TOPODIAGNOSTYKA
TOPODIAGNOSTYKA
USZKODZEŃ
USZKODZEŃ
NERWU TWARZOWEGO
Rys historyczny
• XVI w. – Gabriel Fallopius – opisał kanał
nerwu VII wewnątrz k. skroniowej
• 1829 – Bell przedstawił przed Królewskim
Towarzystwem w Londynie pracę na
temat unerwienia mm. twarzy
• 1829 – Bell opisał przypadek porażenia n.
VII
• 1879- Drobnick – I-sza anastomoza n. VII
z n. XI
• 1927 – Bunnell – I-sza wewnątrzskroniowa
operacja zszycia n. VII
• 1932 – Ballance i Duel –I –sza
dekompresja n. VII
Kliniczny podział
uszodzenia nerwu
twarzowego
• Niedowład n.VII z upośledzeniem,
ale zachowaniem ruchów
dowolnych twarzy
• Porażenie n.VII z brakiem
wszelkich ruchów połowy twarzy,
ale zachowanym napięciem
mięśniowym
• Porażenie wiotkie z objawami
zaniku mięśni połowy twarzy
Objawy niedowładu nerwu twarzowego
1. Zanikanie w pierwszej kolejności ruchów emocjonalnych,
a następnie dowolnych.
2. Zamykanie szpary powiekowej bez możliwości zaciśnięcia.
3. Rzadsze mruganie.
4. Zmniejszenie wibracji powieki górnej.
5. Wygładzenie czoła.
6. Zmniejszenie odruchu z mięśnia okrężnego oka.
7. Dyskretne opadanie kącika ust przy ruchach.
Objaw Bella
(przy porażeniu całkowitym mięśni mimicznych twarzy)
1. Gałka oczna wykonuje odruchowy obrót ku
górze
2. Upośledzenie wydzielania łez po stronie
porażonej
3. Trudności w jedzeniu przy prawidłowym
połykaniu
4. Zaburzenia smaku na języku po stronie
porażonej
5. Głośne i nieprzyjemne odczuwanie dźwięków
w uchu
(hyperacusis)
Przyczyny porażeń
• 1. Porażenia wrodzone
• - zespół Moebiusa (hipoplazja i
aplazja jąder nn.VII i VI)
• - izolowany niedowład lub
porażenie n.VII
• - uszkodzenia polekowe
(Thalidomid – zespół Mielkiego)
•2.
Zakażenia wirusowe
•- półpasiec uszny
•- choroba Heinego-Medina (poliomielitis)
•- mononukleoza zakaźna
•- zespół Guillain-Barre
•- ospa wietrzna, świnka, różyczka
•- mononukleoza
•- żółtaczka
•- wścieklizna
Przyczyny porażeń - cd
Przyczyny porażeń - cd
• 3. Zakażenia bakteryjne
• - powikłania ostrego i przewlekłego
zapalenia ucha środkowego
• - bakteryjne zapalenie opon m-r
• - kiła
• - inne: tężec, bruceloza, dur brzuszny,
leptospiroza
4. Urazy
-złamania kości skroniowej
-Urazy kości skroniowej bez złamania ( także
okołoporodowe)
-Uszkodzenia jatrogenne przy operacjach usznych
-Urazy (także operacyjne) n.VII w śliniance
przyusznej
-Urazy szyi
-Złamanie podstawy czaszki
-Uszkodzenie pnia mózgu
Przyczyny porażeń - cd
5.Choroby ziarninujące z
zapaleniem
Około- i
wewnątrznaczyniowym
-ziarniniak Wegenera
-sarkoidoza
-Guzkowe zapalenie tętnic
Przyczyny porażeń- cd
Przyczyny porażeń - cd
6. Choroby naczyniowe i
demielinizacyjne mózgu
- Naczyniaki
- tętniaki
- zaburzenia ukrwienia ( szczególnie na poziomie
pnia mózgu)
- cd
Przyczyny porażeń
7. Choroby metaboliczne
-Cukrzyca,
-Nieoczynność gruczołu tarczowego
Przyczyny porażeń - cd
8. Polieuropatie immunologiczne
- zespół Guillain – Barre
- po podaniu surowic, np.: p/ tężcowej, p/wściekliźnie
Przyczyny porażeń - cd
9. Choroby o nie wyjaśnionej etiologii
1.idiopatyczne porażenie n. VII
2.zespół Melkerson-Rosenthala (obrzęk
wargi górnej,
nawracające porażenie n.VII, język
pofałdowany)
3.choroba Pageta ( osteitis deformans)
4.choroba Albersa-Schoenberga
(osteopetrosis)
Przyczyny porażeń- cd
10. Nowotwory
I - nerwu twarzowego
1. Nerwiak osłonkowy
2. Włókniako-nerwiak pojedynczy
3. Włókniako-nerwiak w przebiegu
choroby
Recklinghausena
Nowotwory cd
II. Nowotwory narządów i struktur
sąsiednich
1. Guzy kąta mostowo-
móżdżkowego
- perlak wrodzony
- oponiak
- nerwiak osłonkowy n. VIII
2. Nowotwory łagodne kości
skroniowej:
- kłębczak szyjno-
bębenkowy
- perlak wrodzony
- nerwiak osłonkowy n.VIII
- gruczolak woszczynowy
- oponiak
- naczyniak krwionośny
Nowotwory cd
3.Nowotwory złośliwe kości skroniowej:
- rak płaskonabłonkowy
- gruczolakorak
- rak podstawnokomórkowy
- mięsaki ( fibrosarcoma, osteosarcoma)
- białaczki
Nowotwory cd
4. Nowotwory złośliwe nosogardła o dużym stopniu zaawansowania
5.Nowotwory złośliwe ślinianki przyusznej
6.Przerzuty do kości skroniowej nowotworów złośliwych z narządów
odległych ( sutek, płuco, żołądek,nerka i inne)
Przyczyny porażeń - cd
• 11. Choroby układu nerwowego
• - stwardnienie rozsiane
• - choroby naczyniowe pnia mózgu, tętniaki
tylnej jamy czaszki
• - stwardnienie zanikowe boczne
• 12. Neuropatia toksyczna
• 13. Neuropatie metaboliczne
• - cukrzyca
• - porfiria
• - amyloidoza
Obustronny, obwodowy
niedowład n.VII (diplegia
facialis)
-w zespole Guillina-Barrego
-w zapaleniu opon podstawy mózgu o etiologii
bakteryjnej lub
wirusowej
-w meningitis carcinomatosa
-w porażeniu rzekomoopuszkowym
-w polyneuritis cranialis (o nie ustalonej
etiologii)
-w sarkoidozie ( zespół Heerfordta)
-W porażeniu wrodzonym (zespół Moebiusa)
Patofizjologia
• 1. Neurapraxia – ucisk na nerw powoduje
uszkodzenie osłonki myelinowej. Zwolnienie ucisku -
powrót czynności nerwu bez jego dysfunkcji.
• 2. Axonotmesis – uszkodzenie aksonu lub ucisk
nerwu powodujący blok dystalnego fragmentu
nerwu powoduje jego zanik – porażenie występuje
po kilku dniach
• 3. Neurotmesis – przerwanie ciągłości nerwu na całej
grubości pnia – natychmiastowe porażenie nerwu
1. Ocena wydzielania łez (test
Schirmera)
2. Badanie odruchu z mięśnia
strzemiączkowego
3. Test wydzielania śliny ze ślinianek
podżuchwowych
4. Elektrogustometria
5. Diagnostyka radiologiczna ( rtg, CT)
Testy diagnostyczno-
prognostyczne
Badania
elektrofizjologiczne
• 1. Test pobudliwości nerwu
twarzowego
• - porównuje się pobudliwość obu
stron
• - różnica 3,5 mA – patologia
• 2. Test maksymalnej pobudliwości
• 3. Elektromiografia
• 4. Elektroneuronografia
Leczenie chirurgiczne porażeń
n.VII
1.Paracenteza
2.Antromastoidectomia
3.Operacje ucha środkowego z odsłonięciem i
oczyszczeniem
pnia nerwu twarzowego
4.Dekompresja n.VII
5.Zespolenie nerwu (koniec do końca) przy
niewielkim jego ubytku
6.Przeszczep nerwu
7.Połączenie nerwu twarzowego z nerwem
podjęzykowym
Leczenie zachowawcze
porażeń nerwu twarzowego
• Sterydy – enkorton 30 mg/dobę
• Antybiotykoterapia
• Witaminy z grupy B – B1, B6
• Cocarboxylasa, Nivalin,
• Rehabilitacja: ćwiczenia mimiczne twarzy,
masaż suchy twarzy, solux ( od 1 dnia),
laser na punkt motoryczny n. VII,
galwanizacja( po 7 dniach), stymulacja
mm. twarzy( po 14 dniach).
• Ochrona oka
• Podawanie leków uspakajających
• Podawanie leków p/bólowych
Leczenie operacyjne porażeń
nerwu twarzowego
• 1.Odbarczenie – decompressio
• 2.Zespolenie
• 3.Skracanie drogi przebiegu – rerouting
• 4.Przeszczepianie
• - nerw uszny wielki (splot szyjny)
• - nerw udowy powierzchowny
• - nerw łydkowy
• 5. Anastomozy
• - połączenia z nerwem VII strony przeciwnej
• - połączenia z nerwem podjęzykowym