System polityczny
Rosji
System polityczny
Rosji
Centrum decyzyjne – kto jest
najważniejszy
Rosyjscy politolodzy:
„Kształtowanie stosunków zagranicznych
pozostaje w rękach elity”, lecz w sferze tej
„elita tradycyjnie próbuje postępować zgodnie
z wyznaczonymi przez cara (sekretarza
generalnego, prezydenta) priorytetami”
VLADIMIR PUTIN TRIBUTE
Prezydent FR
Rząd
Parlament
Uprawnienia prezydenta:
literalne nie zaliczenie go do żadnej z trzech władz
państwowych!
nałożenie na prezydenta obowiązku czuwania nad
prawidłowym funkcjonowaniem systemu podziału władz
skupia w swym ręku władzę wykonawczą i prawodawczą
głowa państwa i naczelny organ władzy
gwarant Konstytucji Federacji Rosyjskiej, praw i wolności
człowieka i obywatela
zapewnia także harmonijne funkcjonowanie i
współdziałanie organów władzy państwowej
dominującym ośrodek prowadzenia polityki zagranicznej
„Prezydent Federacji Rosyjskiej zgodnie z Konstytucją
Federacji Rosyjskiej i ustawami federalnymi określa
podstawowe kierunki wewnętrznej i zagranicznej polityki
państwa”
Prezydent FR za zgodą Dumy Państwowej powołuje
Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej
Ma prawo przewodniczyć posiedzeniom Rządu Federacji Rosyjskiej,
podejmuje decyzje w sprawie dymisji rządu
Na wniosek premiera powołuje na stanowisko i odwołuje ze
stanowiska zastępców Przewodniczącego Rządu Federacji
Rosyjskiej oraz ministrów federalnych
wymóg akceptacji przez Dumę zaproponowanego przez prezydenta
premiera
Prezydent tworzy i przewodniczy Radzie Bezpieczeństwa FR,
Administracji Prezydenta.
Prezydent zatwierdza doktrynę wojskową państwa, powołuje i
odwołuje najwyższe dowództwo Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej.
Powołuje i odwołuje po konsultacji z właściwymi komitetami lub
komisjami izb Zgromadzenia Federalnego przedstawicieli
dyplomatycznych FR w państwach obcych oraz organizacjach
międzynarodowych
W zakresie polityki zagranicznej:
art. 86 - prezydent kieruje polityką
zagraniczną państwa, prowadzi rokowania i
podpisuje umowy międzynarodowe,
podpisuje listy ratyfikacyjne, przyjmuje listy
uwierzytelniające i odwołujące
akredytowanych przy nim przedstawicieli
dyplomatycznych
W dziedzinie polityki zagranicznej państwa szczególnie
ważną rolę odgrywają następujące instytucje:
Rada Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej, składająca się z
premiera, ministrów, szefa Banku Centralnego, szefa Służby
Wywiadu Zagranicznego oraz sekretarza Rady Bezpieczeństwa
FR i jego zastępcy. Przewodniczącym Rady Bezpieczeństwa jest
prezydent.
Rada Prezydencka – organ mający charakter konsultacyjny.
Składa się ona z osób powoływanych przez prezydenta i
cieszących się odpowiednim autorytetem i zaufaniem.
Doradcy Prezydenta – w liczbie dziesięciu, wśród nich są
miedzy innymi doradca do spraw bezpieczeństwa i spraw
zagranicznych.
Komisje wspólne, zasiadają w nich przedstawiciele
poszczególnych organów władzy, a ich głównym zadaniem jest
wypracowywanie wspólnego stanowiska w najważniejszych dla
państwa sprawach. Najważniejszą rolę odgrywają tu komisja do
spraw zagranicznych i komisja do spraw bezpieczeństwa
Najważniejsze organy Dumy Państwowej
w zakresie polityki zagranicznej to:
komitet do spraw obrony,
komitet do spraw bezpieczeństwa
komitet do spraw międzynarodowych,
komitet do spraw geopolityki.
Funkcjonowanie systemu
Centralna rola prezydenta i osobiście
Putina
Putin – podstawowe znaczenie dla
systemu politycznego Rosji.
To jego osoba decyduje o charakterze
Rosji.
Wciąż w Rosji, jak i za jej granicami
trwają dyskusje o demokratyczności lub
nie Putina.
Putin nie ma cech wodza-wizjonera. Jego
polityka ma charakter reaktywny.
Porwu za Putina! – Rozedrę za Putina!
I. Topolski: wnętrze politycznego ośrodka decyzyjnego FR,
stwarza poważne problemy badaczowi. Najważniejsze:
a. występowanie niejasności odnośnie umiejscowienia
nieformalnych ośrodków decyzyjnych w systemie
politycznym
b. częste zmiany i rotacje elit władzy w FR
c. trudności w określaniu stopnia wywierania wpływu na
decyzje polityczne
d. brak możliwości określania mechanizmów
funkcjonowania nieformalnych ośrodków i ich powiązań z
konstytucyjnym ośrodkiem decyzyjnym
e. brak materiałów źródłowych oraz wątpliwości co do
„pełnej obiektywności i prawdziwości” charakterystyki
nieoficjalnych ośrodków
Andrew Monaghan
Prezydent jest centralną i najważniejszą
figurą w Rosji, dzierżącym władzę nad
rządem i formułowaniem i implementacją
polityki.
tzw. władza wertykalna (budowana od 2000
r.)
Administracja Prezydencka (AP) pełni rolę
kierownictwa politycznego.
Rząd koordynuje rutynowe działania
administracyjne.
Konstytucja FR, inne akty prawne i tradycja
polityczna przewidują, że ponad 2/3
urzędników szczebla federalnego podlega
ośrodkowi prezydenckiemu, a nie rządowi
są to nie tylko instytucje „siłowe”, ale również MSZ,
Prokuratura Generalna, Centralna Komisja Wyborcza
czy Bank Centralny.
Upubliczniona lista nominacji
rządowych do rad nadzorczych 22
wielkich spółek, w 2008 r.,
„ekipa putinowskia” –koncerny kontrolujące
w sumie około 40 proc. gospodarki
Keir Giles:
Rada Bezpieczeństwa FR determinuje aktualnie
główne kierunki polityki wewnętrznej i zagranicznej
Organ powołany jako ciało przygotowujące
rekomendacje i propozycje oraz projekty
prezydenckich decyzji, dotyczących spraw
bezpieczeństwa.
zajmuje się zarówno problematyką wewnętrzną, jak
i zagraniczną
Za Władimira Putina, Rada Bezpieczeństwa zaczęła
odgrywać dużą rolę w polityce państwa, jako bliski
krąg strategicznych doradców i współtowarzyszy.
W okresie prezydentury Dimitrija Miedwiediewa
Rada Bezpieczeństwa FR skupiła się w
większym stopniu na sprawach wewnętrznych
czego świadectwem było dokooptowanie szefa
Federalnej Służby Kontroli nad Narkotykami, Wiktora
Iwanowa oraz dyrektora Federalnej Służby Granicznej,
podległej FSB, Władimira Proniczewa
zabrakło w składzie RB FR członków rządu
odpowiedzialnych za strategiczne gałęzie gospodarki,
przede wszystkim Igora Sieczina (sektor naftowo-
gazowy i rezerwy strategiczne państwa) i Siergieja
Iwanowa (kompleks wojskowo-przemysłowy
Rząd - podległość ośrodkowi
prezydenckiemu.
Putin w okresie prezydentury umiejętnie
dbał, by rząd na czele z premierem nie stali
się jego konkurencją we władzy.
Np. Michaił Kasjanow (dymisja w 2004 r.),
Michaiła Fradkow, Wiktor Zubkow
Rola i wpływ parlamentu
Zmniejszenie znaczenia parlamentu z
momentem dojścia do władzy Władimira
Putina.
Po wyborach 1999 r. – podporządkowanie
parlamentu
instytucję parlamentu sprowadzono do roli
ciała w pełni akceptującego i popierającego
politykę Kremla.
Wybory z 19 grudnia 1999 r.
Komuniści - 24% głosów,
„Jedność” powyżej 23%,
„Ojczyzna-Cała Rosja” 13%,
Sojusz Sił Prawicowych 8,5%,
blok Żyrinowskiego
„Jabłoko” po około 5,9%
Partie polityczne
Elity
O. Krysztanowska:
generalnie wśród osób obejmujących nowe
urzędy na szczeblach centralnych w Rosji od
maja 2008 r. dominowały osoby blisko
związane z Putinem
jego przyjaciele lub doradcy, albo neutralni
profesjonaliści.
nowi i lojalni Miedwiediewowi ludzie to przypadki
jednostkowe.
Miedwiediew nie posiadał własnego zaplecza, a
sam był (wraz ze swym otoczeniem) był częścią
zaplecza Putina
Gienadij Aszin
:
elita polityczna to przedstawiciele klasy
panującej, jeśli klasa ta wypełnia funkcję
zarządzania społeczeństwem. Elita zatem
artykułuje i wyraża interesy tej klasy oraz
dprowadza do ich realizacji
Olga Krysztanowska i Stephen White:
„Pod słowem „elita” rozumiemy grupę rządzącą w
społeczeństwie, składającą się z ludzi, którzy
podejmują decyzje o znaczeniu ogólnonarodowym”
Franciszek Ryszka:
elita władzy to zbiór osób, które uczestniczą realnie
w podejmowaniu decyzji państwowych
Specyfika elity politycznej
Rosji
O. Krysztanowska:
„militaryzacja” władzy
„siłowiki” w elicie rządzącejw różnych jej
grupach to 15-70%
teza: ma to daleko idące konsekwencje dla
polityki państwa
S. i D. Rivera:
Metodologiczne błędy Krysztanowskiej
„siłowiki” w 2003 r. to około 13,9% - nie 25,1%
wykształcenie:
ludzie z ekonomicznym wykształceniem i
prawniczym - 25%,
z wojskowym - 9%
doświadczenie pracy:
w sektorze prywatnym - 17%
w strukturach siłowych - 11%
Bettina Renz i Jarosław Ćwiek-
Karpowicz:
Czynniki dominujące w polityce kadrowej
Putna:
osobiste kontakty
lojalność
wewnątrz elity szerokie spektrum postaw: od
skrajnie nacjonalistycznych i wrogich wobec Europy
do prodemokratycznych i reformatorskich,
nastawionych na przyszłą integrację z UE.
mimo różnicy poglądów, większość osób całkowicie
wspiera w relacjach z UE linię wyznaczoną przez
prezydenta.
osoba prezydenta - czynnik spajający różnice zdań
nie pozwala na wykształcenie się silnych obozów
przeciwników bądź stronników głębszych relacji z UE i
krajami Europy
Roman Bäcker
Jedinaja Rossija to nie partia rządząca, lecz
będąca jedynie narzędziem, zasobem i
specyficzną instytucją fasadową dla
głównego ośrodka sprawowania władzy
W więzieniach przebywa około 1 mln ludzi
Ogromny alkoholizm – z powodu przepicia rocznie umiera
35 tys. Ludzi
Ogromna liczna osób chorych, także na choroby
cywilizacyjne.
Około 10 mln ludzi w Rosji stale lub okresowo cierpi na
głód.