Ochrona praw jednostki

Gwarancje praw i wolności

jednostki



Materialne – związane z charakterem

państwa i społeczeństwa



Formalne – ogół instytucji i środków

prawnych, mających na celu ochronę

praw i wolności jednostki, np.

sądownictwo, skarga konstytucyjna,

amparo, ombudsman, kanclerz parwa

Ombudsman vol. 1

Geneza, narodziny w Szwecji na pocz. XVIII

wieku, przeniesiony z Turcji, wcześniej

Persja, Chiny; od początku wieku XIX

obecny kształt, później wprowadzony do

porządku innych państw, najpierw

skandynawskich, potem pozostałych

Modele



Skandynawski – każdy może zwracać się

bezpośrednio do ombudsmana



Anglo-francuski – wystąpienie odbywa się

za pośrednictwem parlamentarzystów

Ombudsman vol. 2

Cechy:



Organ centralny powiązany z parlamentem

(różne nazwy – ombudsman, obrońca ludu,

rzecznik sprawiedliwości, mediator)



Rozstrzyganie spraw spornych organ

państwowy-jednostka



Odformalizowana procedura postępowania



Coroczne informowanie parlamentu o

swoich działaniach

Ombudsman w Polsce

Geneza powstania – od 1987 roku

Rzecznik Praw Obywatelskich



Pozycja ustrojowa



Zadania – ochrona praw jednostki

oraz kontrola funkcjonowania

organów publicznych



Kompetencje: w sprawach ogólnych i

w sprawach indywidualnych

RPO a Rzecznik Praw Dziecka

Skarga konstytucyjna vol. 1

Definicja - instytucja służąca osobie

fizycznej lub prawnej (prawa

cywilnego i publicznego) do ochrony

na drodze szczególnego

postępowania przed sądem

konstytucyjnym, przysługujących jej

podstawowych praw obywatelskich w

przypadku ich naruszenia przez akty

organów państwowych albo ich

bezczynność

Skarga konstytucyjna vol. 2

Cele skargi:



ochrona podstawowych praw jednostek



kontrola nad zgodnym z konstytucją stosowaniem prawa przez wszystkie

organy państwowe

Zakres podmiotowy:



osoby fizyczne (obywatele, liczne prawa też nieobywatelom)



osoby prawne prawa cywilnego



osoby prawne prawa publicznego



podmioty nie posiadające osobowości prawnej



obrońca ludu i prokurator (Hiszpania)

Zakres przedmiotowy



akty generalne i abstrakcyjne administracji państwowej (pierwotnie)



ustawy



bezczynność ustawodawcy



wyroki sądów



umowy międzynarodowe (np.. Niemcy, Austria)

Skarga konstytucyjna vol. 3

Podstawa

– naruszenie praw konstytucyjnych

jednostki (Niemcy – tylko prawa uznane za

podstawowe, Szwajcaria – prawa niepisane i

zgodność z EKPCz)

Przesłanki:



subsydiarność (wyczerpanie instancji)



interes osobisty



interes prawny (dotyczące pozycji prawnej)



interes aktualny (realność naruszenia)



krótkie terminy (od 2 tygodni do 6 miesięcy)

Skarga konstytucyjna w

Polsce

Przesłanki – naruszenie konstytucyjnago

prawa lub wolności, wyczerpanie toku

instancji, przymus adwokacki, wniesienie

w terminie 3 miesięcy od doręczenia

prawomocnego rozstrzygnięcia

Postępowanie – postępowanie wstępne,

rozprawa, możliwość zawieszenia

orzeczenia, wyrok TK i jego konsekwencje

Prawo do sądu



Zakaz zamykania drogi sądowej



Zakres podmiotowy o powszechnym

charakterze



Zakres przedmiotowy – naruszenie

praw lub wolności jednostki, brak

wskazania tego uprawnienia zamyka

możliwość drogi sądowej (np.

nominacje sędziowskie)

Prawo do dwuinstancyjności

postępowania



Gwarancja prawna na gruncie

cywilnym, karnym i

administracyjnym



Zakres podmiotowy i przedmiotowy



Możliwość większej liczby instancji



Dwuinstancyjność a dewolutywność



Zakaz możliwości wyłączenia, lecz z

możliwością ograniczeń

Odpowiedzialność

odszkodowawcza państwa

Zasady odpowiedzialności – bezprawność,

względnie słuszność (konieczność istnienia

związku przyczynowego)

Odpowiedzialność za akty bądź decyzje

wymaga uchylenia tych aktów

Odpowiedzialność za bezczynność organu

Zasada pełnej kompensacji zarówno za

szkodę rzeczywistą jak i utracone korzyści

Regulacje szczególne vol. 1

Wolność zgromadzeń



Możliwość zakazania (decyzja doręczona w 3 dni

od zawiadomienia, nie później niż na 24 h przed

terminem)-

cel lub odbycie

zgromadzenia

sprzeciwiają się ustawie lub naruszają przepisy

ustaw karnych

lub

odbycie zgromadzenia może

zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w

znacznych rozmiarach



Prawo odwołania – w ciągu 3 dni od dręczenia (w

przypadku rozwiązania zgromadzenia w ciągu

trzech dni od rozwiązania



Skargi do wsa bezpośrednio również w ciągu 3 dni

do doręczenia ostatecznej decyzji

Regulacje szczególne vol. 2

Prawo prasowe

•

Prawo do sprostowania i odpowiedzi ( w

dzienniku 7 dni, w czasopismach w

najbliższym numerze)

•

Odpowiedzialność prawna – cywilna

ponoszą autor, redaktor lub inna osoba,

którzy spowodowali opublikowanie tego

materiału

, nie wyłączając wydawcy, karna

– na zasadach ogólnych

Document Outline