Rozwój fizyczny i 

motoryczny 

oraz potrzeby dziecka         

       w okresie 

przedszkolnym

 

 

 Okres przedszkolny – obejmuje 3 lata poprzedzające 

naukę w szkole od 3-6 roku życia.

Charakterystyczne cechy okresu przedszkolnego:

• Dalsze zwalnianie tempa wzrastania, szczuplenie 

dziecka, zmiany w postawie ciała.

•  Potrzeba ruchu i nadruchliwości dziecka jako 

naturalny stymulator rozwoju fizycznego, 

motorycznego i poznawczego.

•  Złoty okres w rozwoju motorycznym, ogromny 

postęp w zakresie motoryki dużej, niedoskonałość 

ruchów manualnych; początek dymorfizmu 

płciowego w motoryce.

 

 

    

Przez pojęcie 

rozwoju fizycznego

 rozumie się 

całokształt procesów biologicznych, 

biochemicznych i biofizycznych                         

w organizmie człowieka.                     

   Z procesami tymi związane są:

- wzrastanie

- różnicowanie tkanek

- doskonalenie funkcji

    Kształtowanie wyżej wymienionych                   

      cech  uwarunkowane jest czynnikami           

             wrodzonymi i wpływem środowiska       

                  otaczającego dane dziecko. Na tle    

                              rozwoju fizycznego dziecka 

kształtuje                                 się również 

sprawność fizyczna.

 

 

• W tym wieku następuje rozwój organizmu 

dziecka polegający na                                   
zwiększeniu się wymiarów masy ciała.                
                       

Tempo wzrastania

 wyraźnie      

                               zmniejsza się; przyrost wagi 
                                  ok. 2kg, natomiast tempo  
rocznych            przyrostów wysokości ok. 6-8 
cm. 

• Proporcje i budowa ciała

 ulegają                    

      zmianie; wydłużają się kończyny; 
rozwijająca się tkanka mięśniowa zmniejsza 
lordozę kręgosłupa lędźwiowego i  uwypuklenie 
brzucha; ukształtowuje się łuk stopy; ok. 6 r.ż. 
pojawia się pierwszy ząb stały („szóstka”) co 
jest uważane za biologiczną granicę między 
wiekiem przedszkolnym, a wczesnoszkolnym. 

 

 

Termin ten odnosi się do                                               

                                                                        

wszystkich form dotyczących poruszania się 

dziecka w przestrzeni na skutek zmian położenia 

ciała lub jego poszczególnych części.

Motoryka duża 

– w jej zakresie dziecko 

opanowuje podstawowe umiejętności  ruchowe, 

typowe dla człowieka dorosłego (swobodnie 

chodzi, biega, skacze, rzuca , chwyta) oraz 

rozwijają się umiejętności samoobsługi. 

   Okres przedszkolny cechuje duża dynamika 

rozwoju motorycznego.

 Pod tym pojęciem 

rozumie się całokształt ruchowych możliwości 

dziecka, zarówno w znaczeniu ilościowym jak i 

jakościowym. 

 

 

1. Silna potrzeba ruchu 

tzw. „głód 

ruchu” powodująca ogromną 

ruchliwość dziecka z 

obszernymi ruchami. Dziecko 

potrafi samo regulować wysiłek 

dzięki czemu się nie męczy; ma 

trudności w koncentracji nad 

jedną czynnością ruchową oraz 

jest niechętnie nastawione do 

wykonywania czynności 

długotrwałych.

Wiek ok. 5 r. ż. w motoryce nazywany jest 

okresem złotym 

 lub okresem równowagi 

przedszkolnej.

Do 

charakterystycznych cech tego okresu

 rozwoju należą:

 

 

2.Zdolność do równoczesnego przyswajania kilku 

umiejętności ruchowych 

 co sprzyja uczeniu się 

np. jazdy na rowerze, łyżwach czy tańca.

3.Duża harmonia ruchu, płynności, poczucie rytmu 

i zwinności 

dzięki czemu dzieci chętnie 

uczestniczą w rytmice. 

4.Niedoskonałość ruchów manualnych

 powodująca 

trudności w zawiązaniu sznurowadeł oraz w 

zapinaniu guzików.

 

 

5.Ustalenie się lateralizacji 

Lateralizacja  

asymetria czynnościowa 

prawej i lewej strony ciała ludzkiego, która 

wynika z różnic w budowie i funkcjach obu 

półkul mózgowych. Wyraża się np. większą 

sprawnością ruchową prawych kończyn od 

lewych, a także rejestrowaniem przez mózg 

większej liczby bodźców zmysłowych z 

prawej strony ciała.

   

Większość dzieci w tym 

okresie przy wyborze wiodącej 

kończyny np. w rzutach, 

chwytach, rysowaniu, 

kopnięciu preferuję prawą 

nogę lub rękę a w zadaniu z 

kalejdoskopem – prawe oko.

 

 

   6.

 

Czerpanie radości z ruchu i własnych 

osiągnięć

 co sprzyja                                    

wielokrotnemu powtarzaniu                           
        czynności ruchowych i                           
                       uczeniu się nowych                 
                      umiejętności.

   7

. 

Czerpanie wzorców społecznych w 

zakresie  aktywności fizycznej

 od osób 

znaczących,  które mogą modelować 
zachowania dziecka             w tym zakresie.

 

 

8. początek dymorfizmu płciowego

Dymorfizm płciowy- 

oznacza 

dwupostaciowość organizmów, która 
zależna jest od płci i przejawia się w 
różnicach somatycznych (dotyczących 
ciała), funkcjonalnych i psychicznych. . 
Dymorfizm płciowy pojawia się już w życiu 
płodowym i stale narasta, a szczególnie w 
okresie dojrzewania

.

 

       W zakresie zainteresowań 

ruchowych i sprawności fizycznej 
chłopcy zazwyczaj wybierają 
zabawki i zabawy wymagające 
wysiłku fizycznego zaś dziewczynki 
preferują zabawy np. w dom 
lalkami.

 

 

Potrzeby biologiczne

 dziecka w okresie 

przedszkolnym są podobne do potrzeb 

dzieci starszych.

Rodzice i nauczyciele powinni 
   w zakresie:

• aktywności fizycznej

 – umożliwiać          

dziecku zaspokajanie naturalnej         

potrzeby ruchu zachęcać do udziału            

            w zorganizowanych zajęciach 

ruchowych               oraz tworzyć wzorce 

aktywności                  fizycznej w rodzinie.

 

 

• żywienia

 – 

1.

udzielić pomocy co do                        

ustalenia preferencji                           rodzaju 

pokarmu i smaków                      (dzieci 

wybierają zwykle                    produkty 

słodkie dlatego nie powinno się ich 

nagradzać słodyczami; dzieci niechętni 

próbują nowych potraw).

2.

zapewnić dziecku odpowiednie ilości czasu na 

posiłek (unikać zbyt długiego siedzenia przy 

stole; pomóc opanować technikę 

posługiwania się sztućcami).                  

3.

spożywać posiłki                                               

   w domu  w rodzinnym gronie                        

 w przyjemnej atmosferze.                               

 

 

• higieny osobistej i 

otoczenia

 –  nauczyć 

dziecko samodzielnego, 
prawidłowego mycia 
zębów oraz utrzymywania 
porządku.

• umiejętności 

bezpiecznych zachowań

 

–  nauczyć zapinania pasów 
bezpieczeństwa; 
zachowania na drodze, 
ulicy, nad wodą. Rodzic nie 
powinien dziecka samego 
zostawić w wannie!!! 

 

 

• opieki medycznej

 – zgłosić się z dzieckiem 

na profilaktyczne badania                              
      w wieku 4 i 5 lat.                                      
           Celem tego badania jest                     
                ocena zdrowotnej                           
            gotowości szkolnej                             
                     oraz identyfikacji zaburzeń       
                                    w stanie zdrowia i 
rozwoju,                                   które 
powinny zostać leczone.