Utonięcia i podtopienia

Utonięcie

•

to uduszenie na skutek zanurzenia w

cieczy najczęściej w wodzie

(przyczyna – uduszenie – bezdech,

brak wymiany gazowej)

Podtopienie

•

obejmuje wszystkie przypadki

przeżycia po duszeniu się w wyniku

zanurzenia w wodzie

Gwałtowna reakcja

zanurzeniowa

•

to przypadki nagłej śmierci będącej

skutkiem zetknięcia się z bardzo

zimną wodą. Najprawdopodobniej

jest to odruch z nerwu błędnego

powodujący bradykardię lub

zatrzymanie krążenia powodujące

utratę przytomności. Często po

spożyciu alkoholu

Przyczyny

•

nieumiejętność pływania

•

wyczerpanie

•

kurcz mięśni

•

zatrucia alkoholem lub narkotykami

•

uraz kręgosłupa szyjnego

•

hipotermia

•

hipoglikemia

•

drgawki

•

wypadek jednostki pływającej

•

nurkowanie - zaplątanie w roślinach wodnych

•

samobójstwo itp.

Patofizjologia

•

trzy główne mechanizmy:

1) uduszenie

2) aspiracja wody

3) wychłodzenie organizmu

•

utonięciom i podtopieniom towarzyszy

zwykle panika i szamotanina,

wstrzymanie oddechu, połykanie wody i

wymioty

•

Większość ofiar zachłystuje się wodą

(

utonięcie mokre

) – nie mogą pokonać

napędu oddechowego. Hipoksja jest

bardzo silnym bodźcem wdechowym –

następuje wzmożone oddychanie i

aspiracja wody. Niedotlenienie powoduje

utratę przytomności, zanik odruchów

obronnych i uduszenie (np. kurcz dróg

oddechowych – kurcz krtani długotrwały)

Utonięcie suche

•

występuje w 10-20% przypadków –

odruchowy skurcz głośni zapobiega

aspiracji wody do dróg oddechowych

(woda nie dostaje się do płuc) –

następuje bezdech, a po 5-10

minutach zatrzymanie krążenia

Patofizjologia c.d.

•

pobudzenie nerwu X i skurcz naczyń obwodowych,

wagotonia i odruchowa asystolia (np. po obfitym posiłku)

•

odruchowe rozszerzenie naczyń i zapaść (zwłaszcza po

opalaniu się)

•

nagłe zanurzenie rozgrzanego ciała w zimnej wodzie

powoduje odruchowe przyspieszenie akcji serca, wzrost

zapotrzebowania organizmu na tlen, hiperwentylację,

wzrost ciśnienia i obciążenie pracy serca, często występują

nadkomorowe skurcze dodatkowe, a u osób z chorobami

krążenia może dojść do arytmii, a nawet migotania komór

•

zmiany pourazowe (skoki do wody)

•

zachłyśnięcie wodą słodką lub słoną – odpowiedź organizmu

jest inna, ale w obu wypadkach powikłania i sposób

postępowania są podobne

Woda słodka

•

jest hipotoniczna w stosunku do

osocza i jest wchłaniana do krążenia

układowego

•

gwałtowny spadek osmolarności

osocza powoduje hemolizę, może

prowadzić do hiperkaliemi i

hemoglobinurii – zmiany te są zwykle

przejściowe i rzadko wymagają

interwencji terapeutycznej

•

uszkodzenie płuc (utrata surfaktantu i

uszkodzenie błony pęcherzykowej) –

występuje rozsiana niedodma, pęcherzyki

płucne zapadają się i występuje poważne

zaburzenie stosunku wentylacji do

perfuzji. Powietrze nie rozpręża

pęcherzyków płucnych, większość krwi

nie uczestniczy w wymianie gazowej co

powoduje poważne niedotlenienie

Woda słona

•

ma nawet 3-krotnie większą

osmolarność niż osocze dlatego nie

jest wchłaniana do osocza



woda dyfunduje z osocza do światła

pęcherzyków płucnych co prowadzi

do obrzęku płuc, pogorszenia

warunków wymiany gazowej i do

hipoksemii. Rzadko występuje

niebezpieczeństwo hipowolemii i

hemokoncentracji

Objawy

•

zależnie od reakcji fizjologicznej, czasu trwania

zanurzenia, temperatury wody i jej zanieczyszczenia,

stosunku powierzchni do masy ciała

poszkodowanego, stopnia ciężkości urazu, obrażeń

dodatkowych i stanu zdrowia poszkodowanego

•

bezdech, duszność, przyspieszenie oddechu, sinica,

kaszel, ewentualnie słyszalne świsty, niedotlenienie

•

bóle w klatce piersiowej, objawy niedotlenienia

mięśnia sercowego

•

tachykardia, bradykardia, niemiarowość, zatrzymanie

krążenia

•

czasem spadek ciśnienia krwi

•

zaburzenia świadomości, utrata

przytomności, drgawki

•

bladoszara skóra kończyn

•

uogólniona hipotermia

•

czasem niewydolność nerek

Rozpoznanie

•

wywiad: ustalić okoliczności i przebieg wypadku, czas

od utonięcia do wydobycia z wody

•

badanie przedmiotowe: zbadać głęboką temperaturę

ciała, osłuchiwanie, rozpoznanie innych obrażeń i

urazów

•

badanie dodatkowe: EKG (ocena ewentualnych

zaburzeń rytmu), badanie krwi, gazometria

•

badania obrazowe: RTG klatki piersiowej (ocena płuc),

i okolicy kręgosłupa szyjnego, TK głowy (ocena

urazów głowy u pacjentów z zaburzeniami

świadomości)

Leczenie

•

wyłowienie z wody

–

bezpieczeństwo ratownika i ratowanego

–

szybkie, ostrożnie w pozycji poziomej,

aby nie wywołać zapaści (osłabione

odruchy z baroreceptorów)

–

możliwość uszkodzenia odcinka szyjnego

kręgosłupa szyjnego

BLS

•

A: Jeżeli reaguje - pozostawić w

pozycji bezpiecznej, wezwać pomoc i

regularnie ponawiać ocenę stanu

poszkodowanego do momentu

przybycia specjalistycznej pomocy

•

B: jeżeli nie reaguje należy wezwać pomoc,

następnie udrożnić drogi oddechowe przez

rękoczyn potrójny (jeżeli istnieje podejrzenie

kręgosłupa szyjnego nie odchylamy głowy do

tyłu) i usunąć ciała obce

–

oddychanie

–

krążenie

•

jeśli nie ma krążenia należy przystąpić do

pośredniego masażu serca

ALS

•

drogi oddechowe

–

intubować jeśli jest nieprzytomny

•

po intubacji oczyścić oskrzela (w

razie potrzeby opłukać roztworem

fizjologicznym NaCl)

•

hipoksemia:

–

sinica, nieprawidłowa saturacja i gazometria

–

PaO2>75 mmHg ( u pacjentów przytomnych przez

maskę, u pacjentów bez zachowanej drożności

dróg oddechowych – intubacja i oddech

zastępczy)

–

jeśli nie uzyskujemy PaO2>75 mmHg należy

wykonać intubację i zastosować wentylację

mechaniczną z FiO2 1,0 i PEEP (5-10 cm H2O) w

celu rozprężenia pęcherzyków płucnych

–

zbyt długie stosowanie wentylacji z użyciem

wysokich (ponad 50%) stężeń tlenu powoduje

zmiany w płucach (zwłóknienie)

•

odbarczenie wody z żołądka

–

założyć zgłębnik żołądkowy i odessać zawartość żołądka

•

monitorowanie pracy serca w EKG

•

pomiar głębokiej temperatury ciała i zwalczanie

hipotermii

–

ogrzanie w zależności od temp. głęb. zew. lub wew.

•

monitorowanie OCŻ (czy pacjent jest odwodniony

bądź nawodniony)

•

kaniulacja w żyle głównej górnej

•

posiew krwi w kierunku drobnoustrojów

–

często dochodzi do posocznicy

–

podać antybiotyki

•

kontrola i przywrócenie równowagi

elektrolitowej

–

hipernatremia (podtopienie w wodzie

słonej)

–

hiponatremia i hiperwolemia

(podtopienie w wodzie słodkiej)

Transport

•

przewozić do szpitala (OIT) po

wyrównaniu stanu ogólnego zawsze

w pozycji leżącej

•

zagrożenie następstwami późnymi

utonięcia przez 24-48h

Następstwa (powikłania)

•

rozwój zespołu niewydolności oddechowej

(ARDS)

–

śródmiąższowy obrzęk płuc (aspiracja wody do

pęcherzyków płucnych powoduje wypłukiwanie

surfaktantu i uszkodzenie bariery

pęcherzykowo-włośniczkowej, osłuchowo

stwierdza się rzężenia i trzeszczenia)

–

ogniska niedodmy

–

aspiracje zapaleniem płuc

–

w konsekwencji niewydolność oddechowa

Rokowanie zależne od

•

czasu zanurzenia i czasu zatrzymania

krążenia

•

czasu resuscytacji (szybkie przywrócenie

krążenia powoduje mniejsze

niedotlenienie, kwasicę i wyziębienie)

•

temperatura wody (szybkie

wychłodzenie zmniejsza

zapotrzebowanie na tlen mózgu i tkanek

i spowalnia metabolizm

Pogarszają rokowania

•

toksyczny obrzęk płuc (toksyczne

działanie chloru w basenie

kąpielowym)

•

aspiracja szlamem

•

aspiracja treści żołądkowej

Document Outline