Finanse publiczne jako subdyscyplina 

 nauki o finansach

Wykład 1.

Finanse a finanse publiczne

Finanse 

 ogół zjawisk związanych z działalnością 

człowieka, w której to działalności występuje 
przepływ pieniądza

Finanse publiczne

 zjawisko i procesy związane z gromadzeniem i 

wydatkowaniem publicznych środków 
pieniężnych

Finanse publiczne a inne subdyscypliny 

nauki o finansach

 władztwo finansowe podmiotu publiczno-prawnego
 optymalne zaspokajanie potrzeb publicznych
 procedury polityczne i administracyjne
 wpływ na procesy społeczne i gospodarcze
 przedmiotem działalności podmiotów sektora finansów 

publicznych jest świadczenie usług pozarynkowych

 skala dysponowania środkami publicznymi (od 27% do 50% 

PKB)

 koncentracja funduszy publicznych
 interdyscyplinarny charakter
 reguły jawności, planowanie
 sprawozdawczość, kontrola

Finanse publiczne 

w świetle przepisów prawa

Procesy związane z gromadzeniem środków 

publicznych oraz ich rozdysponowaniem, a w 

szczególności:

 gromadzenie dochodów i przychodów publicznych
 wydatkowanie środków publicznych
 finansowanie potrzeb pożyczkowych budżetu państwa
 zaciąganie zobowiązań angażujących środki publiczne
 zarządzanie środkami publicznymi
 zarządzanie długiem publicznym
 rozliczenia z budżetem Unii Europejskiej

Sektor publiczny a finanse publiczne

Sektor publiczny

 reprezentuje realne 

zjawiska i procesy 

gospodarcze

 tylko częściowo realizuje 

cele publiczne i społeczne

 w analizie działalności 

sektora publicznego 

dominuje metoda 

majątkowa (zasobowa)

 reprezentuje majątek 

publiczny gromadzony 

przez dziesięciolecia

Finanse publiczne
 reprezentują zjawiska i 

procesy pieniężne

 tworzenie i 

rozdysponowanie funduszy 
(metoda strumieniowa; 
ujęcie dynamiczne)

Źródła środków publicznych (zakres 

przedmiotowy SFP)

 Środki publiczne 

(strumień środków finansowych gromadzonych 

i przeznaczanych na zaspokajanie potrzeb 

publicznych)



dochody publiczne ( podatki, składki, opłaty, cła)



środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej i środki 
pochodzące ze źródeł zagranicznych, niepodlegające 
zwrotowi



przychody  budżetu państwa i budżetów JST oraz innych 
jednostek SFP pochodzące z kredytów, pożyczek, sprzedaży 
papierów wartościowych , prywatyzacji , spłat pożyczek i 
kredytów 



przychody jednostek SFP pochodzące z prowadzonej przez 
nie działalności

Finanse publiczne a prawo

 Konstytucje poszczególnych państw



szeroki zakres regulacji dotyczących finansów 
publicznych

(np. Holandia, Szwecja, Belgia, Polska)



regulacje dotyczące finansów publicznych dotyczą 

zasad budżetowych oraz kompetencji organów 
władzy 
w sprawach budżetowych

(np. Niemcy, Hiszpania, Grecja, Włochy, Czechy)



wąski zakres regulacji dotyczących finansów 
publicznych – obowiązek podatkowy, budżet 
państwa, kontrola finansowa

(np. Francja, Austria)

Wspólnotowe prawo finansów 

publicznych

 nakaz koordynowania polityki gospodarczej z RWE (art. 98 

TWE)

 zasada suwerenności finansowej państw członkowskich 

Wspólnoty

 ujednolicanie prawa finansów publicznych

 zakres sektora finansów publicznych (ESA 95)
 harmonizacja obliczania dochodu narodowego brutto w cenach 

rynkowych

 budżetowe (fiskalne) kryteria konwergencji

 deficyt publiczny a PKB

 dług publiczny a PKB