Wstęp do socjologii
Wstęp do socjologii
Biurokracja
Biurokracja
Dr hab.Adam Jelonek
Wstęp do socjologii
Wstęp do socjologii
Biurokracja
Biurokracja
Dr hab.Adam Jelonek
Władza...
Władza...
Władza relacyjna (vs. władza sieciowa)
„Naga władza” Harold Laswell (1902-1978)
Władza prawomocna Max Weber (1864-
1920)
Gospodarka i społeczeństwo
Typy władzy prawomocnej
Typy władzy prawomocnej
Władza charyzmatyczna
Władza tradycyjna
(tradycjonalna)
Władza legalna
Władza charyzmatyczna
Władza charyzmatyczna
oparta na pewnych specyficznych i wyjątkowych cechach charakteru,
heroizmie, świętości danej jednostki, a także na normatywnych
wzorach postępowania i wynikającego z nich ładu jaki ona objawiła
lub ustanowiła
Źródło władzy - unikalne cechy
jednostki (charyzma)
Przykłady
Czy władza charyzmatyczna może być
dziedziczona????
Tybet...
Tybet...
Tenzin Gyatso XIV Dalajlama
Przywódcy religijni Tybetu od 1391 roku uznawani za inkarnację
Avalokitesvary -Buddy Litościwego od XVII wieku do 1959 roku także
przywódca rządu Tybetu. (V Dalajlama zjednoczył Tybet korzystajac z
poparcia mongolskiego chana Gushri.
Po śmierci kolejnego Dalajlamy- trwające kilka lat poszukiwanie jego
inkarnacji -tulku- następnie szkolonego przez innych Lamów w
Lhassie.
Podobnie losowanie inkarnacji Panchen Lamy.
Władza tradycyjna
Władza tradycyjna
(tradycjonalna)
(tradycjonalna)
związana silnie z przekonaniem o świętości nieprzemijającej tradycji i
legitymizacji statusu tych, którzy sprawują zgodnie z nią władzę
Typy władzy tradycjonalnej
-patriarchalna
-stanowa
Władza legalna
Władza legalna
Oparta na prawie- „umowie
społecznej”
Racjonalny sposób
Racjonalny sposób
organizacji społecznej
organizacji społecznej
Biurokracja- typ idealny
Cechy biurokracji
Cechy biurokracji
Podlegają władzy jedynie w zakresie swoich oficjalnych obowiązków o
bezosobowym charakterze.
Hierarchia urzędów w jakich działają jest jasno zdefiniowana.
Każdy urząd odznacza się jasno zdefiniowanym zakresem kompetencji.
Sprawowanie urzędu powiązane jest z dobrowolnie zawartą umową.
Bardzo istotną rolę przy wyborze kandydata odgrywają jego kwalifikacje
zawodowe.
Pobory biurokratów odznaczają się ustaloną wysokością, wypłacaną w
gotówce.
Sprawowany urząd jest traktowany jako jedyne lub główne zatrudnienie danej
osoby.
Urzędnik pracuje w całkowitym oderwaniu od własności środków
administrowania i nie ma prawa do "zawłaszczenia" swojego stanowiska.
Jest on poddany ścisłej, systematycznej dyscyplinie i kontroli.
Dysfunkcje biurokracji
Dysfunkcje biurokracji
Robert K. Merton
Robert K. Merton
(1910-2003)
(1910-2003)
Teoria socjologiczna i
Teoria socjologiczna i
struktura społeczna
struktura społeczna
Wyuczona nieudolność
Wyuczona nieudolność
Thorstein Veblen (1857-1929)
Thorstein Veblen (1857-1929)
Osobowość biurokratyczna
Osobowość biurokratyczna
człowiek organizacji
człowiek organizacji
Nadspecjalizacja czyni z jednostek urzędników nieświadomych szerszych
Nadspecjalizacja czyni z jednostek urzędników nieświadomych szerszych
konsekwencji swoich działań
konsekwencji swoich działań
Prawo Parkinsona
Prawo Parkinsona
Cyril N. Parkinson
Cyril N. Parkinson
Parkinson's Law: The Pursuit of Progress (
).
Wykonanie czynności
zajmuje dokładnie tyle
czasu, ile czasu można jej
poświęcić
Zasada Petera
Zasada Petera
Laurence J. Peter (1919-1990)
W organizacji hierarchicznej każdy
awansuje aż do osiągnięcia
własnego progu niekompetencji
Zasada Gilberta
Zasada Gilberta
Scott Adams (1957-)
Scott Adams (1957-)
Przedsiębiorstwa zawsze promują na
najwyższe stanowiska swoich najmniej
kompetentnych pracowników żeby
ograniczyć szkody które piastujący te
stanowiska mogliby wyrządzić.
Biurokratyczne błędne koło
Biurokratyczne błędne koło
Michel Crozier (1922-)
Michel Crozier (1922-)
też Paragraf 22 Joseph Heller
też Paragraf 22 Joseph Heller
biurokracja kreuje coraz więcej norm i zasad których złożoność rośnie a
biurokracja kreuje coraz więcej norm i zasad których złożoność rośnie a
koordynacja maleje co z kolei prowadzi do tworzenia zasad sprzecznych
koordynacja maleje co z kolei prowadzi do tworzenia zasad sprzecznych
ze sobą
ze sobą
Zależność biurokracji i
Zależność biurokracji i
demokracji
demokracji
Żelazne (spiżowe) prawo oligarchii
Roberto Michelsa (1876-1936)
Czy biurokracja jest
Czy biurokracja jest
jedynym „racjonalnym”
jedynym „racjonalnym”
modelem organizacji
modelem organizacji
społecznej?
społecznej?
Modele piramidalne
Modele segmentowe