Zapalenie otrzewnej

Anatomia i fizjologia

otrzewnej



Otrzewna jest cienką

błoną surowiczą

pokrytą jedną warstwą

komórek

śródbłonkowych i

powleczoną warstwą

płynną, co zapewnia jej

gładkość i lśniący

wygląd



powierzchnia otrzewnej

wynosi od 1,5 do 2,2m

Wyróżniamy:



Otrzewną ścienną

(wyściela

wewnętrzną ścianę

jamy brzusznej)



Otrzewną trzewną

(pokrywa narządy

położone

wewnątrz jamy

brzusznej)

Najważniejsze zachyłki,

zagłębienia i przestrzenie

otrzewnej:



Zagłębienie odbytniczo-pęcherzowe u

mężczyzn i odbytniczo-maciczne u kobiet

( jama Douglasa). Najniżej położone miejsce w

jamie brzusznej



przestrzenie podprzeponowe



torba sieciowa



u mężczyzn otrzewna tworzy jamę całkowicie

zamkniętą



u kobiet jama otrzewnej łączy się ze światłem

zewnętrznym przez końcowe otwory jajowodów

Właściwości fizjologiczne

otrzewnej:



Zdolność do wchłaniania wody i

substancji w niej rozpuszczonych, ciał

nierozpuszczalnych, drobnoustrojów i

gazów



zdolność tworzenia wysięku i przesięku



zdolność tworzenia zlepów, zrostów i

ograniczania ognisk zapalnych



właściwości bakteriobójcze

Pierwotne choroby otrzewnej

zdarzają się rzadko. Najczęstszą

i najgroźniejszą chorobą

otrzewnej jest zapalenie

otrzewnej (peritonitis)

Definicja:

Zapalenie otrzewnej jest

zbiorczym określeniem dla objawów

chorobowych o różnej etiologii, występujących

najczęściej wtórnie w przebiegu ostrych chorób

j. brzusznej, powodujących zmiany ogólne i

miejscowe

Podział zapalenia

otrzewnej:



Ze względu na rozprzestrzenienie zmian:

rozlane (peritonitis diffusa)

miejscowe ( peritonitis localis)



Pod względem przebiegu klinicznego:

ostre (p.acuta)

przewlekłe (p. chronica)



Podział morfologiczny:

surowiczo-włóknikowe( p.serosofibrinosa)

ropne (p.purulenta)

gnilne (p.putrida)

W zależności od etiologii:



bakteryjne (pałeczki okrężnicy, odmieńca, ropy

błękitnej, b.beztlenowe)



chemiczne (drażniące działanie jałowej żółci,

soku żołądkowego, krwi i wysięku

trzustkowego)



krwiopochodne (należy do rzadkości i powstaje

w związku z chorobami dróg oddechowych jako

zakażenie pneumokokowe lub streptokokowe)

Przyczyny zapalenia

otrzewnej:

I - przedziurawienie trzewi w wyniku procesu

zapalnego :

- wyrostka robaczkowego w ostrym stanie zapalnym

- wrzodu żołądka i dwunastnicy

- pęcherzyka żółciowego w ostrym stanie zapalnym

- okrężnicy w przebiegu wrzodziejącego zapalenia i

choroby Leśniowskiego-Crohna

- rozpadających się zmian nowotworowych

- pęknięcia ograniczonego ropnia j. brzusznej

Przyczyny c.d.



II - przedziurawienie trzewi urazowe:

- drążący uraz brzucha, rana przenikająca

- zabiegi endoskopowe

- zabiegi ginekologiczne



III - niedokrwienie ściany jelita (martwica):

- zawał jelita (miażdżycowe zamknięcie t.krezkowej)

- skręt jelita z zadzierzgnięciem

- uwięźnięcie jelita w przepuklinie



IV - krwiopochodne zakażenie (pneumokokowe

lub streptokokowe)

Patofizjologia zapalenia

otrzewnej:



W pierwszych godz. zapalenie otrzewnej jest

wynikiem podrażnienie chemicznego przez jałowe

płyny (żółć, krew, mocz)= zap.chemiczne.



Z chwilą ich zakażenia florą bakteryjną przechodzi

w zap. bakteryjne.



W j.otrzewnej gromadzi się znaczna ilość wysięku

surowiczo-włóknistego, który przybiera postać ropy



dochodzi do przekrwienia otrzewnej i jelit (również

do niedrożności porażennej jelit)



wchłaniane toksyny bakteryjne prowadzą do stanu

toksycznego

Patofizjologia c.d.



Zablokowanie dużej ilości płynu

pozakomórkowego w tzw. trzeciej przestrzeni

(ściana i światło jelit, jama otrzewna) oraz

utrata płynu wskutek wymiotów prowadzi do

spadku objętości krwi krążącej= oligowolemia



oligowolemia + stan toksyczny = wstrząs,

który grozi zejściem śmiertelnym



głównym celem leczenia zapalenia otrzewnej

jest niedopuszczenie do rozwoju wstrząsu

septycznego.

Rozlane zapalenie otrzewnej:



Następuje rozprzestrzenienie się choroby na całą

ogromną powierzchnię wysłaną otrzewną. Jest to przejaw

załamania sił obronnych wobec zjadliwości czynnika

przyczynowego. Rozpoznanie rozlanego zap. otrzewnej

stanowi bezwzględne wskazanie do otwarcia jamy

brzusznej w trybie nagłym.



Objawy - 1) miejscowe: - silny samoistny ból brzucha

nasilający się w czasie kaszlu i ruchu

- objawy otrzewnowe ( obrona mięśniowa,

objaw Blumberga)

- porażenie jelit (zanik szmerów

perystaltycznych)

- zatrzymanie wiatrów i stolca, wzdęty brzuch

Rozlane zapalenie

otrzewnej:



Objawy - 2) ogólne (są konsekwencją oligowolemii i stanu

toksycznego) -przyspieszone tętno i oddech

- obniżenie RR

- skąpomocz,a następnie bezmocz, wzrost stęż.

mocznika w surowicy

- suchy i obłożony język

- chory spokojny,unika ruchów,podkurcza nogi

- zaostrzone rysy twarzy (facies abdominalis)

- zaburzenia świadomości

Rozpoznanie i

różnicowanie:



Dla rozpoznania ostrego, rozlanego zap. otrzewnej

decydujące znaczenie ma obecność obrony

mięśniowej, obj. otrzewnowych i przyspieszonego

tętna. Badania labolatoryjne nie są dla

rozpoznania decydujące, aczkolwiek istotne dla

przed- i pooperacyjnego leczenia.



Zbliżony do ostrego rozlanego zap. otrzewnej

obraz kliniczny obserwujemy niekiedy w

niedrożności jelit i krwawieniu

wewnątrzotrzewnowym.

Badania laboratoryjne,

leczenie:



Radiologiczne zdjęcie przeglądowe j.brzusznej w

pozycji stojącej



punkcja jamy otrzewnowej



Po przybyciu chorego do szpitala wprowadzamy

zgłębnik do żołądka,cewnik do pęcherza

moczowego i cewnik do żyły. Mierzymy co

najmniej co godzinę częstość tętna i oddechu,

RR, temp. oraz ilość moczu

Operacja:



Operacja polega na

szerokim otwarciu

j.brzusznej,

oczyszczeniu

j.otrzewnej z treści

ropnej oraz usunięciu

przyczyny zapalenia

(np. wycięcie

przedziurawionego

wyrostka

robaczkowego)

Ograniczone zapalenie

otrzewnej:



Rozwija się najczęściej w otoczeniu ogniska

zapalnego lub miejsca przedziurawienia narządu

j. brzusznej



ognisko zapalne stanowią najczęściej: wyrostek

robaczkowy, pęcherzyk żółciowy,

przedziurawiony wrzód dwunastnicy, uchyłek

okrężnicy esowatej, przydatki



charakterystyczne jest powstanie guza

zapalnego



może przebiegać z wytworzeniem ropnia lub bez

Objawy:



Ból, bolesność uciskowa i obrona mięśniowa

ograniczają się do miejsca lokalizacji ogniska

zapalnego



guz wyczuwalny przez powłoki ciała



brak zaburzeń ogólnoustrojowych

Postacie ograniczonego

zapalenia otrzewnej:



Ropień okołowyrostkowy:

objawy-ból w prawym

dole biodrowym z towarzyszącymi

wymiotami i gorączką

- w badaniu palpacyjnym wyczuwalny

bolesny guz w rzucie wyrostka robaczkowego

leczenie: zachowawcze gdyż operacja jest połączona

z ryzykiem przekształcenia ropnia w rozlane

zap. otrzewnej

- podawanie antybiotyków o szerokim spektrum,

hospitalizacja na oddziale chirurgicznym, leżenie

w łóżku i dieta uboga w błonnik

Postacie c.d.

Ropień okołowyrostkowy ulega zwykle samoistnemu

wchłonięciu a operację wycięcia wyrostka

przeprowadza się po kilku miesiącach



Ropień jamy Douglasa:

objawy - wysoka temp.

- bolesne parcie na stolec

- domieszka śluzu i krwi w stolcu

- badanie per rectum (bolesne wypuklenie

przedniej ściany odbytnicy)

leczenie: operacyjne otwarcie ropnia od strony

odbytnicy

Postacie c.d.



Ropień podprzeponowy:

objawy - wysoka temp.

- dreszcze

- upośledzony stan ogólny

- duża leukocytoza

- bolesność uciskowa w okolicy podżebrowej

- brak objawów brzusznych

- RTG- uniesienie i upośledzenie ruchomości

przepony, wysięk w j.opłucnej, charakt. poziom

płynu pod przeponą

leczenie: operacyjne otwarcie i sączkowanie ropnia

Document Outline