1
Controlling bankowy
Ewa Kulińska-Sadłocha
ewa.kulinska@ue.poznan.pl
Ośrodki
Ośrodki
odpowiedzialności w
odpowiedzialności w
banku
banku
Wykład 4
1
Controlling bankowy
Ewa Kulińska-Sadłocha
ewa.kulinska@ue.poznan.pl
Ośrodki
Ośrodki
odpowiedzialności w
odpowiedzialności w
banku
banku
Wykład 4
1.
1.
Pojęcie ośrodka odpowiedzialności
2.
Rodzaje ośrodków
odpowiedzialności
3.
Ośrodki odpowiedzialności w
Banku X
4.
Ocena ośrodków
odpowiedzialności
5.
Zadanie
Ośrodki odpowiedzialności w banku
Ośrodek odpowiedzialności
Ośrodek odpowiedzialności
to:
to:
miejsce wyodrębnione w ramach organizacji
banku ponoszące odpowiedzialność za
zarządzanie powierzonym majątkiem oraz za
skutki podejmowanych decyzji, przed
właścicielem lub przełożonym, przypisane osobie
odpowiedzialnej za zarządzanie
zespół jednostek organizacyjnych skupionych
wokół realizacji wspólnego celu
Ośrodek odpowiedzialności
Ośrodek odpowiedzialności
musi mieć możliwość oddzielnego
rozliczania kosztów i przychodów
być traktowany jak samodzielna
jednostka organizacyjna tzn.: planować,
budżetować i ponosić odpowiedzialność
tylko
za te koszty i wydatki,
którymi
bezpośrednio zarządza
i
które jest w stanie
kontrolować
Cele wyodrębniania
Cele wyodrębniania
ośrodków odpowiedzialności
ośrodków odpowiedzialności
lepsza świadomość dotyczącą ponoszonych kosztów i
osiąganych przychodów oraz zysku na wszystkich
poziomach zarządzania (większa przejrzystość)
zmierzenie wkładu i wpływu każdej jednostki
organizacyjnej w wynik całego banku
odciążenie kierownictwa najwyższego szczebla od
bieżących decyzji dotyczących standardowych działań
większa motywacja pracowników do
odpowiedzialności za podejmowane działania (wzrost
motywacji i identyfikacji pracowników z bankiem)
większa efektywność podjętych decyzji (szybsza
reakcja na zmiany w otoczeniu)
Rodzaje ośrodków
Rodzaje ośrodków
odpowiedzialności
odpowiedzialności
Centra kosztów
jednostki organizacyjne, które odpowiadają za
koszty
-
departamenty zaplecza w centrali banku, piony
organizacyjne
Centra zysków
jednostki organizacyjne, które odpowiadają za
koszty i przychody
-
oddziały banku,filie, ekspozytury,
obszary działalności, departamenty biznesowe itp..
Centra inwestycji
jednostki organizacyjne, które odpowiadają za
osiągnięcie satysfakcjonującej stopy zwrotu z
zainwestowanego kapitału –
projekty
Centra kosztów
Centra kosztów
wyraźnie wyodrębniony (najmniejszy) segment zakresu
odpowiedzialności – miejsce powstawania kosztów lub
grupa tych miejsc
ich zadania skupiają się na obsłudze jednostek
prowadzących działalność operacyjną oraz zapewniają
funkcjonowanie banku jako całości
dostarczają informacji do ustalenia i oceny
ponoszonych kosztów w różnych przekrojach i na
potrzeby kalkulacyjne oraz umożliwiają rozliczenie
ośrodków odpowiedzialności za wysokość powstałych
kosztów
odpowiedzialne za wykorzystanie zasobów – rozliczane
z gospodarności
W banku wyróżnia się centra
W banku wyróżnia się centra
kosztów:
kosztów:
ogólnych
: centrala banku - jednostki o charakterze
sztabowym (zarząd, biuro rzecznika, komórka
kontroli wewnętrznej, archiwum)
pomocniczych
: jednostki wsparcia, które świadczą
usługi dla innych ośrodków odpowiedzialności;
określa się również w bankach jako centra serwisu
(administracja, rachunkowość, kadry, informatyka,
komunikacja, usługi rozliczeniowe, controlling),
rynkowych:
utworzone
dla
poszczególnych
rodzajów usług bankowych, np. wydział polityki
kredytowej, obsługi depozytowej, nowych usług, itp.
Centrum zysków
Centrum zysków
samodzielna jednostka operacyjna
wyodrębniona rachunkowo w rachunku zarządczym
oferująca usługi - mająca bezpośredni kontakt z
klientem
koncentrująca się na sprzedaży jako podstawowej
kompetencji
odpowiedzialna za wypracowany przez siebie wynik
Kryterium wyodrębnienia
Kryterium wyodrębnienia
centrów zysku może być
centrów zysku może być
:
:
w układzie usługowym
– pojedyncza usługa lub
grupa usług (usługi kredytowe – kredyty ratalne, na
budowę domu; usługi depozytowe, inwestycyjne)
w układzie podmiotowym
– oddział, filia,
ekspozytura
w obszarze relacji z klientami
– klient, grupa
klientów (klienci indywidualni, instytucjonalni, małe
i średnie przedsiębiorstwa, private banking)
w układzie geograficznym
– regiony, operacje
na rynku krajowym, operacje na rynku
zagranicznym.
Centrum inwestycji
Centrum inwestycji
wyodrębniona organizacyjne część banku lub
jednostki organizacyjnej banku
odpowiada za inwestycje strategiczne,
rozwojowe, modernizacyjno-odtworzeniowe
odpowiedzialne za efekty dokonanej inwestycji -
osiągnięcie satysfakcjonującej stopy zwrotu z
zainwestowanego kapitału, usprawnienie
procesów, wzrost wydajności, uzyskane
oszczędności
Centra inwestycji w Banku X
Centra inwestycji w Banku X
Departament Infrastruktury – inwestycje polegające na
budowie, rozbudowie, adaptacji i modernizacji istniejących
budynków, łącznie z nakładami na ich wyposażenie, zakup
środków trwałych dla centrali i oddziałów
Departament Rozwoju Aplikacji – inwestycje dotyczące
oprogramowania aplikacyjnego, operacyjnego oraz usług z
nimi związanych
Departament Rozwoju Technologii – inwestycje związane
z zakupem sprzętu komputerowego, teleinformatycznego,
budowie i rozbudowie łączy telekomunikacyjnych oraz
oprogramowania narzędziowego, systemowego, biurowego i
usług z nimi związanych
Departament Bezpieczeństwa Banku – inwestycje w
zakresie systemów zabezpieczeń łącznie z nakładami na
pierwsze wyposażenie
Efekty wprowadzenia
Efekty wprowadzenia
ośrodków odpowiedzialności
ośrodków odpowiedzialności
do banku
do banku
czytelność wyników – widoczny wpływ
podejmowanych działań na wynik
finansowy/wartość banku
większa elastyczność – krótszy czas reakcji
banku na zmiany w otoczeniu
większa motywacja – wzrasta poczucie
odpowiedzialności wśród pracowników za wyniki
wypracowywane przez bank
wyższe kwalifikacje kadr – wykształcenie
kadry zdolnej do samodzielnej działalności w
ramach przyznanych kompetencji
efektywniejsza alokacja zasobów
Zasady oceny ośrodków
Zasady oceny ośrodków
odpowiedzialności
odpowiedzialności
powinna być dostosowana do specyfiki działalności
i rodzaju ośrodka
powinna obejmować realizację celów krótko- i
długoterminowych
powinna uwzględniać warunki funkcjonowania
(otoczenie)
właściwie łączyć mierniki finansowe z jakościowymi
zawierać mierniki:
- spełniające funkcje ostrzegawcze
- zrozumiałe i porównywalne w czasie
- ściśle powiązane ze zdefiniowanymi celami
- umożliwiające porównanie wewnątrz i między
różnymi ośrodkami odpowiedzialności
Ocena centrów kosztów
Ocena centrów kosztów
wskaźniki dotrzymania budżetu kosztów - koszty
poniesione/koszty budżetowane
wskaźniki struktury
wskaźniki dynamiki
koszty na 1 pracownika
koszty na 1 etat
ilość wykonanych zadań (przeszkolonych
pracowników, wystawionych dokumentów,
opracowań itp..
Ocena centrów inwestycji
Ocena centrów inwestycji
stopa zwrotu z kapitału (ROI)
wewnętrzna stopa zwrotu (IRR)
wartość bieżąca netto (NPV)
wskaźniki rentowności (wzrost)
usprawnienie procesów
wskaźniki wydajności
Ocena centrów zysków
Ocena centrów zysków
wskaźniki dotrzymania budżetu -
koszty/przychody poniesione :koszty/przychody
budżetowane
wskaźniki rentowności
mierniki produktywności - dzielenie wielkości
zasobów zaangażowanych w wykonanie działań
przez ilość usług/produktów danego działania
mierniki jakości – należności, zobowiązań
pozabilansowych
mierniki czasu wykonania – łączny czas
niezbędny do zrealizowania działania lub całego
procesu
mierniki zadowolenia klienta – badanie
zadowolenia klientów
Budowa rachunku dla centrów
Budowa rachunku dla centrów
zysków
zysków
Wyszczególnienie
Oddział
1
Oddział.
..
Private
banking
Departame
nt
inwestycyjn
y
Skarb
Razem
Przychody i koszty
bezpośrednie:
przychody odsetkowe
koszty odsetkowe
koszty ryzyka(rezerwy)
koszty prowizji/operacji
prowizje otrzymane
prowizje z pap. wart.
przychody operacyjne
wynagrodzenia
amortyzacja
pozostałe koszty
Marża pokrycia I
+ odsetki za przekazane
środki
- odsetki za otrzymane
środki
+ prowizje za świadczone
usługi dla innych centrów
- prowizje za świadczone
usługi przez inne centra
Marża pokrycia II
Koszty pośrednie
- koszty przypadające na
dane centrum zysku
alokowane zgodnie z
przyjętymi w banku
zasadami
Marża pokrycia III
Przychody/koszty
Oddział
1
Oddział
2
Priv
banking
Dział.
inwest
Skarb
Razem
przychody odsetkowe
48 461
58 774
22 592
11 000
140 827
koszty odsetkowe
36 121
19 154
17 255
6 902
79 433
koszty ryzyka(rezerwy)
4 000
2 000
1 000
3 000
koszty prowizji/operacji
250
450
120
130
50
1 000
prowizje otrzymane
1 850
1 320
5 900
23 000
8 230
40 300
prowizje z pap. wart.
324
250
574
przychody operacyjne
450
380
320
650
200
2 000
wynagrodzenia
8 695
8 160
2 218
3 992
1 242
24 307
amortyzacja
1 744
1 697
348
560
287
4 636
pozostałe koszty
3 060
2 559
2 280
4 850
420
13 169
Marża I
3 110
30 454
5 591
7 540
17 681 58 156
odsetki za przekazane
12 935
6 500
7 800
27 235
odsetki za otrzymane
12 175
15 061
27 235
zapłata za świadczone
usługi
2 200
850
2 400
3 300
8 750
zapłata za otrzymane
usługi
2 800
5 950
8 750
Marża II
12 025 19 130 11 691
9 390
5 921
58 156
Koszty pośrednie
6 667
6 666
6 668
4 492
4 494
28 987
Marża III
5 358
12 464
5 023
4 898
1 427
29 169
Rachunek efektywności
Rachunek efektywności
wymaga
wymaga
określenia zasad przypisania kosztów i
przychodów bezpośrednich
odpowiedniej metody wyznaczania marż
odsetkowych
alokacji kosztów pozaodsetkowych
pośrednich
systemu wewnętrznych cen
rozliczeniowych
kalkulacji kosztów ryzyka
alokacji kapitału własnego
wyznaczania kosztu kapitału własnego
Ocena oddziału Banku X
Ocena oddziału Banku X
dochody netto z działalności
udział należności zagrożonych w
należnościach ogółem
wartość należności w sytuacji normalnej,
wartość zobowiązań (depozytów)
liczba rachunków na etat (ROR, rachunki
dla firm)
wartość operacji zagranicznych na etat
Wskaźniki oceniające oddziały Banku
Wskaźniki oceniające oddziały Banku
X
X
Nazwa wskaźnika
Sposób liczenia
Waga
ROA - wskaźnik zwrotu z aktywów
zarządczy wynik finansowy poziom X
---------------------------------------------- *100
średnie aktywa brutto
30 %
Stopień pokrycia kosztów
rzeczowych wynikiem z prowizji i
opłat
wynik z prowizji i opłat
------------------------------ *100
koszty rzeczowe
25 %
Wskaźnik jakości portfela
kredytowego:
wskaźnik jakości złotowych i
walutowych kredytów
mieszkaniowych nowego portfela
wskaźnik jakości złotowych i
walutowych kredytów
gospodarczych
wskaźnik jakości złotowych i
walutowych kredytów
konsumpcyjnych,
zagrożone kredyty mieszkaniowe nowego portfela
------------------------------------------------------------------- *
100
kredyty mieszkaniowe nowego portfela ogółem
stan zagrożonych kredytów gospodarczych
--------------------------------------------------------- *
100
stan kredytów gospodarczych ogółem
stan zagrożonych kredytów konsumpcyjnych
--------------------------------------------------------- *
100
stan kredytów konsumpcyjnych ogółem
25%
Wskaźnik aktywności sprzedaży
kredytów
Śr. stan kredytów w syt. normalnej i pod obserwacją
----------------------------------------------------------------------- *
100
średnioroczny stan zatrudnienia w etatach
10%
Wskaźnik aktywności sprzedaży
depozytów
średni stan depozytów ogółem
----------------------------------------------------- *100
średnioroczny stan zatrudnienia w etatach
10%
Zadanie:
Zadanie:
Bank X jest niewielkim bankiem posiadającym
centralę i 2 duże oddziały operacyjne, które
oferują klientom wszystkie usługi banku. Bank X
świadczy usługi depozytowo-kredytowe i
inwestycyjne wszystkim klientom oraz posiada
wyodrębniony dział świadczący usługi Private
banking. W centrali wyodrębnione są
następujące jednostki organizacyjne:
departament skarbu, informatyki, administracji i
kadr, komórka kontroli wewnętrznej, marketing,
rachunkowość i rozliczenia, departament polityki
kredytowej, departament polityki depozytowej,
departament inwestycyjny.
Przedstaw schemat struktury organizacyjnej,
wyodrębnij w jej ramach ośrodki
odpowiedzialności.