływu, odsłonięcia,
owładnięcia, niewierności małżeńskiej,
owładnięcia, niewierności małżeńskiej,
depresyjne
depresyjne
(grzeszności,
winy,
poniżenia,
zubożenia,
(grzeszności,
winy,
poniżenia,
zubożenia,
hipochondryczne
hipochondryczne
,
,
nihilistyczne), wielkościowe,
nihilistyczne), wielkościowe,
Idea
nadwartościowa
Idea
nadwartościowa
–
wyizolowane
–
wyizolowane
usystematyzowane
przekonania,
często
usystematyzowane
przekonania,
często
dotyczące własnej osoby, jej szczególnej roli
dotyczące własnej osoby, jej szczególnej roli
lub misji do spełnienia, którym towarzyszy
lub misji do spełnienia, którym towarzyszy
silna tendencja do ich realizacji, przy dużym
silna tendencja do ich realizacji, przy dużym
zaangażowaniu emocjonalnym. Zachowanie
zaangażowaniu emocjonalnym. Zachowanie
jest mało elastyczne i dysfunkcjonalne.
jest mało elastyczne i dysfunkcjonalne.
Natrętne myśli (obsesje)
Natrętne myśli (obsesje)
– uporczywie
– uporczywie
narzucające
się
wbrew
woli
myśli,
narzucające
się
wbrew
woli
myśli,
wyobrażenia, wspomnienia lub impulsy do
wyobrażenia, wspomnienia lub impulsy do
działania, z towarzyszącym przekonaniem o
działania, z towarzyszącym przekonaniem o
ich niedorzeczności; oceniane krytycznie i
ich niedorzeczności; oceniane krytycznie i
traktowane jako własne
traktowane jako własne
Zaburzenia formy myślenia
Zaburzenia formy myślenia
Z
Z
aburzenia toku myślenia
aburzenia toku myślenia
:
:
spowolnienie,
zahamowanie
myślenia,
spowolnienie,
zahamowanie
myślenia,
otamowania,
otamowania,
przyspieszenie, gonitwa myślową,
przyspieszenie, gonitwa myślową,
rozwlekłość, lepkość myślenia,
rozwlekłość, lepkość myślenia,
perseweracje, werbigeracje, stereotypie,
perseweracje, werbigeracje, stereotypie,
mutyzm i słowotok.
mutyzm i słowotok.
Z
Z
aburzenia struktury
aburzenia struktury
i funkcji
i funkcji
myślenia
myślenia
Myślenie paralogiczne
Myślenie paralogiczne
: odstępstwa od obowiązujących
: odstępstwa od obowiązujących
reguł logiki, łączenie nieracjonalnymi związkami
reguł logiki, łączenie nieracjonalnymi związkami
pewnych wydarzeń, niezrozumiałe
pewnych wydarzeń, niezrozumiałe
,
,
stosowane przez
stosowane przez
pacjenta
pacjenta
zasady relacji logicznych (równoważności,
zasady relacji logicznych (równoważności,
sprzeczności, wynikania)
sprzeczności, wynikania)
Przykładami myślenia paralogicznego są
Przykładami myślenia paralogicznego są
:
:
myślenie
nadmiernie
konkretne/
nadmiernie
myślenie
nadmiernie
konkretne/
nadmiernie
abstrakcyjne,
abstrakcyjne,
nieprawidłowe gospodarowanie pojęciami (posługiwanie
nieprawidłowe gospodarowanie pojęciami (posługiwanie
się pojęciami o znaczeniu prywatnym np. neologizm,
się pojęciami o znaczeniu prywatnym np. neologizm,
kontaminacje
kontaminacje
)
)
,
,
niewłaściwe
wnioskowanie
niewłaściwe
wnioskowanie
np.ambisentencja,
np.ambisentencja,
ambitendencja),
ambitendencja),
myślenie
magiczne
myślenie
magiczne
(
(
przekonanie,
że
słowem,
przekonanie,
że
słowem,
spojrzeniem, gestem można wpływać na bieg zdarzeń
spojrzeniem, gestem można wpływać na bieg zdarzeń
)
)
,
,
myślenie symboliczne
myślenie symboliczne
(
(
przypisywanie pewnym znakom,
przypisywanie pewnym znakom,
przedmiotom, działaniom itp. szczególnego znaczenia
przedmiotom, działaniom itp. szczególnego znaczenia
)
)
.
.
Z
Z
aburzenia struktury
aburzenia struktury
i funkcji
i funkcji
myślenia
myślenia
(cd)
(cd)
Myślenie dereistyczne
Myślenie dereistyczne
- skrajnie oderwane od
- skrajnie oderwane od
rzeczywistości
rzeczywistości
Myślenie autystyczne
Myślenie autystyczne
-
-
skoncentowane na własnych
skoncentowane na własnych
przeżyciach wewnętrznych
przeżyciach wewnętrznych
Rozkojarzenie
Rozkojarzenie
-
-
różnego stopnia dezorganizacja
różnego stopnia dezorganizacja
myślenia,
niekomunikatywność
i
nieskładność
myślenia,
niekomunikatywność
i
nieskładność
myślenia, brak logiki; wątki nie są ze sobą powiązane,
myślenia, brak logiki; wątki nie są ze sobą powiązane,
wypowiedzi
porozrywane,
niegramatyczne,;
w
wypowiedzi
porozrywane,
niegramatyczne,;
w
skrajnych przypadkach stanowią zlepki słów lub
skrajnych przypadkach stanowią zlepki słów lub
głosek powiązanych np. podobieństwem dźwięku
głosek powiązanych np. podobieństwem dźwięku
Splątanie
Splątanie
-zupełnie porozrywane wątki myślowe,
-zupełnie porozrywane wątki myślowe,
wypowiedzi niekomunikatywne, nieskładne
wypowiedzi niekomunikatywne, nieskładne
EMOCJ
EMOCJ
E
E
Emocje
Emocje
wyrażają stosunek człowieka do innych
wyrażają stosunek człowieka do innych
osób, rzeczy, zjawisk, do siebie, swego
osób, rzeczy, zjawisk, do siebie, swego
organizmu lub własnego działania. Mają funkcję
organizmu lub własnego działania. Mają funkcję
informacyjną,
motywującą
do
działania
i
informacyjną,
motywującą
do
działania
i
energetyzującą, a więc nadają dynamikę i
energetyzującą, a więc nadają dynamikę i
kierunek przeżyciom i zachowaniom
kierunek przeżyciom i zachowaniom
Uczucie
Uczucie
określa emocje o bardziej złożonym i
określa emocje o bardziej złożonym i
subtelnym charakterze (np. uczucie miłości
subtelnym charakterze (np. uczucie miłości
,
,
przyjaźni, lekceważenia, pogardy
przyjaźni, lekceważenia, pogardy
)
)
Afektem
Afektem
tradycyjnie określano silniejsze i
tradycyjnie określano silniejsze i
prostsze emocje (np.
prostsze emocje (np.
radość, gniew, wściekłość,
radość, gniew, wściekłość,
pożądanie,
pożądanie,
złość
złość
, wstręt.
, wstręt.
Najczęściej afekt
Najczęściej afekt
w
w
kontekście oceny stanu psychicznego oznacza
kontekście oceny stanu psychicznego oznacza
obserwowaną, zewnętrzną ekspresję emocji,
obserwowaną, zewnętrzną ekspresję emocji,
odbieraną przez inną osobę.
odbieraną przez inną osobę.
Zaburzenia emocji
Zaburzenia emocji
dzielimy na
dzielimy na
:
:
Z
Z
aburze
aburze
nia
nia
nastroju
nastroju
Zaburzenia
Zaburzenia
afektu
afektu
Inne zaburzenia emocjonalne
Inne zaburzenia emocjonalne
Zaburzenia nastroju
Zaburzenia nastroju
N
N
astrój to dłużej utrzymująca się emocja, wyraźnie
astrój to dłużej utrzymująca się emocja, wyraźnie
zabarwiająca zachowanie i przeżywanie
zabarwiająca zachowanie i przeżywanie
Podział zaburzeń nastroju
Podział zaburzeń nastroju
podwyższony/ maniakalny,
podwyższony/ maniakalny,
obniżony / depresyjny,
obniżony / depresyjny,
drażliwy, dysforyczny,
drażliwy, dysforyczny,
e
e
uforyczny
uforyczny
/
/
moriatyczny
moriatyczny
/
/
ekstatyczny
ekstatyczny
Zaburzenia afektu
Zaburzenia afektu
zobojętnienie uczuciowe
zobojętnienie uczuciowe
(hipopatia lub apatia)-ograniczenie
(hipopatia lub apatia)-ograniczenie
przeżywania uczuć
przeżywania uczuć
hipertymia
hipertymia
- nadmierna ekspresja emocji
- nadmierna ekspresja emocji
spłycenie uczuciowe
spłycenie uczuciowe
(sztywność, bladość lub słabe
(sztywność, bladość lub słabe
modulowanie afektu)- ograniczenie intensywności, modulacji
modulowanie afektu)- ograniczenie intensywności, modulacji
reakcji emocjonalnych
reakcji emocjonalnych
zubożenie emocjonalne
zubożenie emocjonalne
-osłabienie uczuć wyższych przewaga
-osłabienie uczuć wyższych przewaga
elementarnych uczuć związanych z zaspokajaniem potrzeb
elementarnych uczuć związanych z zaspokajaniem potrzeb
biologicznych
biologicznych
zaleganie uczuć / lepkość uczuciow
zaleganie uczuć / lepkość uczuciow
a
a
- długotrwałe
- długotrwałe
utrzymywanie się stanów uczuciowych
utrzymywanie się stanów uczuciowych
chwiejność uczuciow
chwiejność uczuciow
a
a
-nadmierną zmienność, nietrwałość
-nadmierną zmienność, nietrwałość
emocji
emocji
nietrzymanie uczuć (afektu)-
nietrzymanie uczuć (afektu)-
zwiększona skłonność
zwiększona skłonność
do
do
występowania silnych emocji
występowania silnych emocji
,
,
osłabienie kontroli emocji
osłabienie kontroli emocji
niezgodności afektu z treścią przeżywań
niezgodności afektu z treścią przeżywań
- do zaburzeń tych
- do zaburzeń tych
zaliczamy paratymię, paramimi
zaliczamy paratymię, paramimi
ę
ę
Inne zaburzenia emocjonalne:
Inne zaburzenia emocjonalne:
Lęk patologiczny
Lęk patologiczny
Złość patologiczna
Złość patologiczna
Ambiwalencja uczuć
Ambiwalencja uczuć
Pojęcie l
Pojęcie l
ęk
ęk
u, strachu,
u, strachu,
obawy
obawy
Lękiem
Lękiem
określamy poczucie zagrożenia,
określamy poczucie zagrożenia,
trwożliwego oczekiwania, występujące w
trwożliwego oczekiwania, występujące w
sytuacji
sytuacji
kiedy jego źródło jest nieznane,
kiedy jego źródło jest nieznane,
nieuświadomione
lub
nie
stanowi
nieuświadomione
lub
nie
stanowi
realnego zagrożenia. Lęk może być
realnego zagrożenia. Lęk może być
fizjologiczny i pełnić funkcję adaptacyjną
fizjologiczny i pełnić funkcję adaptacyjną
Strach
Strach
występuje wobec bezpośredniego
występuje wobec bezpośredniego
zagrożenia
zagrożenia
Obawa
Obawa
– zagrożenie jest przewidywane
– zagrożenie jest przewidywane
Przeżywaniu lęku
Przeżywaniu lęku
,
,
strachu
strachu
, obawy
, obawy
towarzyszą objawy pobudzenia układu
towarzyszą objawy pobudzenia układu
wegetatywnego
wegetatywnego
Rodzaje lęku
Rodzaje lęku
lęk napadowy
lęk napadowy
- kr
- kr
ó
ó
tkotrwa
tkotrwa
ł
ł
y, nawracający o
y, nawracający o
znacznym nasileniu z intensywn
znacznym nasileniu z intensywn
y
y
mi objawami
mi objawami
wegetatywnymi oraz z poczuciem poważnego
wegetatywnymi oraz z poczuciem poważnego
zagrożenia zdrowia lub życia często z obawą
zagrożenia zdrowia lub życia często z obawą
utraty kontroli nad swoim zachowaniem (obawą
utraty kontroli nad swoim zachowaniem (obawą
przed "zwariowaniem")
przed "zwariowaniem")
fobiczny
fobiczny
- lęk, wobec zwierząt ,przedmiot
- lęk, wobec zwierząt ,przedmiot
ó
ó
w
w
lub w specyficznych sytuacjach, nie
lub w specyficznych sytuacjach, nie
stanowiących realnego zagrożenia z
stanowiących realnego zagrożenia z
towarzyszącym silnym pragnieniem unikania ich
towarzyszącym silnym pragnieniem unikania ich
lęk uog
lęk uog
ó
ó
lniony
lniony
- ciągły, wolnopłynący z
- ciągły, wolnopłynący z
objawami wegetatywnymi
objawami wegetatywnymi
,
,
z nadmiernym
z nadmiernym
poczuciem zagrożenia
poczuciem zagrożenia
, zamartwiania się,
, zamartwiania się,
obawami
obawami
w codziennych
w codziennych
sytuacjach
sytuacjach
życiowych
życiowych
Lęk jako cecha
Lęk jako cecha
obejmuje
obejmuje
stałe wszechogarniające uczucie napięcia i
stałe wszechogarniające uczucie napięcia i
zagrożenia
zagrożenia
częste przeżywanie uczucia zakłopotania,
częste przeżywanie uczucia zakłopotania,
niższości
niższości
dominującą potrzebę bycia lubianym i
dominującą potrzebę bycia lubianym i
akceptowanym
akceptowanym
nadwrażliwość na krytykę i odrzucenie
nadwrażliwość na krytykę i odrzucenie
unikanie wchodzenia w bliższe związki z innymi
unikanie wchodzenia w bliższe związki z innymi
tendencje do przesady w ocenianiu
tendencje do przesady w ocenianiu
potencjalnych zagrożeń
potencjalnych zagrożeń
Złość patologiczna (dysforia)
Złość patologiczna (dysforia)
N
N
egatywnie przeżywane wzburzenie, związane z
egatywnie przeżywane wzburzenie, związane z
poczuciem frustracji, z towarzyszącym
poczuciem frustracji, z towarzyszącym
poczuciem krzywdy, wzbudzeniem ruchowym i
poczuciem krzywdy, wzbudzeniem ruchowym i
wegetatywnym
wegetatywnym
Dysforia może mieć charakter
Dysforia może mieć charakter
:
:
wybuchów złości
wybuchów złości
(wściekłości)
(wściekłości)
– gwałtowne,
– gwałtowne,
intensywne, krótkotrwałe wyładowanie złości,
intensywne, krótkotrwałe wyładowanie złości,
zwykle z agresją lub autoagresją (nietrzymanie
zwykle z agresją lub autoagresją (nietrzymanie
afektu, utrata kontroli nad złością)
afektu, utrata kontroli nad złością)
złości uogólnionej (nastr
złości uogólnionej (nastr
ój
ój
dysforyczn
dysforyczn
y
y
)-
)-
dłużej utrzymujący się stan patologicznej złości,
dłużej utrzymujący się stan patologicznej złości,
głównie z dra
głównie z dra
ż
ż
liwością, ro
liwością, ro
z
z
żaleniem, agresją
żaleniem, agresją
słowną
słowną
Zaburzenia czynności motywacyjnych
Zaburzenia czynności motywacyjnych
Motywacja
Motywacja
– mechanizmy
– mechanizmy
zaangażowane w uruchomienie,
zaangażowane w uruchomienie,
ukierunkowanie, podtrzymanie i
ukierunkowanie, podtrzymanie i
zakończenie działania (wola, dążenie,
zakończenie działania (wola, dążenie,
działanie)
działanie)
Motywacje można przedstawić jako
Motywacje można przedstawić jako
zwiększenie lub zmniejszenie napędu
zwiększenie lub zmniejszenie napędu
psychomotorycznego
psychomotorycznego
Zaburzenia aktywności (czynności
Zaburzenia aktywności (czynności
motorycznych i motywacyjnych)
motorycznych i motywacyjnych)
Zaburzenia
Zaburzenia
aktywności ruchowej
aktywności ruchowej
Zaburzenia aktywności impulsywnej
Zaburzenia aktywności impulsywnej
Zaburzenia aktywności
Zaburzenia aktywności
złożonej
złożonej
Zmiany aktywności ruchowej
Zmiany aktywności ruchowej
spowolnienie, zahamowanie lub osłupienie,
spowolnienie, zahamowanie lub osłupienie,
przyspieszenie, pobudzenie, raptus,
przyspieszenie, pobudzenie, raptus,
stereotypie (powtarzanie czynności),
stereotypie (powtarzanie czynności),
manieryzmy ruchowe (mimowolne, nabyte
manieryzmy ruchowe (mimowolne, nabyte
powtarzalne ruchy),
powtarzalne ruchy),
natręctwa ruchowe (czyli kompulsje- przymus
natręctwa ruchowe (czyli kompulsje- przymus
wielokrotnego powtarzania czynności zgodnie z
wielokrotnego powtarzania czynności zgodnie z
natręctwami myślowymi lub sztywnym
natręctwami myślowymi lub sztywnym
podporządkowaniem się określonym regułom, w celu
podporządkowaniem się określonym regułom, w celu
uniknięcia przykrego zdarzenia w przyszłości, zwykle
uniknięcia przykrego zdarzenia w przyszłości, zwykle
przynoszą redukcję lęku),
przynoszą redukcję lęku),
parakinezy (niezwykłe formy aktywności ruchowej,
parakinezy (niezwykłe formy aktywności ruchowej,
typowe dla katatonii
typowe dla katatonii
np. katalepsja, akineza,
np. katalepsja, akineza,
hipokineza lub hiperkineza, zastyganie, giętkość
hipokineza lub hiperkineza, zastyganie, giętkość
woskowa)
woskowa)
Zaburzenia aktywności impulsywnej
Zaburzenia aktywności impulsywnej
Aktywność impulsywna
Aktywność impulsywna
– aktywność,
– aktywność,
na którą wpływ mają silne emocje,
na którą wpływ mają silne emocje,
popędy lub nawyki; w niewielkim
popędy lub nawyki; w niewielkim
stopniu zależy od woli, a także w
stopniu zależy od woli, a także w
ograniczonym stopniu podlega
ograniczonym stopniu podlega
świadomej kontroli
świadomej kontroli
Zaburzenia integracji czynności
Zaburzenia integracji czynności
psychicznych
psychicznych
Zaburzenia świadomości (ilościowe i jakościowe)
Zaburzenia świadomości (ilościowe i jakościowe)
Zaburzenia orientacji
Zaburzenia orientacji
auto i allopsychicznej
auto i allopsychicznej
Zaburzenia poczucia zdrowia/ choroby
Zaburzenia poczucia zdrowia/ choroby
Zaburzenia sprawności intelektualnej
Zaburzenia sprawności intelektualnej
Zaburzenia
Zaburzenia
osobowości
osobowości
Zaburzenia integracji czynności psychicznych
Zaburzenia integracji czynności psychicznych
prostych w bardziej złożone
prostych w bardziej złożone
zakłóca zachowanie i
zakłóca zachowanie i
przeżycia pacjenta
przeżycia pacjenta
,
,
ogranicza
ogranicza
ją takie właściwości
ją takie właściwości
jak: uporządkowanie, harmonijność, celowość,
jak: uporządkowanie, harmonijność, celowość,
utrudniając lub uniemożliwiając dostosowanie ich
utrudniając lub uniemożliwiając dostosowanie ich
do zmieniających się okoliczności i potrzeb.
do zmieniających się okoliczności i potrzeb.
Zaburzenia świadomości
Zaburzenia świadomości
(ilościowe i jakościowe)
(ilościowe i jakościowe)
Ilościowe zaburzenia świadomości (przytomności) to
Ilościowe zaburzenia świadomości (przytomności) to
:
:
-
-
senność patologiczna,
senność patologiczna,
-
-
sen głęboki (półśpiączka) z reaktywnością wyłącznie
sen głęboki (półśpiączka) z reaktywnością wyłącznie
na silne bodźce
na silne bodźce
-
-
śpiączka ze zniesieniem wszelkiej reaktywności.
śpiączka ze zniesieniem wszelkiej reaktywności.
J
J
akościow
akościow
e
e
zaburze
zaburze
nia
nia
świadomości
świadomości
:
:
-
-
przymglenie proste,
przymglenie proste,
-
-
zespół majaczeniowy,
zespół majaczeniowy,
-
-
zespół pomroczny albo zamroczeniowy,
zespół pomroczny albo zamroczeniowy,
-
-
splątanie (amencje)
splątanie (amencje)
Zaburzenia orientacji
Zaburzenia orientacji
Tradycyjny podział zaburzeń orientacji
Tradycyjny podział zaburzeń orientacji
obejmuje
obejmuje
1.
1.
zaburzenie orientacji autopsychicznej
zaburzenie orientacji autopsychicznej
(dezorientacja w zakresie postrzegania
(dezorientacja w zakresie postrzegania
własnej osoby, zaburzenia schematu ciała,
własnej osoby, zaburzenia schematu ciała,
depersonalizacja)
depersonalizacja)
2.
2.
zaburzenie orientacji allopsychicznej
zaburzenie orientacji allopsychicznej
(zaburzenia poczucia otoczenia, czasu,
(zaburzenia poczucia otoczenia, czasu,
miejsca, sytuacji oraz derealizacj
miejsca, sytuacji oraz derealizacj
a)
a)
Zaburzenia poczucia zdrowia/
Zaburzenia poczucia zdrowia/
choroby
choroby
Do zaburzeń poczucia zdrowia, choroby
Do zaburzeń poczucia zdrowia, choroby
możemy zaliczyć brak wglądu chorobowego,
możemy zaliczyć brak wglądu chorobowego,
nieuzasadnione poczucie choroby i udawanie
nieuzasadnione poczucie choroby i udawanie
choroby (np. pozorowanie choroby, symulację,
choroby (np. pozorowanie choroby, symulację,
metasymulację).
metasymulację).
Zaburzenia sprawności intelektualnej
Zaburzenia sprawności intelektualnej
Zaburzenia sprawności intelektualnej są głównymi
Zaburzenia sprawności intelektualnej są głównymi
objawami zespołów psychopatologicznych takich
objawami zespołów psychopatologicznych takich
jak
jak
:
:
Upośledzenie umysłowe
Upośledzenie umysłowe
to stan zahamowania lub
to stan zahamowania lub
niepełnego rozwoju umysłu charakteryzujący się
niepełnego rozwoju umysłu charakteryzujący się
uszkodzeniem umiejętności poznawczych, mowy,
uszkodzeniem umiejętności poznawczych, mowy,
ruchowych i społecznych; ujawnia się w okresie
ruchowych i społecznych; ujawnia się w okresie
rozwoju.
rozwoju.
Otępienie
Otępienie
jest zespołem spowodowanym chorobą
jest zespołem spowodowanym chorobą
mózgu, zwykle o charakterze przewlekłym, w
mózgu, zwykle o charakterze przewlekłym, w
którym zaburzone są funkcje poznawcze oraz
którym zaburzone są funkcje poznawcze oraz
zachowanie.
zachowanie.
Zaburzenia osobowości
Zaburzenia osobowości
Zaburzenia osobowości to utrwalone
Zaburzenia osobowości to utrwalone
dezadaptacyjne wzorce wewnętrznego przeżywania
dezadaptacyjne wzorce wewnętrznego przeżywania
oraz zachowania społecznego - prowadzące do
oraz zachowania społecznego - prowadzące do
indywidualnego cierpienia lub konfliktów
indywidualnego cierpienia lub konfliktów
interpersonalnych (rozwijające się od wczesnego
interpersonalnych (rozwijające się od wczesnego
wieku lub w wyniku urazów psychicznych
wieku lub w wyniku urazów psychicznych
,
,
ewentualnie po zmianach organicznych UON u osób
ewentualnie po zmianach organicznych UON u osób
dorosłych)
dorosłych)
Zaburzenia osobowości dzielimy na
Zaburzenia osobowości dzielimy na
:
:
specyficzne typy zaburzeń osobowości
specyficzne typy zaburzeń osobowości
trwałe zmiany osobowości
trwałe zmiany osobowości
(np. po silnych albo
(np. po silnych albo
przewlekłych urazach psychicznych ewentualnie
przewlekłych urazach psychicznych ewentualnie
zmianach organicznych UON u osób dorosłych)
zmianach organicznych UON u osób dorosłych)
osobowość mnogą
osobowość mnogą
dezintegrację osobowości
dezintegrację osobowości
(rozszczepienie, rozpad)
(rozszczepienie, rozpad)