Nowotwory

Nowotwór- populacja komórek własnych
ustroju, które na skutek zmian
genetycznych lub epigenetycznych
utraciły (w różnym stopniu) zdolność do
różnicowania i dojrzewania, natomiast
uzyskały zdolność do
niepohamowanego rozrostu.

Inna definicja (Willisa): nieprawidłowa
masa tkankowa, której wzrost
nadmierny i nieskoordynowany ze
wzrostem zdrowych tkanek, utrzymuje
się po ustaniu bodźca, wywołującego
proces.

Klasyfikacje i podziały:

1) Podział uwzględniający biologię
nowotworu:

ŁAGODNE - NISKIEJ ZŁOŚLIWOŚCI - ZŁOŚLIWE

2) podział histogenetyczny

(komórka, tkanka będąca punktem
wyjścia procesu nowotworowego i/lub
kierunek różnicowania)

3) lokalizacja narządowa

nowotwory płuc, żołądka, gruczołu
piersiowego itp.

Nowotwory łagodne i złośliwe:

ŁAGODNE

ZŁOŚLIWE

wysoki stopień

niski stopień

zróżnicowania

powolny wzrost

szybki wzrost

brak niszczenia

naciekanie i

niszczenie
otaczających tkanek

otaczających

tkanek

brak przerzutów

przerzuty

Obraz

makroskopowy

Podział histogenetyczny
nowotworów:

zarodkowe

zawiązków narządów

nabłonkowe

tkanki nerwowej i tkanek
pokrewnych

mezenchymalne i
mezodermalne

złożone

Nowotwory nabłonkowe:

ŁAGODNE

brodawczak (papilloma)
gruczolak (adenoma)
torbielak (cystoma)
torbielakogruczolak (cystadenoma)
ZŁOŚLIWE (CARCINOMA)
- niezróżnicowane (carcinoma
anaplasticum)
- zróżnicowane jednokierunkowo
rak płaskonabłonowy (carcinoma
planoepitheliale)
rak gruczołowy (adenocarcinoma)
torbielakogruczolakoraki
(cystadenocarcinoma)
z nabonka przejściowego- dróg moczowych
(carcinoma urotheliale)
- zróżnicowane wielokierunkowo

Nowotwory mezenchymalne i
mezodermalne:

ŁAGODNE

ZŁOŚLIWE

lipoma

liposarcoma

chondroma

chondrosarcoma

osteoma

osteosarcoma

leiomyoma

leyomyosarcoma

haemangioma

angiosarcoma

rhabdomyoma
rhabdomyosarcoma
fibroma

fibrosarcoma

Kancerogeneza

Molekularne podstawy

nowotworu

dominjąc
e

recesywn
e

Setki genów

związanych z

kancerogenezą

Podstawowe cechy

fenotypu komórki

nowotworu

złośliwego

Samowystarczalność w zakresie sygnałów
wzrostu

onkogeny (mutacja protoonkogenów)-
onkoproteiny
promowanie wzrostu komórki przy braku
prawidłowych sygnałów

- czynniki wzrostu (PDGF-glejaki, TGF-a- mięsaki)
- receptory czynników wzrostu (EGF- caplan,
HER2-adeno)
- białka przewodzące sygnały (RAS- jelito,
trzustka, ABL- przewlekła białaczka szpikowa)
- transkrypcyjne czynniki jądrowe (MYC-
chBurkitta)
- cykliny i kinazy zależne od cyklin

Niewrażliwość na sygnały hamujące
wzrost

geny supresorowe

Gen siatkówczaka (RB) Knudson (two hits)
TGF-b
gruczolakowata polipowatość jelita grubego-
szlak beta-kateniny (APC)
gen TP53- strażnik genomu (70% nowotworów ma
defekt w tym genie)

Unikniecie apoptozy

Obniżen
ie
stężenia

inaktywacj
a

Zmniejszen
ie wypływu
cytochrom
u

Obniżenie
stężenia
BAX

Utrata
APAF

Naciekanie i
przerzutowanie

Czynniki kancerogenne:

1. Kancerogeny chemiczne
2. Czynniki promieniotwórcze
Rtg- raki skóry; kopalnie uranu- rak płuca;

skażenie promieniotwórcze- ostra i przewlekła

białaczka szpikowa; nowotwory tarczycy- rak

brodawkowaty, UV- czerniak i rak skóry
3. Onkogeneza wirusowa i bakteryjna
HTLV-1 ludzka białaczka z limfocytów T typu 1
HPV- caplano- szyjka macicy, okolicy odbytu,

narządy płciowe
EBV- choniak Burkitta, po przeszczepach i w

AIDS, ziarnica złośliwa i raki nosogardła
Helicobacter pylori- choroba wrzodowa, chłoniak

i rak żołądka

Inicjator- ma właściwości
mutagenne

Promotor- nie ma
właściwości mutagennych

(estry forbolu, hormony,
fenole)

żołądek

wątroba

rak pęcherza

rak płuca

różne

zwykle białaczki

rak płuca+międzybłoniak

Epidemiologia

Czynniki zwiększające ryzyko choroby

nowotworowej:

tytoń - rak płuca, krtani, przełyku,
nerki, pęcherza
dieta - rak jelita grubego, żołądka,
przełyku
zanieczyszczenie środowiska (azbest,
aminy aromatyczne, promieniowanie
jonizujące itp.)
wirusy (HPV, EBV, HBV)
bakterie (Helicobakter pylori)

uwarunkowania genetyczne -
retinoblastoma, mnogie polipy jelita
grubego

Cancer Statistics

2006

A Presentation From the

American Cancer Society

US Mortality, 2003

Source: US Mortality Public Use Data Tape 2003, National Center for Health Statistics, Centers
for Disease Control and Prevention, 2006.

•

1. Heart Diseases

685,089 28.0

•

2. Cancer

556,902

22.7

•

3. Cerebrovascular diseases

157,689 6.4

•

4. Chronic lower respiratory diseases 126,382 5.2

•

5. Accidents (Unintentional injuries)

109,277 4.5

•

6. Diabetes mellitus

74,219 3.0

•

7. Influenza and pneumonia

65,163 2.7

•

8. Alzheimer disease

63,457 2.6

•

9. Nephritis

42,453 1.7

•

10. Septicemia

34,069 1.4

Rank

Cause of Death

No. of
deaths

% of all
deaths

Przyczyny zgonów u kobiet w 2001 roku na 100 000 ludności

54%

22%

choroby układu krążenia

nowotwory

urazy i zatrucia

niesklasyfikowane

choroby układu oddechowego

choroby układu trawiennego

zaburzenia wydzielania wewnętrznego, stanu odżywiania i przemiany materii

choroby układu moczowego i płciowego

choroby układu nerwowego

zgony w wyniku ciąży, porodu i połogu

Przyczyny zgonów u mężczyzn w 2001 roku na 100 000 ludności

44%

26%

10%

choroby układu krążenia

nowotwory

urazy i zatrucia

niesklasyfikowane

choroby układu oddechowego

choroby układu trawiennego

zaburzenia wydzielania wewnętrznego, stanu odżywiania i przemiany materii

choroby układu moczowego i płciowego

choroby układu nerwowego

zgony w wyniku ciąży, porodu i połogu

2006 Estimated US Cancer

Deaths*

ONS=Other nervous system.
Source: American Cancer Society, 2006.

Men

291,270

Women

273,560

•

26% Lung & bronchus

•15% Breast
•10% Colon & rectum
•  6% Pancreas
•  6% Ovary
•  4% Leukemia
•  3% Non-Hodgkin

lymphoma

•  3% Uterine corpus
•  2% Multiple myeloma
•  2% Brain/ONS
•23%    All other sites

Lung & bronchus 31%
Colon & rectum 10%
Prostate

Pancreas

Leukemia

Liver & intrahepatic4%

bile duct

Esophagus

Non-Hodgkin 3%

lymphoma

Urinary bladder

Kidney

All other sites 23%

Trends in the Number of Cancer Deaths

Among Men and Women, US, 1930-

2003

Women

Men

Women

Source: US Mortality Public Use Data Tape, 2003, National Center for Health Statistics, Centers for Disease
Control and Prevention, 2006.

Cancer Death Rates*, All Sites

Combined, All Races, US, 1975-2002

*Age-adjusted to the 2000 US standard population.
Source: Surveillance, Epidemiology, and End Results (SEER) Program (www.seer.cancer.gov)
SEER*Stat Database: Mortality - All COD, Public-Use With State, Total U.S. (1969-2002),
National Cancer Institute, DCCPS, Surveillance Research Program, Cancer Statistics Branch,
released April 2005. Underlying mortality data provided by NCHS (www.cdc.gov/nchs).

Men

Both Sexes

Rate Per
100,000

Women

Cancer Death Rates*, for Men, US,1930-

2002

*Age-adjusted to the 2000 US standard population.
Source: US Mortality Public Use Data Tapes 1960-2002, US Mortality
Volumes 1930-1959,
National Center for Health Statistics, Centers for Disease Control and
Prevention, 2005.

Lung

Colon & rectum

Stomac
h

Rate Per 100,000

Prostate

Pancrea
s

Liver

Leukemia

Tobacco Use in the US, 1900-2002

500

1000

1500

2000

2500

3000

3500

4000

4500

5000

Year

100

-A

*Age-adjusted to 2000 US standard population.
Source: Death rates: US Mortality Public Use Tapes, 1960-2002, US Mortality
Volumes, 1930-1959, National Center for Health Statistics, Centers for Disease Control and
Prevention, 2005. Cigarette consumption: US Department of Agriculture, 1900-2002.

Per capita cigarette

consumption

Male lung cancer
death rate

Female lung
cancer death
rate

2006 Estimated US Cancer Cases*

*Excludes basal and squamous cell skin cancers and in situ carcinomas except urinary bladder.
Source: American Cancer Society, 2006.

Men

720,280

Women

679,510

•31% Breast
•12% Lung & bronchus
•11% Colon & rectum
•6% Uterine corpus
• 4% Non-Hodgkin

lymphoma

•4% Melanoma of skin
• 3% Thyroid
• 3% Ovary
•2% Urinary bladder
•2% Pancreas
•22% All Other Sites

Prostate

33%

Lung & bronchus 13%
Colon & rectum 10%
Urinary bladder

Melanoma of skin 5%
Non-Hodgkin4%

lymphoma

Kidney

Oral cavity

Leukemia

Pancreas

All Other Sites

18%

Według "Annals of Oncology" w Europie w 2006 r.
chorobę nowotworową wykryto u 3,2 mln osób, u
300 tys. więcej niż dwa lata wcześniej.
Najczęściej diagnozowano:
raka piersi,
jelita grubego
i płuc.

Szacuje się, że w ub. roku z powodu nowotworów
zmarło 1,7 mln Europejczyków.
Zabijały głównie:
rak płuc,
jelita grubego,
piersi
i żołądka.

(Gazeta Wyborcza 2007-02-14)

Five-year Relative Survival (%)*

during Three Time Periods By

Cancer Site

*5-year relative survival rates based on follow up of patients through 2002.

†Recent changes in classification of ovarian cancer have affected 1995-2001 survival rates.

Source: Surveillance, Epidemiology, and End Results Program, 1975-2002, Division of Cancer Control and
Population Sciences, National Cancer Institute, 2005.

Site

1974-
1976

1983-
1985

1995-2001

• All sites

5053

• Breast (female)

7578

• Colon

5058

• Leukemia

3441

• Lung and bronchus

1214

• Melanoma

8085

• Non-Hodgkin lymphoma47

5460

• Ovary

3741 45

• Pancreas

• Prostate

6775

100

• Rectum

4955

• Urinary bladder

7378

†

Rokowanie w chorobie nowotworowej:

stopień zaawansowania choroby
lokalizacja narządowa
typ histologiczny nowotworu
stopień zróżnicowania
histologicznego
obecność specyficznych
markerów i mutacji w komórkach
nowotworowych
aktywność proliferacyjna
stan ogólny chorego