RODZAJE KOSZTORYSÓW I METODY
KOSZTORYSOWANIA ROBÓT BUDOWLANYCH
Podstawy ekonomiki,
kalkulacji kosztów
i cen
DR INŻ. MARIOLA KSIĄŻEK
RODZAJE KOSZTORYSÓW I METODY
KOSZTORYSOWANIA ROBÓT BUDOWLANYCH
Podstawy ekonomiki,
kalkulacji kosztów
i cen
DR INŻ. MARIOLA KSIĄŻEK
Kosztorys
jest to dokument określający wartość
środków produkcji zużytych na wytworzenie
danego produktu i na tej podstawie
ustalający cenę tego produktu.
Kosztorys budowlany
określa wartość wszystkich nakładów
poniesionych na wykonanie inwestycji,
budowli, obiektu lub danego rodzaju
robót.
Klasyfikacja kosztorysów budowlanych
PODZIAŁ KOSZTORYSÓW
ZE WZGLĘDU NA
:
ZAKRES RZECZOWY
STOPIEŃ
DOKŁADNOŚCI
PRZEZNACZENIE
KOSZTORYSY :
KOSZTORYSY :
KOSZTORYSY :
• INWESTYCJI,
• OBIEKTÓW,
• RODZAJÓW ROBÓT.
• WSTĘPNE
(ORIENTACYJNE),
• GENERALNE (ZZK),
• SZCZEGÓŁOWE.
• ŚLEPE,
• NAKŁADCZE,
• INWESTORSKIE,
• OFERTOWE,
• POWYKONAWCZE,
• DODATKOWE.
Podział kosztorysów ze względu na zakres
rzeczowy:
KOSZTORYSY INWESTYCJI
– obejmują
wszystkie roboty i nakłady.
KOSZTORYSY OBIEKTÓW
– obejmują całość
kosztów obiektów.
KOSZTORYSY ROBÓT
– określają koszt
wykonania wybranych robót.
Podział kosztorysów ze względu na stopień
dokładności:
KOSZTORYSY WSTĘPNE (orientacyjne) - sporządza
się we wstępnej analizie oceny celowości realizacji
inwestycji.
KOSZTORYSY GENERALNE (tzw. zbiorcze
zestawienie kosztów) - obejmują koszty wszystkich
robót i nakładów, sporządzane są metodą
wskaźnikową w fazie założeń techniczno-
ekonomicznych,
Podział kosztorysów szczegółowych ze
względu na cel, jakiemu mają służyć:
ślepe,
nakładcze,
inwestorskie,
ofertowe,
powykonawcze,
robót dodatkowych lub
uzupełniające.
Kosztorys ślepy
stanowi część składową projektu
technicznego i sporządza go jednostka
projektowania wykonująca dokumentację
techniczną obiektu. Zawiera on opis robót,
szczegółowy przedmiar oraz podstawy do
ustalania nakładów rzeczowych.
Kosztorys nakładczy
zawiera zestawienie nakładów rzeczowych
robocizny, materiałów i pracy sprzętu w
układzie jednostkowym i scalonym, lecz
bez ich wyceny. Kosztorys nakładczy służy
do sporządzania kosztorysu inwestorskiego
oraz kosztorysu ofertowego.
Kosztorys inwestorski
Kosztorys INWESTORSKI sporządza
Zamawiający.
Stanowi on podstawę dla określenia wartości
zamówienia na roboty budowlane. Przy
ustalaniu cen jednostkowych robót należy
stosować w następującej kolejności:
ceny jednostkowe robót określone na
podstawie danych rynkowych,
kalkulacje szczegółowe.
Kosztorys ofertowy
służy do uzgodnienia ceny obiektu lub robót
budowlano-montażowych lub remontowych.
Kosztorys OFERTOWY sporządza Wykonawca
robót wtedy, gdy staje do przetargu lub
otrzymał od Inwestora propozycję złożenia
oferty na realizację robót.
Kosztorys ofertowy (c.d.)
Kosztorys OFERTOWY powinien być
sporządzony na podstawie kosztorysu
„ślepego”, udostępnionego przez
Zamawiającego.
Wybrany, sprawdzony i zatwierdzony przez
Zamawiającego kosztorys OFERTOWY
stanowi integralną część umowy o realizację
inwestycji lub robót budowlanych.
Kosztorys powykonawczy
sporządza Wykonawca po zrealizowaniu robót w
przypadku, gdy w chwili zawierania umowy nie
można było dokładnie ustalić zakresu rzeczowego
robót i warunków ich wykonania i po prostu taką
formę rozliczeń uzgodniono w kontrakcie.
Najczęściej kwestia ta dotyczy robót remontowych i
modernizacyjnych.
W umowie uzgadnia się podstawy kosztorysowe,
ceny czynników produkcji oraz koszty pośrednie i
zysk.
Kosztorys robót dodatkowych
(uzupełniający)
sporządza się w przypadku zwiększenia
ustalonego w umowie rzeczowego
zakresu robót, lub w wyniku
wprowadzenia przez Zamawiającego
zmian w dokumentacji technicznej.
dotyczą sposobów wyceny obiektów i
robót budowlanych oraz montażowych
lub ich wyodrębnionych części
technicznych, a także robót poza
obiektami oraz robót remontowych
budowlanych i instalacyjnych.
Metody kosztorysowania
O wyborze metody kosztorysowania
decyduje Zamawiający i Wykonawca
robót, w trakcie negocjacji warunków
umowy, uwzględniając zakres i
złożoność zleconych robót, stopień
ich powtarzalności, tempo inflacji itd.
Metody kosztorysowania (c.d.)
Na wybór metody wyceny wpływa także
stopień zaawansowania prac nad
przygotowaniem dokumentacji projektowej
inwestycji.
W zależności od przyjętej metody
kosztorysowania robót budowlanych istnieją
różne podstawy cenowe kalkulacji kosztów.
Metody kosztorysowania (c.d.)
Wyróżnia się dwie podstawowe metody
kosztorysowania:
metodę szczegółową – kosztorys
szczegółowy,
metodę uproszczoną – kosztorys
wskaźnikowy.
Metody kosztorysowania (c.d.)
Metoda uproszczona (c.d.)
Polega na obliczeniu ceny kosztorysowej
obiektów lub robót budowlanych, jako sumy
iloczynów odpowiednio ustalonych
jednostek przedmiarowych i cen
jednostkowych, z uwzględnieniem podatku
od towarów i usług (VAT).
Metoda uproszczona
Podstawę cenową metody uproszczonej
stanowią
ceny jednostkowe robót lub
obiektów
, zależnie od przyjętego poziomu
agregacji robót (tzw. cztery poziomy cen
jednostkowych).
Metoda uproszczona (c.d.)
Wyróżnia się następujące poziomy agregacji robót:
Roboty proste - poziom scalenia odpowiada
stopniowi scalenia robót przyjętych w Katalogach
Nakładów Rzeczowych (KNR).
Roboty scalone - stopień scalenia
zróżnicowany dla różnych rodzajów obiektów
(np. w oparciu o informacje cenowe dostępne na
rynku).
Obiekty - stopień scalenia odpowiadający
definicji obiektu budowlanego.
Metoda uproszczona (c.d.)
Poziom agregacji robót powinien być
określony w jednym z następujących
dokumentów:
dane wyjściowe do kosztorysowania,
założenia wyjściowe do kosztorysowania,
opis sposobu obliczania ceny
kosztorysowej.
Metoda uproszczona (c.d.)
Ceny jednostkowe stosowane w metodzie
uproszczonej ustala się na podstawie:
kalkulacji własnej wykonawcy robót,
publikowanych w ośrodkach informacji o
cenach jednostkowych dla budownictwa,
dwustronnych negocjacji pomiędzy
Zamawiającym, a Wykonawcą robót w
przypadku bezpośredniego (bez przetargu)
trybu zlecania robót.
Metoda uproszczona (c.d.)
Kalkulacja własna
wykonawcy robót
polega na szczegółowym obliczeniu
kosztów robocizny, materiałów z
kosztami zakupu, pracy sprzętu,
niezbędnych do wykonania robót
objętych daną jednostką przedmiarową
oraz na dodaniu kosztów pośrednich i
zysku.
Metoda uproszczona (c.d.)
W
k
= L * C
j
C
k
= L * C
j
+ P
v
gdzie:
W
k
- wartość kosztorysowa robót
C
k
- cena kosztorysowa
L - liczba jednostek przedmiarowych robót
C
j
- cena jednostkowa roboty podstawowej
P
v
- podatek od towarów i usług (VAT)
Metoda uproszczona (c.d.)
gdzie:
R
j
- wartość kosztorysowa robocizny na jednostkę
przedmiarową robót
M
j
- wartość kosztorysowa robocizny na jednostkę
przedmiarową robót
K
zj
- koszty zakupu na jednostkę przedmiarową robót
S
j
- wartość przedmiarowa pracy sprzętu na jednostkę
przedmiarową robót
K
pj
- koszty pośrednie na jednostkę przedmiarową robót
Z
j
- zysk kalkulacyjny na jednostkę przedmiarową robót
C
j
= R
j
+ M
j
+ K
zj
+ S
j
+
K
pj
+ Z
j
Metoda szczegółowa
Polega na obliczeniu ceny kosztorysowej
obiektu lub robót budowlanych, jako
sumy iloczynu liczby jednostek
przedmiarowych robót, jednostkowych
nakładów rzeczowych i ich cen oraz
doliczonych odpowiednio kosztów
pośrednich i zysku, z uwzględnieniem
podatku od towarów i usług (VAT).
Metoda szczegółowa (c.d.)
Podstawę cenową
kalkulacji szczegółowej
stanowią nakłady rzeczowe i ceny
jednostkowe czynników produkcji.
Ceny jednostkowe czynników produkcji
- to stawki robocizny, stawki pracy sprzętu,
ceny jednostkowe materiałów.
Nakłady rzeczowe przyjmuje się z
katalogów lub ustala na podstawie analiz
indywidualnych.
Metoda szczegółowa (c.d.)
Ceny jednostkowe czynników
produkcji określa się na podstawie:
kalkulacji własnej zamawiającego lub
wykonawcy robót,
publikowanych informacji o cenach
czynników produkcji,
dwustronnych uzgodnień.
Metoda szczegółowa (c.d.)
Jednostkowe nakłady robocizny
określa się na podstawie:
kalkulacji własnej zamawiającego lub
wykonawcy robót,
publikowanych informacji o cenach
czynników produkcji,
dwustronnych uzgodnień.
Metoda szczegółowa (c.d.)
Nakłady rzeczowe robocizny określają
ilości roboczogodzin dla wszystkich
czynności, wymienionych w
szczegółowych opisach robót przy
poszczególnych pozycjach
kosztorysowych, oraz 5% rezerwy na
czynności pomocnicze.
Stawka godzinowa robocizny obejmuje:
płace zasadnicze,
premie regulaminowe,
płace dodatkowe (np.: dodatki stażowe),
płace uzupełniające (wynagrodzenia za urlopy,
inne płatne nieobecności, zasiłki chorobowe,
odprawy emerytalne, nagrody jubileuszowe),
obligatoryjne obciążenia płac,
odpisy na zakładowy fundusz świadczeń
socjalnych.
Metoda szczegółowa (c.d.)
Metoda szczegółowa (c.d.)
Nakłady rzeczowe materiałów
określają ilości wyszczególnionych
rodzajów materiałów, wyrobów lub
prefabrykatów, a także maszyn i urządzeń
montowanych na stałe, niezbędnych do
wykonania robót ujętych w
poszczególnych pozycjach
kosztorysowych, z uwzględnieniem
ubytków i odpadów powstających w
procesie wbudowania.
Metoda szczegółowa (c.d.)
Ceny jednostkowe materiałów przyjmuje się
jako ceny ich nabycia łącznie z kosztami zakupu.
CENA NABYCIA MATERIAŁU = CENIE ZAKUPU
Ceny jednostkowe nabycia materiałów
ustala się zgodnie z formułą:
C
m
= C
mz
+ K
z
Metoda szczegółowa (c.d.)
GDZIE:
C
m
- jednostkowa cena nabycia materiału,
C
mz
- jednostkowa cena zakupu materiału
(cena płacona dostawcy materiału),
K
z
- koszty zakupu (transportu) przypadające
na jednostkę miary danego materiału.
C
m
= C
mz
+ K
z
Metoda szczegółowa (c.d.)
Nakłady rzeczowe pracy sprzętu i
środków transportu
technologicznego określają ilości
maszynogodzin jednostek sprzętowych,
niezbędnych do wykonania robót ujętych
w poszczególnych pozycjach
kosztorysowych, z uwzględnieniem
przestojów wynikających z procesu
technologicznego.
Metoda szczegółowa (c.d.)
Ceny jednostkowe pracy sprzętu i środków
transportu technologicznego obejmują:
CENĘ NAJMU JEDNOSTKI SPRZĘTOWEJ lub
transportowej wraz z kosztami obsługi
etatowej,
KOSZTY JEDNORAZOWE, jeżeli nie zostały
one już uwzględnione w cenie najmu.
Metoda szczegółowa (c.d.)
GDZIE:
C
k
- oznacza cenę kosztorysową
L - liczba jednostek przedmiarowych
n - oznacza jednostkowe nakłady rzeczowe (robocizny -
n
r
materiałów - n
m
pracy sprzętu i środków transportu
technologicznego - n
s
)
c- jednostkowe nakłady rzeczowe (R, M, S)
K
pj
- koszty pośrednie na jednostkę przedmiarową robót
Z
j
- zysk kalkulacyjny na jednostkę przedmiarową robót
C
k
= L * (n * c + K
pj
+
Z
j
) + VAT
Metoda szczegółowa (c.d.)
KOSZTY BEZPOŚREDNIE:
R - robocizna
M - materiały
S - sprzęt
R
j
= n
rj
*
c
r
S
j
= n
sj
*
c
s
M
j
= n
mj
*
c
m
Metoda szczegółowa (c.d.)
NARZUTY (liczone pozycjami od kosztów
jednostkowych):
K
p
- koszty pośrednie,
Z - zyzk kalkulacyjny
VAT - podatek od towarów i usług
Metoda szczegółowa (c.d.)
NARZUTY (liczone pozycjami od kosztów
jednostkowych):
K
p
- koszty pośrednie,
Z - zyzk kalkulacyjny
VAT - podatek od towarów i usług
Metoda szczegółowa (c.d.)
Koszty pośrednie oblicza się w kosztorysie,
jako ILOCZYN WSKAŹNIKA KOSZTÓW
POŚREDNICH I USTALONEJ PODSTAWY ICH
NALICZANIA (lub ustala się kwotowo na
podstawie preliminarza tych kosztów).
Koszty pośrednie obejmują:
koszty ogólne budowy,
koszty zarządu przedsiębiorstwa
wykonawczego.
Metoda szczegółowa (c.d.)
Koszty ogólne budowy obejmują:
płace i narzuty na płace stałego personelu budowy,
koszty zużycia zaplecza budowy,
koszty narzędzi i drobnego sprzętu,
koszty bezpieczeństwa i higieny pracy,
koszty zatrudnienia pracowników zamiejscowych,
inne koszty (np. koszty zużycia energii i wody,
ogrzewania obiektów zaplecza, dozoru budowy
itp.), zaliczane przez wykonawcę do kosztów
ogólnych budowy.
Metoda szczegółowa (c.d.)
Koszty zarządu obejmują:
płace i narzuty na płace pracowników zarządu,
koszty delegacji i przejazdów,
koszty eksploatacji służbowych samochodów
osobowych,
koszty biurowe i utrzymania obiektów ogólnego
przeznaczenia,
amortyzację i remonty środków trwałych,
czynsze i ubezpieczenia,
inne koszty zaliczane przez wykonawcę do kosztów
zarządu.
Metoda szczegółowa (c.d.)
Zysk przyjmuje się w kosztorysie kwotowo
lub oblicza, jako iloczyn wskaźnika narzutu
zysku i ustalonej podstawy jego naliczania.
Wskaźniki kosztów pośrednich i narzutu zysku
ustala się na podstawie:
kalkulacji własnej,
publikowanych informacji,
dwustronnych uzgodnień.
Z. Kowalczyk, J. Zabielski: Kosztorysowanie robót
budowlanych, WSiP, Warszawa 2005.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 2
września 2004 r. w sprawie szczegółowego
zakresu i formy dokumentacji projektowej,
specyfikacji technicznych wykonania i odbioru
robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-
użytkowego (Dz. U. Nr 202, poz. 2072).
Literatura
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18
maja 2004 r. w sprawie w sprawie określenia
metod i podstaw sporządzania
KOSZTORYSU
INWESTORSKIEGO
, obliczania planowanych
kosztów prac projektowych oraz planowanych
kosztów robót budowlanych określonych w
programie funkcjonalno-użytkowym (Dz. U. Nr
130, poz. 1389)
Art. 33 ust. 3 Ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. -
Prawo zamówień publicznych (Dz. U. Nr 19, poz.
177, Nr 96, poz. 959 i Nr 116, poz. 1207)
Literatura (c.d.)
DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ!