plik

I. PRAWO PODMIOTOWE

Prawo podmiotowe – przyznana i zabezpieczona przez

normy prawa cywilnego oraz wynikająca ze stosunku

prawnego możność postępowania w określony sposób.

W prawie cywilnym:

- prawo podmiotowe zakreśla granice sfery możności działania

uprawnionego,

- każde prawo podmiotowe ma źródło w przepisach prawa cywilnego,

- prawo podmiotowe występuje tylko w ramach stosunku prawnego

(prawu podmiotowemu odpowiada ciążący na innej osobie

obowiązek),

- prawo podmiotowe czerpie z norm prawnych środki ochrony,

- prawo podmiotowe obejmuje jedno lub więcej uprawnień, związanych

ze sobą funkcjonalnie i stanowiących element danego typu stosunku

prawnego.

- prawo podmiotowe jest nadrzędne w stosunku do uprawnienia.

Roszczenie – skonkretyzowane uprawnienie skierowane

do oznaczonej osoby.

Podział praw podmiotowych w prawie cywilnym:

1) Prawa podmiotowe bezwzględne – skuteczne przeciwko

każdej osobie.

(tzw. prawa osobiste, prawa rzeczowe, prawo do

spadku, niektóre prawa na dobrach niematerialnych)

Wypełnienie obowiązku stanowiącego korelat prawa

podmiotowego bezwzględnego polega na biernym

zachowaniu się

2) Prawa podmiotowe względne – przysługujące tylko

względem oznaczonej osoby

(wierzytelności)

Korelatem prawa podmiotowego względnego jest

obowiązek określonego zachowania się, polegającego

na działaniu lub zaniechaniu działania.

II. TWORZENIE PRAWA

Akt tworzenia prawa – władczy akt organu

władzy państwowej, który składa się z norm

ogólnych.

FORMY TWORZENIA PRAWA:

1) Prawo stanowione sensu stricto.

2) Prawo kontraktowe.

3) Prawo precedensowe.

4) Prawo zwyczajowe.

5) Prawo religijne.

6) Prawo prawnicze.

Ad 1)

Najważniejsze formy prawa stanowionego sensu stricto:

- prawo ustawowe,

- prawo stanowione przez instytucje rządowe i inne

organy administracji publicznej (zjawisko tzw.

administratywizacji prawa).

Ad 2)

- układy zbiorowe pracy w prawie pracy,

- prawo międzynarodowe publiczne (prawo traktatowe),

- traktaty założycielskie Unii Europejskiej i Wspólnot

Europejskich (tzw. prawo pierwotne).

Ad 3)

Precedens – zawarta w decyzji sądowej norma

ogólna, która de iure lub de facto wpływa na

podejmowanie decyzji przez inne sądy.

Rodzaje precedensów:

- formalnie wiążące (de iure):

W krajach anglosaskich obowiązuje zasada związania sądu

precedensem (stare decisis).

- formalnie niewiążące (de facto)

W krajach Europy kontynentalnej precedensy stanowią jeden z

podstawowych instrumentów interpretacji prawa (toposów

prawniczych).

Ad 4)

Odgrywa istotną rolę w większości państw afrykańskich i

azjatyckich

oraz w prawie międzynarodowym publicznym, a także rolę

subsydiarną

w niektórych krajach europejskich (zwłaszcza

niemieckojęzycznych).

Warunki uznania normy za normę prawa zwyczajowego:

- powszechna akceptacja zwyczaju w środowisku, którego zwyczaj

dotyczy,

- uznanie zwyczaju przez sądy lub ine organy stosujące prawo,

- akceptacja zwyczaju jako wiążącego przez doktrynę prawniczą.

Zwyczaj – akceptowane w określonej grupie lub

środowisku, chociaż

nieuznawane za wiążące przez organy państwowe reguły

postępowania.

Ad 5)

W prawie Islamu bezpośrednim źródłem prawa jest Koran,

a konkretnie

zawarty w nim zbiór wskazań w zakresie ludzkich czynów

(tzw.

szariat).

Ad 6)

Prawo prawnicze aktualnie nie jest zaliczane do źródeł

prawa.

- ius respondendi: nadane przez Cesarza Augusta

rzymskim prawnikom prawo do udzielania porad z

upoważnienia cesarskiego,

- znaczenie opinii wyrażanych przez doktrynę prawa w

opracowywaniu prawa zwyczajowego (pogląd

niemieckiej szkoły historycznej),

- podręczniki prawa w krajach anglosaskich (tzw. books of

authority).

- współczesna doktryna prawa wywiera coraz większy

wpływ na kształtowanie się orzecznictwa sądowego.

TRYB TWORZENIA PRAWA

Istnieją dwie kategorie podmiotów uczestniczących w

tworzeniu prawa:

- podmioty posiadające formalną kompetencję do

tworzenia prawa

(np. Parlament, Rada Ministrów, ministrowie),

- podmioty faktycznie biorące udział w tworzeniu prawa

(np. zespoły ekspertów, doradców, komisje).

Etapy tworzenia ustaw:

1) inicjatywa ustawodawcza – takie zgłoszenie projektu

ustawy przez upoważniony organ, który zobowiązuje

parlament do jego rozpatrzenia,

2) dyskusja nad projektem – prace nad projektem w

komisjach sejmowych lub na plenum Sejmu i zgłaszanie

poprawek,

3) głosowanie – oparte jest na zasadzie większości:

- większość zwykła,

- większość bezwzględna,

- większość kwalifikowana.

Quorum – minimalna liczba członków niezbędna do tego,

aby ciało kolegialne mogło w sposób ważny

funkcjonować.

4) podpisanie i ogłoszenie.

ZASADY TECHNIKI PRAWODAWCZEJ:

Zasady techniki prawodawczej (legislacyjnej) –

dyrektywy

wskazujące, jak poprawnie redagować akty normatywne.

Kategorie zasad techniki legislacyjnej:

1) dyrektywy systematyki wewnętrznej aktu

normatywnego:

Dotyczą m.in. budowy tekstu prawnego, kolejności przepisów, sposobu

redagowania

przepisów.

2) dyrektywy systematyki zewnętrznej aktu

normatywnego:

- dyrektywy systematyzacji poziomej

(dotyczą kwestii, jak

uregulować zakres

podmiotowy i przedmiotowy aktu w relacji do innych tekstów

prawnych),

- dyrektywy systematyzacji pionowej

(dotyczą relacji

hierarchicznych

pomiędzy aktami normatywnymi różnego szczebla, m.in. przepisy

upoważniające).

3) dyrektywy adresata przepisu i warunków jego

zastosowania.

4) dyrektywy języka aktu:

Dotyczą m.in. poprawnego formułowania przepisów, wyboru języka

aktu w zależności

od celów zamierzonych przez ustawodawcę, sposobu definiowania

pojęć.

Wybór języka aktu normatywnego:

- pojęcia ostre i nieostre,

- pojęcia otwarte i zamknięte,

- pojęcia klasyfikacyjne i typologiczne.

BUDOWA TEKSTU PRAWNEGO:

Tekst prawny

– dokument, w którym zawarte są

normy prawne.

W każdym tekście prawnym można wyróżnić:

- część nieartykułowaną (tytuł, określenie podstawy prawnej,

preambuła),

- część artykułowaną (część aktu normatywnego, która składa się z

przepisów prawnych).

A. Podział przepisów prawnych na jednostki

redakcyjne:



artykuł/paragraf,



ustęp,



punkt,



litera



tiret.

B. Podział przepisów prawnych na jednostki

systematyzacyjne:



oddziały,



rozdziały,



działy,



tytuły,



księgi,



części.

C. Podział przepisów prawnych według

kryterium ich treści:

1. Przepisy merytoryczne:

- ogólne:



określają podmiotowy i przedmiotowy zakres stosunków

regulowanych przez dany akt,



służą zamieszczeniu elementów wspólnych dla wielu przepisów

merytorycznych,



zawierają zasady prawa,



zawierają definicje ustawowe.

- szczegółowe:



zawierają katalog podstawowych instytucji regulowanych przez dany

akt.

2. Przepisy zmieniające.

3. Przepisy przejściowe i dostosowujące:

Przepisy przejściowe – normują wpływ nowego prawa

na stosunki powstałe pod rządami prawa

dotychczasowego, a zwłaszcza:

- sposób zakończenia postępowania w toczących się sprawach,

- rozstrzyga, czy i w jakim zakresie stosuje się nowe przepisy do

uprawnień i obowiązków powstałych pod działaniem

dotychczasowego prawa,

- rozstrzyga, czy i przez jaki czas utrzymuje się w mocy instytucje,

które znosi nowe prawo,

- rozstrzyga, czy zachowuje się w mocy dotychczasowe przepisy

wykonawcze.

Przepisy dostosowujące – normują przede wszystkim

sposób powoływania nowych organów i instytucji,

przekształcania oraz likwidacji organów dotychczas

istniejących.

4. Przepisy końcowe:

W ramach przepisów końcowych należy wyróżnić:

- przepisy uchylające,

- przepisy o wejściu aktu normatywnego w życie,

- przepisy o wygaśnięciu mocy aktu normatywnego.

Nowelizacja – zmiana aktu normatywnego.

Nowelizacja przybiera formę odrębnej ustawy nowelizującej lub

przepisu nowelizującego w innej ustawie.

Nowelizacja polega na wprowadzeniu przepisów:

- zmieniających,

- uchylających dany akt,

- uzupełniających nowelizowany akt.

Tekst jednolity ustawy – tekst uwzględniający wszystkie

zmiany dokonane w ustawie.

Ogłoszenie tekstu jednolitego w Dzienniku Ustaw następuje w formie

obwieszczenia Marszałka Sejmu, a tekst jednolity stanowi załącznik

do obwieszczenia.

Sprostowanie błędów – dotyczy wyłącznie błędów

czysto redakcyjnych (omyłek pisarskich) i nie może

prowadzić do merytorycznej zmiany aktu prawnego.

Document Outline