Diagnoza 

dojrzałości szkolnej 

jako podstawa 

prognozy 

funkcjonowania 

dziecka w sytuacji 

szkolnej

 

 

Dojrzałość, gotowość czy 
zdolność dziecka do podjęcia 
nauki szkolnej to pojęcia 
zamiennie używane w literaturze 
przedmiotu do określenia stanu 
rozwoju dziecka wchodzącego w 
nowy i niezwykle ważny okres 
dziecka, w którym musi sprostać 
nowym wymaganiom i 
oczekiwaniom ze strony 
otoczenia społecznego .

 

 

Dojrzałość jednostki stanowi 
zawsze efekt współdziałania 
dwóch immanentnie ze sobą 
powiązanych procesów 
rozwojowych, a więc procesu 
dojrzewania, który jest 
spontaniczny i uczenia się, 
które może być zaplanowane i 
polega na celowym ćwiczeniu 
kształtującym pewne 
właściwości dziecka.

 

 

Początkowo pojęcie dojrzałości 
analizowano pod kątem 
najodpowiedniejszego wieku dla 
rozpoczęcia formalnego 
kształcenia (dojrzałość wieku 
życia) Kolejno jednak włączono w 
zakres tego pojęcia coraz więcej 
funkcji, począwszy od dojrzałości 
fizycznej, przez umysłową, by 
wreszcie objąć nim także 
funkcjonowanie społeczne dziecka

 

 

Podstawowy warunek osiągnięcia 
dojrzałości szkolnej stanowi zatem 
odpowiedni rozwój fizyczno – 
somatyczny, poznawczo – intelektualny, 
emocjonalny, społeczny dziecka, zaś jej 
efektem i wskaźnikiem jej osiągnięcia 
stają się sukcesy, czyli powodzenie 
szkolne dziecka warunkowane 
możliwościami sprostania wymaganiom 
szkoły, której funkcjonowanie jednakże 
musi być dostosowane do specyficznych 
właściwości dziecka znajdującego się na 
określonym etapie rozwoju.

 

 

Sposoby 

Definiowania 

Dojrzałości 

szkolnej

 

 

Dojrzałość szkolną można 

operacjonalizować jako 

osiągnięcie przez takiego 

poziomu rozwoju 

fizycznego, umysłowego, 

emocjonalnego i 

społecznego, które 

umożliwia mu podjęcia 

nauki szkolnej.

 

 

 

Często także wskazuje się 

konkretne wyznaczniki dojrzałości 

szkolnej dziecka, określając je jako 

osiągnięcie przez dziecko 7- letnie 

ściśle określonego poziomu 

rozwoju sprawności fizycznej, 

motorycznej, umysłowej, 

pozwalającej mu na wykonywanie 

określonych zadań, oraz 

dojrzałości społecznej, którą 

rozumie się jako zdyscyplinowanie, 

umiejętność panowania nad sobą i 

współżycia z innymi

 

 

Kryteria 

warunkujące 

gotowość szkolną 

dziecka

 

 

 

1. Zainteresowanie dziecka uczeniem się 

(ciekawość poznawcza), chęć bycia 

uczonym (motywacja do uczenia się 

od innych) oraz motywacja do 

samodzielnego uczenia się

2. Długotrwałość zainteresowania, a więc 

kontynuowanie zainteresowania 

pomimo trudności i niepowodzeń, 

wytrwałość i zdolność do czasowego 

odraczania gratyfikacji (aspekt 

wolicjonalny)

3. Osiąganie postępów w uczeniu się, 

choćby były one nieznaczne, a więc 

dokonywanie się zmian (aspekt 

behawioralny) i czerpanie stąd 

zadowolenia (aspekt emocjonalny)

 

 

Współcześnie dojrzałość 
szkolną traktuje się jako zespół 
cech jednostkowych zależnych 
nie tylko od wewnętrznych 
procesów dojrzewania, ale 
głównie jako wynik interakcji 
między przygotowanym do 
wymagań szkolnych dzieckiem 
a jego środowiskiem 
rodzinnym i wychowaniem 
przedszkolnym

 

 

Dziecko, które określimy jako 
dojrzałe do podjęcia nauki 
szkolnej, generalnie jest zatem w 
stanie sprostać nakładanym na nie 
wymaganiom, gdyż posiadane 
przez nie cechy i właściwości 
pozwalają mu odnieść sukces 
szkolny, a więc stanowią 
pozytywne rokowania co do 
przebiegu jego kariery szkolnej, a 
później także, choć pośrednio, 
całej kariery życiowej

 

 

Podstawowe 

uwarunkowania 

osiągania dojrzałości 

szkolnej

 

 

Można wyróżnić 2 rodzaje czynników 

determinujących poziom dojrzałości 

szkolnej 
Uwarunkowania osobnicze, posiadające 

znaczenie podstawowe (zdolności, 

inteligencja i inne cechy kierunkowe)
Uwarunkowania środowiskowe, (m.in.: 

miejsce zamieszkania, warunki 

mieszkaniowe, wykształcenie i zawód 

rodziców, uczęszczanie lub nie 

uczęszczanie do przedszkola) mające 

główne walor stymulujący rozwój 

dziecka, bądź też powodujące jego 

zaburzenie 

 

 

Charakter, obszary i 

modele diagnozy 

dojrzałości szkolnej

 

 

Postępowanie diagnostyczne 
w przypadku badania 
dojrzałości szkolnej dziecka 
zakłada interdyscyplinarność 
jej oceny, a więc wiąże się z 
przyjęciem modelu diagnozy 
psychospołecznej, 
pedagogicznej i medycznej

 

 

W badaniu psychologicznym 

diagnozie podlegają różne funkcje 

umysłowe, sfera emocjonalno 

motywacyjna, wolicjonalna, 

osobowość dziecka i kompetencje 

społeczne
Badanie pedagogiczne wiąże się 

głównie z oceną środowiskowych 

warunków rozwoju dziecka i 

jakości stymulowania jego rozwoju
W diagnozie medycznej zwraca 

się uwagę na rozwój fizyczny i 

motoryczny oraz stan zdrowia 

dziecka

 

 

UŚMIECHNIJ SIĘ

UŚMIECHNIJ SIĘ