BADANIE UKŁADU KOSTNO- MIEŚNIOWO- STAWOWEGO

Szkielet kostny stanowi ochronę dla narządów

wewnętrznych oraz wzmacnia i podtrzymuje

wszystkie kończyny.

Stawy w kończynach i kręgosłupie umożliwiają

wykonywanie ruchów w strukturach.

Chrząstki pomiędzy strukturami i stawami

amortyzują siły wywierane na stawy podczas

ruchów.

Więzadła wzmacniają siłę stawów.

Ruchy stawów – skurcz przebiegąjących w ich

okolicy mięśni.

STAWY

Połączenia stawowe – podział na te:

a) w których wykonywane są swobodne ruchy

( staw z błoną maziową ),

b) które są sztywne ( staw nieruchomy),

c) które wykonują ograniczone ruchy ( połączenie chrząstkowe).

Inna klasyfikacja – ze względu na typ występującego ruchu

( np.. ruch kulki w panewce, ruch zawiasowy).

MIEŚNIE

Wewnątrz włókien mięśniowych występuje powtarzająca się

anatomiczna

struktura – sarkomer- składająca się z cienkich włókien mięśniowych

zbudowanych z aktyny i grubych włókien zbudowanych z miozyny

(skurcz

i rozkurcz mięśnia – cienkie i grube włókienka mięśniowe poruszają

się

wzajemnie w stosunku do siebie).

Podstawowe zasady badania

Kości ( należy upewnić się, że jest ona odpowiednio

odsłonięta a pacjent jest w wygodnej pozycji).

Oceń czy :

są obecne jakieś nieprawidłowe zagięcia,

Kończyna jest skrócona,

Szukaj tkliwości uciskowej ( badanie palpacyjne -

blisko powierzchni skóry).

Stawy – rutynowy sposób badania:

oglądania,

palpację,

ocenę ruchów w stawach.

Stawy cd.

a) oglądanie- objawy,

- obrzmienie,

deformacja stawów,

zmiany zlokalizowane ponad skórą,

cena wyglądu okolicznych struktur.

b) Obrzęk – przyczyna,( badanie palpacyjne),

wysięk,

pogrubienie maziówki i brzegów kostnych

stawu.

c) deformacja- jest skutkiem nieliniowego ustawienia

kości tworzących staw lub wynikiem przebudowy

stosunków pomiędzy powierzchniami stawowymi.

- odchylenie części położonej dystalnie od linii

środkowej

ciała- koślawość,

-odchylenie w kierunku do linii środkowej ciała

-szpotawość,

-częściowa utrata kontaktu pomiędzy powierzchniami

stawowymi - podwichnięcie,

-całkowita – zwichnięcie ( również-reumatoidalne

zapalenie stawów),

palec typu „łabędzia szyja”, „butonierka”,

„młotkowaty”

(stawów śródręczno–paliczkowych i

międzypaliczkowych).

Zmiany skórne – zbadać nad stawem:

- ocieplenie i jej zabarwienie (zaczerwienienie- dna

moczanowa).

Zmiany okolicznych struktur:

zanik mięśni ( powyżej i poniżej stawu, porównaj ).

OBMACYWANIE – oceń cechy obrzęku:

- obrzęk,

tkliwość uciskowa i ocieplenie.

Oceń cechy obrzęku( konsystencja),

- twardy – deformacje kostne wtórne,

lekko gąbczasty lub bagnisty obrzęk- pogrubienie

maziówki.

Tkliwość uciskowa – ostrożnie brzeg stawu i okoliczne

tkanki.

czy jest lokalna czy uogólniona – ostry stan zapalny.

Temperatura – oceń,

małe stawy – za pomocą czubków swoich palców,

większe stawy – potrzyj grzbiet twojej dłoni wzdłuż stawu

i porównaj temperaturę stawu drugiej kończyny.

Ruchy stawów – oceń:

czy występują ograniczenia bólowe lub

niestabilność

w stawie

Ułożenie stawów w pozycji naturalnej:

kończyny dolne – wyprost kończyny ze zgięciem

grzbietowym stopy do

kończyny górne- położenie pomiędzy pronacją a

supinacją z ramieniem zgiętym do

w stawach

łokciowych ( rutynowa ocena- wzrokowa,

dokładna ocena – goniometrem)

MIĘŚNIE – ocena zawiera:

oglądanie,

badanie palpacyjne,

ocena siły mięśniowej.

Oglądanie – należy szukać:

obecności zaników mięśniowych,

Objawów obecności nieprawidłowej masy mięśniowej,

samoistnych skurczów.

Zanik mięśni – uwzględnić wiek i zawód wykonywany:

niewielkie wyszczuplenie mięśni (u ludzi starszych, bez

osłabienia ich siły),

zanik jednej kończyny, zmierz obwody i porównaj z

drugą( np. uda, zaznacz linię chrząstki przyśrodkowej stawu

kolanowego, wykonaj pomiar powyżej w odległości 20cm.,

na każdym udzie i zapisz wyniki,

zanik mięśni ( choroba stawów, mięśni, lub unerwiającego

mięsień neuronu).

Zwiększona masa ciała:

- zazwyczaj wynika z obsesji pacjenta dotyczącej jego

siły,

hipertrofia ( we wrodzonej miotonii),

pseudohipertrofia ( przerost mięśni wynika ze

zwiększenia zawartości tkanki tłuszczowej ).

Skurcze samoistne:

całkowicie uwidocznić mięsień,

pacjent rozgrzany i odprężony,

mogą występować samoistnie lub wywołane próbami

poruszania się pacjenta i często są bolesne,

drżenie pęczkowe ograniczone do pojedynczego

mięśnia (może być zjawiskiem fizjologicznym),

bardziej rozprzestrzenione (sugeruje choroby

neuronu ruchowego).

Badanie palpacyjne mięśni – ma ograniczoną wartość:

tkliwy uciskowo ( zakażenie lub stan zapalny mięśni),

tkliwość mięśni łydki ( obwodowa neuropatia z

niedoboru tiaminy- witaminy B1.

Testy siły mięśniowej ( należy brać pod uwagę):

płeć, wiek i budowę pacjenta

Rodzaj osłabienia ważny w ustaleniu rozpoznania

neurologicznego.

Ustal czy:

- osłabienie siły mięśni jest uogólniony,

dotyczy przeważnie dystalnych czy proksymalnych

części kończyny,

rozmieszczenie jest zgodne z przebiegiem nerwów

obwodowych lub korzeni nerwowych.

Na przykład:

Dla oceny mięśnia naramiennego, poleć pacjentowi,

aby odwiódł ramię pod kątem 90.

natychmiast oceń siłę mięśni,

poleć pacjentowi by utrzymał tę postawę przez 60

sekund.

Testy rozciągania nerwu

Cel – określenie czy istnieją objawy podrażnienia

korzeni nerwowych ( wypadniecie krążka

międzykręgowego

w okolicy lędźwiowej).

Próba unoszenia prostej nogi

pacjent leży na plecach,

ostrożnie unieś wyprostowaną w stawie biodrowym

kończynę dolną

( prawidłowo możliwe jest zgięcie 80-90)

próba unoszenia nogi wywołuje ból gdy rozciągany

jest

nerw kulszowy,

jeżeli wówczas zegniemy grzbietowo stopę, ból nasila

się ( test Bragarda)

po powrocie stopy do pozycji naturalnej, zegnij

kolano- biodro może być zgięte. Ból pojawia się i

nasila wraz

z wykonywaniem wyprostu w stawie kolanowym

( test Lasegue’a).

Próba rozciągania uda

ułóż pacjenta w pozycji na brzuchu,

najpierw zegnij jego kolano,

jeśli wywołuje to ból, wykonaj wyprost w stawi

biodrowym,

dodatni wynik próby, kiedy występuje ból pleców

promieniujący do przedniej części

uda( podrażnienie 2, 3 lub 4 korzenia

lędźwiowego po tej stronie.

Badanie kręgosłupa ( pacjent rozebrany)

Poleć aby stanął prosto

Oceń wygląd całego kręgosłupa,

pogłębione zgięcie jest zwane kifozą,

pogłębiony wyprost – lordoza,

krzywizna boczna – skolioza,

garb odnosi się do odcinkowego zniekształcenia

zgięciowego,

skolioza najbardziej widoczna –pacjent zgięty do

przodu.

Na każdym poziomie kręgosłupa rozpoczynaj od :

oglądania,

badaj palpacyjnie ( aby stwierdzić tkliwość uciskową),

określ zakres ruchu i czy jest on ograniczony przez ból

Kręgosłup szyjny ( w pozycji siedzącej)

zwróć uwagę na wszystkie zniekształcenia,

zbadaj palpacyjnie wyrostki kręgowe,

zbadaj czynne a następnie bierne ruchy,

czynność zgięcia- poleć aby doprowadził

podbródek do klatki piersiowej,

badając wyprost – poleć aby odgiął głowę

bardzo mocno do tyłu

( obserwuj z boku oba te ruchy).

Badając zgięcie w bok – stań z przodu lub tyłu:

- poleć aby przywiódł ucho do ramienia ( po obu stronach),

Badając ruch obrotowy- stań z przodu lub nad pacjentem,

poleć, aby spojrzał przez jedno a następnie drugie ramię

( czy którykolwiek z tych ruchów wywołuje ból miejscowy

lub ból w kończynie górnej ).

Powtórz ruchy , z delikatnym uciskiem szczytu czaszki ( ból

lub parestezje w ramieniu – znaczne zwężenie otworu

międzykręgowego)

Kręgosłup piersiowy- pacjent siedzi z ramionami

złożonymi na klatce piersiowej:

Poleć, aby wykonał skręty na boki- daleko jak to

możliwe,

Zmierz zakres rozszerzania się klatki piersiowej

( powinien być wykonany ruch o zakresie

przynajmniej 5cm.

- umożliwia to ocenę ruchomości połączeń żebrowo-

kręgowych),

zbadaj palpacyjnie wyrostki kolczyste kręgów

(tkliwość),

oceń wszystkie zniekształcenia.

Kręgosłup lędźwiowy

-sprawdź czy istnieje tkliwość, oceń zakres ruchów.

Stojąc z boku pacjenta:

Poleć, aby dotknął swych palców u stopy i chwycił

wyprostowane kolana,

Zgięcie - oznakuj kręgosłup w miejscu połączenia

krzyżowo- lędźwiowego, następnie 10cm powyżej i

5cm poniżej ( odległość pomiędzy najwyższymi

oznaczeniami

powinna zwiększyć się o około 4cm, między dwoma

dolnymi powinna pozostać niezmieniona)

Wyprost – stojąc z boku.

Zgięcie w bok – stań za pacjentem;

poleć, aby przesuwał swoją dłoń w dół po zewnętrznej

powierzchni kończyny dolnej( po obu stronach)

Document Outline