Normy żywienia
Normy żywienia
• NORMY ŻYWIENIA
(pod redakcją prof. Ś.Ziemlańskiego)
•
Prawidłowe żywienie człowieka polega na
całkowitym pokryciu zapotrzebowania organizmu
na energię oraz wszystkie składniki pokarmowe
potrzebne do rozwoju życia i zachowania zdrowia.
Przez pojęcie "normy żywienia" rozumiemy ilość
energii oraz niezbędnych składników odżywczych,
wyrażone w przeliczeniu na jedną osobę i jeden
dzień, uwzględniając specyficzne dla
wyróżnionych grup różnice w zapotrzebowaniu
organizmu zależne od wieku, płci, stanu
fizjologicznego i aktywności fizycznej, a także
związane z warunkami bytowymi i trybem życia.
• Normy ustalone na poziomie
bezpiecznego spożycia to taka
ilość danego składnika odżywczego
(wyrażona w przeliczeniu na kg masy
ciała/dobę lub na osobę/dobę), która
wystarcza na pokrycie
zapotrzebowania na ten składnik u
97,5% osobników zaliczonych do
danej grupy.
•
• Normy ustalone na poziomie tzw.
zalecanego spożycia - to taka ilość
danego składnika odżywczego (wyrażona w
przeliczeniu na osobę/dobę, która pokrywa
zapotrzebowanie każdego osobnika w
obrębie grupy, w tym także osób o
szczególnie dużym zapotrzebowaniu, a
ponadto zawiera większe rezerwy
wystarczające na zaspokojenie potrzeb
wynikających ze zwyczajów żywieniowych
populacji.
• Układanie jadłospisu
• Zestaw posiłków dla rodziny najlepiej
planować na cały tydzień, ponieważ można
je wtedy bardziej urozmaicić oraz racjonalnie
i ekonomicznie wykorzystać różne produkty.
Średnio powinno się planować cztery posiłki
dziennie. Jednak w przypadku dzieci,
młodzieży i osób ciężko pracujących
fizycznie lepiej jest planować pięć posiłków,
natomiast w przypadku osób starszych oraz
wykonujących lekką, siedzącą pracę - trzy.
• I śniadanie powinno być posiłkiem pełnowartościowym i
wysokoenergetycznym. Podstawą śniadania powinno być
mleko w postaci napoju lub zupy, pieczywo białe i razowe
lub graham, masło, sery, jaja, wędliny, pasta rybna, dżemy
itp., warzywa: szczypior, rzodkiewka, liście sałaty,
pomidory, papryka.
• II śniadanie jest również ważne, ponieważ przerwa między
śniadaniem a obiadem na ogół jest długa. Podaje się tu
kanapki z różnymi pastami, wędliną, rybą. Dzieci i młodzież
powinny do tego posiłku otrzymać szklankę mleka oraz
trzeba pamiętać o warzywach i owocach - przynajmniej
jabłek.
• Obiad powinien składać się z zupy, drugiego dania i
deseru. Może to być również posiłek jednodaniowy, jeżeli
jest dobrze skomponowany (uzupełniony surówką lub
owocami). Przygotowując go należy uwzględnić produkty z
tych grup, których nie wykorzystano w zestawie
śniadaniowym i nie planuje się uwzględnić na kolację. Nie
muszą to być wyłącznie produkty mięsne, można je
zastąpić potrawami, w których mleko, sery i jaja łączy się z
ziemniakami, owocami, kaszą, makaronem itp.
• Kolacja nie powinna być zbyt obfita, a u osób ze
skłonnością do tycia może być znacznie ograniczona.
Polecane są potrawy lekkostrawne, ale pełnowartościowe,
np.: różnego rodzaju sałatki, warzywa gotowane (fasola,
szparagi, kalafior), leniwe pierogi. Do kolacji zamiast
herbaty można podać napój owocowy lub mleczny.
Przykładowy jadłospis na sezon zimowo - wiosenny:
Posiłek
• Śniadanie I kakao z mlekiem, pieczywo
mieszane z masłem, jajko na miękko,
bułeczka maślana, rzodkiewka
• Śniadanie II kanapka z serem topionym i
liśćmi sałaty, napój owocowy
• Obiad zupa pomidorowa z lanym ciastem
lub makaronem, kotlety schabowe,
ziemniaki, marchewka z groszkiem, mus z
kaszy manny z owocami z weka lub
mrożonymi
• Kolacja pasztet lub klops na zimno, ćwikła,
pieczywo z masłem, herbata lub bawarka
• Tabela 6. Przykładowy jadłospis na sezon letnio -
jesienny:
• Posiłek
• Potrawy Śniadanie I płatki owsiane na mleku, pieczywo z
masłem i plasterkiem sera, ogórek świeży lub papryka
• Śniadanie II kanapka z pieczywa z serem żółtym,
rzodkiewki, napój owocowy lub owoce (np. jabłko)
• Obiad zupa jarzynowa z zielonym groszkiem, makaron lub
łazanki zapiekane z ugotowanym mielonym mięsem i
grzybami, ogórki małosolne z papryką
• Kolacja kalafior pod beszamelem lub naleśniki z serem
polane przecierem z jagód lub innych owoców sezonowych,
pieczywo z masłem, herbata lub bawarka, owoce
• normy żywienia- określają ilość energii i
podstawowych składników pokarmowych, które
zdrowy człowiek powinien faktycznie i codziennie
otrzymywać. Normy te są określane dla różnych grup
ludność i żywienia w 1995 r. Normy te wyrażone w
przeliczeniu na osobę i dzień odnoszą się nie do
jednostek lecz do grup ludności, wyróżnionych wg
płci, stanu fizjologicznego oraz ciężkości
wykonywanej pracy i przeznaczone są wyłącznie dla
ludzi zdrowych
racje pokarmowe- to zestawy produktów
żywnościowych przeliczonych na 1 osobę i na 1
dzień zależnie od płci, stanu fizjologicznego i
rodzaju wykonywanej pracy oraz jej
uciążliwości, które odpowiadają zalecanym
normom na energie i składniki odżywcze
„rąb bezpieczeństwa”- występuje w racjach
pokarmowych i jest to różnica między
zawartością energii i składników odżywczych w
racjach pokarmowych a normach żywieniowych
• W Polsce:
Poziom A oznacza rację pokarmową najtańszą, najniższą,
określaną jako warunkowo dostateczną która nie może się
odnosić do dzieci, młodzieży oraz kobiet ciężarnych i
karmiących. W tej racji rąb bezpieczeństwa jest minimalny,
ze stosunkowo małymi rezerwami składników odżywczych
głownie białka i niektórych witamin.
Poziom B- to racja pokarmowa dostateczna pod względem
wartości odżywczej o umiarkowanym koszcie
Poziom C- racja pokarmowa pełnowartościowa o koszcie
średnio wysokim (większy niż koszt racji B) ponieważ
zawiera więcej droższych produktów i większe rezerwy
składników odżywczych (wyższy rab bezpieczeństwa) a jej
skład surowcowy umożliwią sporządzenie potraw i posiłków
atrakcyjniejszych niż racja Bi A
Poziom D- racja pokarmowa zawierająca największe rezerwy
składników odżywczych (największy rąb bezpieczeństwa) o
największym koszcie, będąca racją pokarmową traktowana
powszechnie jako racja docelowa.