WEWNĄTRZSZKOLNE DOSKONALENIE NAUCZYCIELI

Rozumienie pojęcia WDN:

wewnątrzszkolne

- oznacza, że kanwą

dla doskonalenia nauczycieli mają być

wewnętrzne problemy szkoły

, a ich

rodzaj i charakter maja przesądzać o

miejscu, formach, treściach i metodach

doskonalenia. Te z nich będą dobre, które

przyczynią się do rozwiązania czy

wyeliminowania owych wewnętrznych

problemów, dzięki czemu szkołą będzie

mogła się rozwijać.

•

doskonalenie

nauczycieli

- proces ustawiczny,

ciągły dotyczący wszystkich zatrudnionych w

szkle osób i nie tylko. W procesach doskonalenia

powinni wziąć udział wszyscy współtworzący

szkołę.

Pojęcie WDN

nie oddaje

prawdziwego znaczenia:

istotą WDN jest nie tylko doskonalenie

nauczycieli, ale szkoły jako określonej całości.

Lepszą niż WDN nazwą byłaby:

wewnętrzne

doskonalenie szkoły

rozwój szkoły od

wewnątrz

Zalety WDN:

- WDN pozwala zintegrować nauczycieli wokół

wspólnie uznawanych wartości i razem

realizować wyznaczone cele,

- przenosi odpowiedzialność za życie szkoły z

podmiotów zewnętrznych na wewnętrzne, tj.

zespół kierowniczy, radę pedagogiczną,

uczniów, rodziców, czyli całą społeczność

szkolną,

- społeczność tę ukierunkowuje na

rozwiązywanie własnych problemów,

w centrum uwagi stawia ludzi, którzy

tworzą szkołę, gdyż to od nich w głównej

mierze zależy realizacja celów i zadań,

- orientuje na współdziałanie, dialog,

wymianę myśli, wspierając wzajemne

zrozumienie, tolerancję, szacunek,

stawia na mocne strony

pojedynczych osób i całych

zespołów, wyzwalając istniejący w

szkole potencjał ludzki,

- przenosi punkt ciężkości z

indywidualnego na zespołowe

uczenie się,

- jest tańszy niż formy

doskonalenia oferowane przez

firmy szkoleniowe.

WDN nie jest panaceum na wszystkie

szkolne bolączki, ale tylko na takie,

które można rozwiązać razem się

ucząc i współdziałając na rzecz zmiany

szkoły - jej rozwoju od wewnątrz.

Jeśli szkoła boryka się z brakiem

nauczycieli o określonych

kwalifikacjach, z brakiem środków

finansowych na zajęcia pozalekcyjne

czy brakiem sali gimnastycznej,

żaden WDN tu nie pomoże

Rozwoju szkoły nie da się przeprowadzić

bez WDN, a WDN zaplanować bez

wyraźnych odniesień do planu rozwoju

szkoły.

WDN nie powinien być postrzegany

jako jedyne podejście do doskonalenia

kwalifikacji zawodowych nauczycieli. Fakt,

że tematyka WDN wynika z problematyki

danej placówki ogranicza w jakimś

zakresie tematykę i formy doskonalenia

zawodowego.

Doskonalenie wynikające z indywidualnych

potrzeb nauczycieli może korzystnie

wpływać na jakość prowadzonego w szkole

WDN.

Aktywne podejście do doskonalenia pracy

szkoły poprzez podnoszenie kwalifikacji

zawodowych nauczycieli

wymaga

niemałej wiedzy

zarówno ze strony

kierownictwa placówki, jak i

poszczególnych jej pracowników, i to

jednocześnie wiedzy merytorycznej,

metodycznej oraz organizacyjnej.

1. dotychczasowe doskonalenie kwalifikacji

odbywało się w warunkach sztucznych,

oderwanych od rzeczywistości danej szkoły (w

warunkach symulowanych), w drugim

natomiast oprócz przyswajania wiedzy i

umiejętności mamy do czynienia z "uczeniem

się przez odkrywanie", "uczeniem się przez

działanie" i "uczeniem się przez przezywanie"

(W. Okoń, 1995),

2. doskonalenie nauczycieli w ramach WDN

prowadzi do zmiany praktyki szkolnej, czego

nie gwarantuje dotychczasowa procedura,

3. procedura WDN sprawia ponadto, że

doskonalenie jest bardziej rozległe i

pogłębione dzięki zastosowaniu

zróżnicowanych metod, a zwłaszcza "uczenia

się przez działanie" (patrz stożek Dale'a).

Jeśli rada pedagogiczna liczy niewiele osób

może pracować jako całość. W dużych gronach

nauczycielskich należy rozważyć podział na

mniejsze grupy, pracujące nad różnymi

aspektami tego samego problemu bądź nad

różnymi problemami. W każdym przypadku

rada pedagogiczna powinna być informowana

o efektach pracy mniejszych grup a ważne

decyzje powinny być podejmowane wspólnie.

W procesie WDN nie można zapominać o

doskonaleniu kadry kierowniczej. Niesprawne

kierownictwo może zablokować rozwiązywanie

problemów i uniemożliwić dokonywanie zmian

w szkole na lepsze.

Toteż WDN powinien mieć dwie odmiany:

nauczycielską

, dla wszystkich członków

rady pedagogicznej (w tym także kadry

kierowniczej),

kierowniczą

, wyłącznie dla osób pełniących

różne funkcje kierownicze w zakresie

organizacji i zarządzania.

Założenia WDN:

1. WDN jest aktywnym podejściem nauczycieli

(kadry kierowniczej) do rozwiązywania

istniejących w szkole problemów i

doskonaleniem kwalifikacji zawodowych w

takim zakresie, aby umieć im stawić czoła.

2. Wymaga od nauczycieli (całej społeczności

szkolnej) poczucia autonomii i zrozumienia, że

odpowiedzialność za funkcjonowanie szkoły

spoczywa w ich rękach.

3. Preferuje dialog i akcentuje zespołowe

uczenie się, w którym ważny jest nie tylko

efekt, ale i sam proces zmiany osób biorących

w nim udział.

4. Jest jednym z wielu podejść do

doskonalenia nauczycieli, które - jeśli

umiejętnie wykorzystane - mogą i

powinny wzajemnie się uzupełniać oraz

wzbogacać.

5. Ma charakter ciągły i nie jest

ograniczony w czasie. Trwa dopóty,

dopóki szkoła nie rozwiąże swoich

problemów. Po rozwiązaniu jednego lub

kilku wybranych problemów następuje

sformułowanie kolejnych poprzez

diagnozę istniejącego stanu albo w

efekcie zmiany wizji rozwoju i

procedura WDN zostaje powtórzona.

Tym samym WDN nie kończy się nigdy.

6. Ograniczanie go do doskonalenia

kwalifikacji zawodowych nauczycieli w szkole i

w ramach rady pedagogicznej może

powodować "kiszenie się we własnym sosie".

WDN nie wyklucza doskonalenia nauczycieli

poza murami szkoły lub w szkole, ale z

udziałem innych osób: moderatorów,

edukatorów, trenerów czy ekspertów, a także

we współdziałaniu z nauczycielami z innych

placówek.

7. Jeśli szkoła nie jest w stanie sama poradzić

sobie tak z organizacją WDN, jak i

rozwiązaniem problemów wyłonionych w jego

toku powinna skorzystać z pomocy.

8. Następstwem doskonalenia

kwalifikacji zawodowych nauczycieli

powinna być zmiana praktyki szkolnej.

Jest to miarą efektywności WDN.

9. Jeśli nauczyciele będą wykazywali

ustawiczne zainteresowanie

doskonaleniem swojej pracy,

autorefleksją, gotowością do

współdziałania w zespole i dążeniem do

ciągłej odnowy całej organizacji,

wówczas WDN ma szansę stać się

strategią rozwoju szkół.

10. Ponadto, jeśli zostanie prawidłowo

zorganizowany może wspierać inne

procesy zachodzące w szkole, np.

proces humanizacji i demokratyzacji jej

życia oraz przyczyniać się do

podnoszenia poziomu ogólnej kultury

konkretnej placówki.

Rozpoznanie sytuacji problemowych w

szkole nazywa się

diagnozą

CELE

WEWNĄTRZSZKOLNEGO

DOSKONALENIA

NAUCZYCIELI

· wspieranie demokracji i humanizacji życia

szkolnego

· powrót do wzoru i wartości, do głównych tez i

myśli pedagogicznych

· wspieranie posiadanych, aktualizacja i poprawa

już uzyskanych kwalifikacji

· refleksja nad procesami uczenia się i zmiana

rzeczywistości szkolnej

· poprawa komunikacji i współpracy w radzie

pedagogicznej

· konkretyzacja zadań dydaktycznych i

wychowawczych w praktyce

· opracowanie koncepcji kształcenia i

wychowania w danej szkole (pedagogiczna

koncepcja /profil szkoły)

· pokonanie szkolnych / wychowawczych problemów i

trudności

· konstruktywne radzenie sobie z normami i

wartościami, subiektywnymi teoriami i obciążeniami

w pracy

· koordynacja pracy wychowawczej i procesu

dydaktycznego

· celowe tworzenie bogatego życia szkolnego W

urzeczywistnianiu celów i realizacji zadań ważne jest,

aby...

· istniała zgodność co do celów, treści, tematów,

metod, środków i materiałów

· uwzględnić daną sytuację w miejscu pracy

· uznać dobrowolność w określaniu zadań w radzie

pedagogicznej czy w części rady

· istniała kontynuacja i długofalowość współpracy w

radzie pedagogicznej

· podjąć decyzję dotyczącą udziału instytucji

doskonalenia i zewnętrznych doradców w procesie

WDN

Formy:

Konferencja pedagogiczna

- dyskusja nad

problemami pedagogicznymi podczas spotkania

rady pedagogicznej

Dzień studyjny

- posiedzenie rady pedagogicznej -

jedno lub dwudniowe

Cykl seminariów

- cykl konferencji pedagogicznych

lub dni studyjnych

Doradztwo systemowe

- rozwiązywanie

problemów przez doradców z zewnątrz

Rozwój organizacyjny placówki

- długotrwały

proces rozwoju placówki, którego istotną częścią jest

WDN

Konferencja przedmiotowa

spotkania nauczycieli uczących tego

samego przedmiotu

Hospitacja koleżeńska

- obserwacja

zajęć dydaktycznych

Badanie placówki

- przeprowadzanie

ankiet i wywiadów w placówce

Wycieczka dydaktyczna

- wizyta w

innej placówce w celu wymiany

doświadczeń, jest to także ciekawy

pomysł na nawiązanie ścisłej współpracy

pomiędzy placówkami

Zespół pedagogiczny

- wymiana

doświadczeń i rozwiązywanie problemów

pedagogicznych w małej grupie

nauczycieli

Grupa treningowa/superwizyjna

spotkanie grupy nauczycieli w celu

analizy zachowań i próby ich zmiany

Warto powołać

Lidera WDN

Odpowiadałby on za techniczne aspekty

WDN w placówce, a także być

odpowiedzialny za pewne zadania w

zakresie ewaluacji planu doskonalenia

zawodowego nauczycieli

Metody:

1. Metody wspierające pracę nad

zagadnieniami merytorycznymi (burza

mózgów, debata, studium przypadku,

prowokacje myślowe)

2. Metody organizowania pracy w

grupie (wizualizacja celów i treści

zajęć, diagnoza potrzeb uczestników).

3. Metody przydatne do tworzenia

dobrego klimatu pracy (łańcuch

skojarzeń, wizualizacja, autorefleksja).

Obszary tematyczne WDN:

I. Nauczanie, (ścieżki edukacyjne,

efektywne metody nauczania i uczenia się).

II. Doskonalenie zawodowe nauczycieli

(organizacja pracy, komunikacja, awans

zawodowy).

III. Praca Rady Pedagogicznej

IV. Program Wychowawczy Szkoły

V. Wewnątrzszkolny System Oceniania.

VI. Wewnętrzne mierzenie jakości pracy

szkoły.

VII. Współpraca z rodzicami-rodzice w

szkole.

VIII. Ewaluacja

1. Inicjatywa musi wyjść od rady

pedagogicznej. Może być poparta impulsami z

zewnątrz, ale nie powinna być zarządzona

odgórnie.

2. WDN wychodzi od problemów życia

codziennego i potrzeb uczestników

doskonalenia.

3. Ponieważ cała rada pedagogiczna nie jest

w stanie działać równocześnie, powinny

tworzyć się grupy robocze i grupa

koordynująca. W skład grup powinni wchodzić

przedstawiciele różnych opcji.

4. WDN nie może być realizowane bez udziału

dyrektora szkoły.

5. W przeciwieństwie do codziennych form

współpracy wewnątrzszkolnej WDN ma strukturę

opierającą się na kryteriach dydaktyki doskonalenia,

tzn. muszą być określone cele, treści i tematy,

metody i sposoby mierzenia efektów.

6. Nauczyciele formułują na początku cele, które

często nie są adekwatne do rzeczywistych potrzeb.

Dla określenia realnych potrzeb należy dokonać

samobadania pracy szkoły, czyli samooceny

polegającej na porównaniu stanu oczekiwanego ze

stanem aktualnym. Na tej podstawie można

sformułować cele działania.

7. WDN musi opierać się na wiążącym planie

działania. WDN oparte na zamierzeniach bez

pokrycia jest skazane na niepowodzenie.

8. WDN powinno być ukierunkowane na

konkretny produkt i widoczne konsekwencje

działań.

9. Proces WDN powinien być realizowany

przy pomocy własnych środków. Mogą tu być

pomocni doradcy z zewnątrz, jeżeli szkoła

nie dysponuje fachowcami w swojej szkole.

10. WDN nie powinno być moderowane

przez pojedyncze osoby, lecz przez zespól

moderatorów ze względu na to, że jest to

proces skomplikowany.

11. WDN nie może być planowane z dnia na

dzień. WDN wymaga czasu.

12. Nie zawsze trzeba rozpoczynać wszystko

od początku. Warto wykorzystać dobre

doświadczenia z innych form.

13. WDN ma większe szanse powodzenia,

jeżeli jest wspierane przez nadzór

pedagogiczny.

14. Konieczne jest również zagwarantowanie

ram prawnych, które dawałyby szanse

doskonalenia wewnątrzszkolnego.

Wdrażanie

wewnątrzszkolnego

doskonalenia nauczycieli

ROLA DYREKTORA SZKOŁY

W WDN

1. Aktywnie popiera Wewnątrzszkolne

Doskonalenie Nauczycieli.

2. Docenia możliwości twórcze zespołu

nauczycielskiego.

3. Otwiera obszary działania, inspiruje

do poszukiwań innowacyjnych, jest

nastawiony na eksperymentowanie.

4. Wspiera inicjatywy, docenia i

"ochrania" pracę i zaangażowanie

nauczycieli.

5. Komunikatywny, posiada umiejętność prowadzenia

dialogu, dyskusji, zachęca do wymiany poglądów.

6. Tworzy warunki dla WDN/ROS - dba o dobry przepływ

informacji, zabiega o niezbędne zasoby i środki.

7. Preferuje współpracę w zespole nauczycielskim dla

uruchamiania procesu rozwoju szkoły (wspólne

diagnozowanie sytuacji, planowanie i ewaluacja

działań).

8. Jest wzorem aktywnego współtwórcy we

współpracującym zespole.

9. Uzyskuje akceptację nauczycieli dla swojego stylu

kierowania.

Document Outline