background image
background image

Stany skupienia materii są efektem 

oddziaływań międzycząsteczkowych

.

background image

Tradycyjnie wyróżnia się trzy stany 

skupienia według nomenklatury z XVII w. :

W czasach współczesnych dodano 
czwarty stan:

gaz zjonizowany (plazma)

.

background image

Lotny stan materii

Gaz

 – stan skupienia materii, w 

którym ciało fizyczne łatwo zmienia 
kształt i zajmuje całą dostępną mu 
przestrzeń. 
Właściwości te wynikają z 
własności cząsteczek, które w fazie 
gazowej mają pełną swobodę ruchu. 
Oddziaływania międzycząsteczkowe są 
tak małe,  że energia ruchu cząsteczek 
umożliwia im dowolnie oddalenie się.

background image

Lotny stan materii

Modelu gazu 3D w 
którym cząsteczki 
odziaływują ze sobą 
tylko zderzeniami 
idealnie 
sprężystymi.

background image

Równanie Clapeyrona

równanie stanu gazu doskonałego 

- równanie stanu opisujące związek pomiędzy 

temperaturą, ciśnieniem i objętością gazu 

doskonałego. 
Sformułowane zostało w 1834 roku 

przez Benoîta Clapeyrona. 
Prawo to można wyrazić wzorem:

pV=nRT

p – ciśnienie,

V – objętość,

n – liczba moli gazu,

T – temperatura(bezwzględna), T [K]  = t [°C] + 273,15

R – uniwersalna stała gazowa

background image

Gaz doskonały

Ruch 
cząsteczek w 
modelu gazu 
doskonałego.

background image

Ciekły stan materii

Ciecz – stan skupienia materii, w 
którym ciało fizyczne trudno 
zmienia objętość, a łatwo zmienia kształt. 

background image

Ciekły stan materii

Istnienie cieczy ogranicza od strony niskich 
temperatur 

temperatura krzepnięcia…

background image

Ciekły stan materii

…a od wysokich – temperatura wrzenia.

background image

Własności cieczy:

lepkość,

  gęstość,

  napięcie powierzchniowe,

  przewodność elektrolityczna,

  duża rozszerzalność temperaturowa,

  cząsteczki cieczy są ze sobą słabiej 
powiązanie niż w ciałach stałych, ale 
mocniej niż w gazach.

background image

Stały stan materii

- ciało ma 

stały kształt 

(nie zmienia 

go bez działania zewnętrznej siły 
deformującej), podobnie zachowuje 
się jej objętość. 

Cząsteczki budujące ciało stałe są 
mocno zbite i wykonują tylko 
znikome ruchy. Przykład: kamień, lód, 
węgiel, plastik, drewno.

background image

Podział ciał stałych ze 
względu na strukturę:

background image

Ciała bezpostaciowe 
(amorficzne)

nie wykazują 
żadnych regularnych 
płaszczyzn 
ograniczających, nie 
można w nich ustalić 
prawidłowego 
położenia cząstek.
Przykłady: szkło, 
żywice, proszki.

background image

Kryształy (monokryształy)

  -

cząsteczki, atomy lub jony 
nie mają pełnej swobody 
przemieszczania się 
w objętości ciała i zajmują 
ściśle określone miejsca 
w sieci przestrzennej –
 mogą jedynie drgać
 wokół położenia 
równowagi. 

background image

Właściwości ciał 
amorficznych:

w niektórych ciałach proces 

krystalizacji w ogóle nie zachodzi, 
np.:wosk, smoła, 

  w większości są to ciała izotropowe,

  mogą być przezroczyste (szkło),

  często traktuje się je z punktu 
widzenia chemii fizycznej jako ciecze, 
które w niskiej temperaturze uzyskały 
lepkość tak dużą, że zatraciły płynność.

background image

Właściwości kryształów:

anizotropia własności chemicznych i 

fizycznych,

właściwości półprzewodnikowe 

(krzem, german),

wysoka wytrzymałość mechaniczna,

wysoka  temperatura wrzenia,

Ciepło właściwe rośnie w kolejności:

Metale

 (miedź, stal) <   

Ceramiki

 

(SiO2,Al2O3) < 

Polimery

background image

    Stały stan materii

Ciało stałe 
wyróżnia się 
uporządkowanym 
układem atomów 
(cząsteczek), które 
tworzą stałą 
strukturę zwaną 
siecią 
krystaliczną. 

background image

Przemiany międzyfazowe

W przypadku substancji składających się z 
jednego rodzaju atomów lub cząsteczek, 
które tak jak woda posiadają tylko trzy fazy 
– krystaliczną, ciekłą i gazową, wykres 
przemian międzyfazowych przybiera 
postać:

background image

Zmiany cieplne zachodzące 
miedzy trzema stanami 
skupienia

background image

Zmiany cieplne zachodzące 
miedzy trzema stanami 
skupienia

a)

 

topnienie

 - 

przemiana 
fazowa, 
polegająca na 
przejściu 
substancji ze 
stanu stałego w 
stan ciekły.

background image

Zmiany cieplne zachodzące 
miedzy trzema stanami 
skupienia

b)  

krzepnięcie

 - proces 

przechodzenia ciała ze stanu ciekłego w 
stan stały.

background image

Zmiany cieplne zachodzące 
miedzy trzema stanami 
skupienia

c) 

parowanie

 - proces przechodzenia z 

fazy ciekłej danej substancji w fazę 
gazową (parę) zachodzący z reguły na 
powierzchni cieczy

background image

Zmiany cieplne zachodzące 
miedzy trzema stanami 
skupienia

d) 

skraplanie (kondesacja) 

- to 

zjawisko zmiany stanu skupienia, przejścia 
substancji z fazy gazowej w fazę ciekłą. 

background image

Zmiany cieplne zachodzące 
miedzy trzema stanami 
skupienia

e) 

sublimacja

 - to proces przejścia 

substancji ze stanu stałego w stan gazowy 
z pominięciem stanu ciekłego.

background image

Zmiany cieplne zachodzące 
miedzy trzema stanami 
skupienia

f) 

resublimacja - 

bezpośrednie 

przechodzenie substancji z fazy gazowej 
(pary) w fazę stałą (przejście 
fazowe).Resublimacja jest procesem 
odwrotnym do sublimacji

background image

Polimery

– substancje chemiczne o bardzo 
dużej masie cząsteczkowej, 
które składają się z wielokrotnie 
powtórzonych jednostek 
zwanych merami.

Polimery naturalne

 są jednym z 

podstawowych 
budulców organizmów żywych. 

Polimery syntetyczne 

są podstawowym 

budulcem tworzyw sztucznych

background image

Plazma

Plazmę można rozpatrywać 
jednocześnie jako ośrodek 
ciągły (podobny do 
własności cieczy) oraz jako 
ośrodek składający się z 
dużych zbiorów 
pojedynczych cząstek 
(podobnie jak gaz).
 Nie jest to więc ani ciecz 
ani gaz i plazmę traktujemy 
jako 

czwarty stan skupienia 

materii

.

background image

Plazma

Na skutek termicznych ruchów jonów, 
elektronów, atomów lub cząsteczek w 
plazmie występują chaotyczne, chwilowe 
niejednorodności przestrzennego 
rozmieszczenia ładunków. 

Te niejednorodności wywołują w plazmie 
szereg specyficznych zjawisk, dlatego 
plazmę nazywamy 

quasi-obojętny 

elektrycznie

.

background image

Plazma

Każda substancja w 

odpowiednio 

wysokiej 

temperaturze może 

przejść w stan 

plazmy w wyniku 

termicznej jonizacji. 

Plazma powstaje w 

czasie 

wyładowania 

atmosferycznego.

background image

Plazma

W bardzo wysokich 

temperaturach 

(powyżej miliona 

Kelwinów) materia 

jest już całkowicie 

zjonizowana i taki 

stan materii 

występuje w 

jądrze 

Słońca 

i innych 

gwiazd. Plazmą jest 

również 

obszar 

międzygwiezdny

.

background image

Plazma

W warunkach ziemskich plazma 
występuje rzadko. Można ją spotkać w:

background image

Bibliografia:

Materiałoznawstwo,  Stanisław 

Rudnik;

    Chemia ogólna,  Loretta Jones, 

Peter Atkin;

    Fizyka. Repetytorium, Andrzej 
Persona.


Document Outline