Szkolenie i popularyzacja zagadnień
bezpieczeństwa i higieny pracy
WYKŁAD
cz.1
Szkolenie i popularyzacja zagadnień
bezpieczeństwa i higieny pracy
WYKŁAD
cz.1
Popularyzacja zagadnień
bezpieczeństwa i ochrony
zdrowia
Działalność popularyzująca jest prowadzona:
Centralnie ( przez działania popularyzujące
Państwowej Inspekcji Pracy, Ministerstwa Pracy i
Polityki Społecznej i innych resortów
Lokalnie w zakładach pracy
Przez partnerów społecznych :związki zawodowe
i społecznych inspektorów pracy
Cele popularyzacji
Celem popularyzacji zagadnień
bezpieczeństwa pracy i ergonomii
skierowanej do masowego odbiorcy
jest wyczulanie społeczeństwa na tę
problematykę, wpływanie na postawy
ludzkie – propagowanie prozdrowotnego
trybu życia oraz umiejętności zachowania
się podczas katastrof i klęsk żywiołowych,
kształtowanie postaw proekologicznych
.
Celem popularyzacji zagadnień
bezpieczeństwa pracy i ergonomii wśród
pracodawców jest przekonanie ich, że w złych
warunkach pracy nie powstanie produkt dobrej
jakości. Poprawa warunków pracy musi zatem mieć
pozytywny wpływ na ekonomikę przedsiębiorstwa.
Pracodawcy, aby podejmować właściwe decyzje
związane z poprawą warunków pracy w zakładzie,
muszą mieć odpowiedni zasób wiedzy.
Musi być także utworzony system silnej motywacji
do działań na rzecz poprawy warunków pracy
Przemiany zachodzące w Polsce nie wpływają
pozytywnie na stan bezpieczeństwa i warunków
pracy. W ostatnich latach powstało wiele nowych
zakładów pracy. Wśród nowych,
niedoświadczonych pracodawców można
zaobserwować brak wiedzy na temat ich
obowiązujących związanych z zapewnieniem
bezpiecznych warunków pracy.
Ponadto słabość ekonomiczna pracodawców w
małych firmach powoduje, iż akceptują oni wysoki
poziom ryzyka gospodarowania i lekceważą
odpowiedzialność za zdrowie i życie swoich
pracowników.
Popularyzacja zagadnień z dziedziny
bezpieczeństwa pracy w zakładach pracy
uzupełnia procesy szkolenia, przygotowuje dla tej
problematyki podatny grunt, zwraca uwagę na
najważniejsze zagadnienia związane z
bezpieczeństwem i higieną pracy w danym zakładzie.
Popularyzacja bhp w przedsiębiorstwie ma długoletnie
tradycje. Najbardziej znanymi sposobami popularyzacji
są: plakaty, filmy, audycje w zakładowych
radiowęzłach, poradniki, broszury, pogadanki, znaki
bezpieczeństwa, hasła, odczyty, a także konkursy
wewnątrzzakładowe i międzyzakładowe.
Promocja bezpiecznych i
higienicznych warunków pracy w
rolnictwie
Warunki bezpieczeństwa i higieny pracy na
polskiej wsi odbiegają znacznie od standardów
europejskich. Wskaźnik wypadkowości
śmiertelnej w rolnictwie indywidualnym jest
dwukrotnie wyższy niż w przemyśle.
W 1994 r. Główny Inspektorat Pracy powołał
komisję ds. Bezpieczeństwa i Higieny Pracy w
Rolnictwie Indywidualnym. Zadaniem Komisji
jest ustalenie kierunków profilaktyki
zawodowej w rolnictwie, w szczególności
prowadzenie szkoleń, doradztwa, działalności
popularyzatorskiej w zakresie ochrony pracy.
W praktyce w rolnictwie nie da się
wyeliminować czynników szkodliwych.
Należy uświadamiać ich istnienie,
wskazywać negatywny wpływ na
organizm. Ważnym elementem
edukacyjnym jest szeroka działalność
propagująca właściwe rozwiązania i
metody pracy poprzez doradztwo,
informację i promocję.
Rozpowszechniane są bezpłatne
informatory, instrukcje i ulotki
redagowane w przystępnej formie.
Edukacja społeczeństwa zamieszkałego
na wsi ma na celu uświadomienie, że do
prowadzenia gospodarstwa wiejskiego,
oprócz umiejętności z dziedziny rolniczej,
potrzebna jest wiedza o zagrożeniach i
zasadach bezpiecznej pracy.
Do promowania bezpiecznej pracy rolników
została zobligowana Kasa Rolniczego
Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) ustawą
z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu
społecznym rolników. Ustawa zawiera zapis
o obowiązku prowadzenia dobrowolnych
nieodpłatnych szkoleń i instruktażu dla
ubezpieczonych w zakresie zasad ochrony
życia i zdrowia w gospodarstwach rolnych
oraz o postępowaniu w razie wypadku przy
pracy, a także upowszechnianiu wiedzy z
zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy.
Promocja problematyki ochrony pracy w
rolnictwie dotyczy głównie dzieci i
młodzieży. Obowiązek edukacji dzieci i
młodzieży wiejskiej spoczywa głównie na
nauczycielach i wychowawcach szkół
podstawowych i średnich. W szkołach
rolniczych są wygłaszane specjalne
prelekcje dotyczące zagadnień bhp w
rolnictwie, organizuje się konkursy szkolne
Ważne wydaje się opracowanie programu
mającego na celu zapewnienie
bezpieczeństwa dzieciom przebywającym w
gospodarstwach rolniczych.
Dużą moc oddziaływania mają media, a więc
programy telewizyjne i radiowe o tematyce
rolniczej, a także czasopisma fachowe.
Rocznie ukazuje się kilkaset publikacji w
prasie oraz wiele audycji w radiu i telewizji,
poświęconych problematyce bhp w rolnictwie
Promocja ochrony pracy w mediach
Istotną rolę odgrywa promocja ochrony
pracy w mediach. Główny Inspektor Pracy
utrzymuje bieżące kontakty z redakcjami,
dziennikarzami prasy, radia i telewizji,
przekazuje im materiały i informacje
inspirujące i skłaniające do zainteresowania
problematyką ochrony pracy. Z lokalnymi
redakcjami prasy, radia i telewizji
współpracują Okręgowe Inspektoraty
Państwowej Inspekcji Pracy.
Dziennikarzom udostępnia się wyniki
kontroli, umożliwia korzystanie ze
sprawozdań, wskazuje interesujące tematy,
itp. Organizowane są konferencje prasowe
poświęcone wybranym zagadnieniom
ochrony człowieka w środowisku pracy.
Ważną rolę promocyjną, przyczyniającą się
do popularyzacji problematyki ochrony pracy
w środowisku dziennikarskim, odgrywa
konkurs dla dziennikarzy wyróżniających się
poziomem, liczbą publikacji lub audycji
propagujących te zagadnienia
Na zlecenie Ministerstwa Pracy i Polityki
Społecznej z funduszu prewencyjnego
Państwowego Zakładu Ubezpieczeń
nakręcono kilkunastosekundowe
wideoklipy dotyczące problematyki bhp.
Stanowią one wartościowy materiał,
służący popularyzacji zagadnień bhp w
społeczeństwie, mogą być ponadto
przydatne w szkołach i zakładach pracy.
Metody popularyzacji
nagrody i odznaczenia
kampanie informacyjno-promocyjne
inne
Najskuteczniejsze, zdaniem przedstawicieli MSP,
środki i formy
popularyzacji bezpieczeństwa pracy
Popularyzacja zagadnień bezpieczeństwa i ochrony zdrowia człowieka w
środowisku pracy w Polsce przebiega na różnych płaszczyznach, lecz często są to
działania nieskoordynowane, cząstkowe.
Przeprowadzone badania dotyczące metod popularyzacji bezpieczeństwa i higieny
pracy stosowanych w zakładach pracy w Polsce wskazały na:
brak w zakładach programów popularyzujących tematykę bhp wśród
pracowników,
ograniczanie się przeważającej większości przedsiębiorstw do prenumeraty prasy
specjalistycznej, niewielkiej biblioteczki książek bhp i znaków graficznych
bezpieczeństwa,
brak aktywnych działań skierowanych do pracowników,
a jednocześnie wykazały duże zapotrzebowanie na materiały
popularyzujące wspomniane zagadnienia.
W literaturze spotyka się opinie, że wszystkie
środki przekazu mogą być skuteczne, jeśli są
właściwie stosowane. Jednocześnie uważa się,
że im więcej jest stosowanych w działaniach
popularyzacyjnych i propagandowych
różnorodnych form i środków, tym lepszy jest
efekt końcowy. Zwielokrotnianie źródeł
informacji i powtarzanie tych samych
informacji w różnych formach zwiększa
skuteczność ich działania i
prawdopodobieństwo, że informacja dotrze do
odbiorców na różnym poziomie odbioru i
wpłynie na ich zachowania i poglądy.
Wynik badań dotyczących stosowanych form i
środków upowszechniających problematykę
bezpieczeństwa pracy wskazuje na bardzo ubogi
"zestaw" stosowanych przez zakłady form i środków.
W zasadzie oprócz prasy specjalistycznej, książek -
literatury specjalistycznej, zbiorów przepisów itd.
oraz znaków graficznych, ponad połowa
ankietowanych przedsiębiorstw nie korzysta z
żadnych innych form upowszechniania
bezpieczeństwa pracy w zakładzie.
Prawie 60% zakładów nie dysponuje
broszurami z zakresu bezpieczeństwa
pracy, nie korzysta z edukacyjnej roli
plakatów, nie wyposaża stanowisk pracy w
ilustrowane instrukcje stanowiskowe, w
ponad 60% nie wykorzystuje się ponadto
ulotek, filmów i wszelkich innych środków.
Stosowane formy upowszechniania
zagadnień bezpieczeństwa pracy
1- prasa specjalistyczna
2- książki (literatura specjalistyczna, zbiory przepisów itd.)
3- broszury
4- ulotki
5- plakaty
6- znaki graficzne
7- hasła
8- ilustrowane instrukcje stanowiskowe
9- gazetki ścienne
10- gazeta zakładowa
11- wykresy statystyczne
12- filmy
13- slajdy
14- odczyty
15- imprezy masowe
16- inne (instruktaże, informacje bhp na cyklicznych spotkaniach,
radiowęzeł zakładowy, seminaria, egzaminy, pokazy, promocje
zdrowia, e-mail).
Najskuteczniejsze według ankietowanych środki
i formy upowszechniania zagadnień
bezpieczeństwa pracy
1. prasa specjalistyczna
2. książki (literatura specjalistyczna)
3. broszury
4. ulotki
5. plakaty
6. znaki graficzne
7. hasła
8. ilustrowane instrukcje stanowisk.
9. gazetki ścienne
10. gazeta zakładowa
11. wykresy statystyczne
12. filmy
13. slajdy
14. odczyty
15. imprezy masowe
16. inne
17. szkolenia.
Z przeprowadzonych badań form i środków
upowszechniających problematykę bezpieczeństwa
pracy wynika, że znaczna część zakładów ogranicza
się do dwóch - trzech form/środków, za pomocą
których realizowane są wśród pracowników działania
popularyzacyjne. Zdecydowanie dominują nad
pozostałymi środkami: prasa specjalistyczna, książki
specjalistyczne oraz znaki graficzne
bezpieczeństwa. Inne, pomimo swojej teoretycznie
zakładanej atrakcyjności wykorzystywane są w
znacznie mniejszym stopniu – jedynie przez 40%, a
w niektórych przypadkach nawet tylko 8%
wszystkich badanych zakładów.
Analiza danych wykazuje, że istotnym czynnikiem
wpływającym na stosowane w zakładach środki i
formy upowszechniające problematykę
bezpieczeństwa pracy jest wielkość przedsiębiorstwa.
Im większy zakład, tym większa różnorodność
stosowanych metod. Związane jest to przede
wszystkim z faktem, że wielkie przedsiębiorstwa
dysponują większymi możliwościami finansowymi,
kadrowymi oraz organizacyjnymi do prowadzenia
działalności popularyzatorskiej. Są one w stanie
zapewnić swoim pracownikom środki bardziej
różnorodne, mogą także stworzyć warunki do lepszej
realizacji działań upowszechniających zasady
bezpieczeństwa pracy.
Najpopularniejsze środki i formy popularyzacji
bezpieczeństwa pracy wykorzystywane przez
CIOP-PIB
Popularyzacja bezpiecznych zachowań wśród
przedsiębiorstw, w szczególności małych i
średnich, jest jedną z podstawowych
działalności Instytutu. Działania realizowane
przez Instytut służą kształtowaniu
świadomości w zakresie bezpiecznych
zachowań, umożliwiające bezpieczne
zachowanie, zarówno w środowisku pracy, jak
i w życiu prywatnym. W tym celu
wykorzystuje znane i sprawdzone środki i
formy popularyzacji.
Środki popularyzacji wykorzystywane przez
Instytut:
• wydawnictwa edukacyjne
• materiały reklamowe
• publikacje prasowe, audycje w radio i
telewizji
• plakaty
• filmy
• Internet
• programy komputerowe i bazy danych
Odpowiednio dobrane środki
popularyzacji bezpieczeństwa pracy
umożliwiają Instytutowi pośredni kontakt
z jej adresatami. Pełnią rolę mediów
(pośredników) pomiędzy nadawcami a
odbiorcami i pozwalają na utrwalenie
przekazywanych komunikatów (długość
„życia” komunikatu zależna jest od
wybranego środka popularyzacji).
Popularyzacja z wykorzystaniem
preferowanych przez Instytut środków
realizowana jest w formie:
• konkursów
• konferencji prasowych
• konferencji naukowych, seminariów i warsztatów
• targów i wystaw
• pokazów i imprez masowych.