1

PAŃSTWO :

•ROLA

•HIERARCHIA

•SUWERENNOŚĆ

2

CO TO JEST PAŃSTWO??

3

•OBSZAR

•LUDNOŚĆ

•SYSTEM POLITYCZNY

•POZYCJA

•ROLA MIĘDZYNARODOWA

ELEMENTY RÓŻNIĄCE 

PAŃSTWA

4

lidera  przywódcy 

opiekuna patrona 

donatora  protektora 

interwenta hegemona

 sojusznika partnera 

klienta  odbiorcy

 satelity

 bufora pomostu przedmurza 

Kordonu sanitarnego 

globalna

kontynentalna

(sub-)regionalna

lokalna 

sąsiedzka

ROLA:

rewolucyjna

innowacyjna

konserwatywna

 reakcyjna

ROLA:

rewolucyjna

innowacyjna

konserwatywna

 reakcyjna

rewolucyjna

innowacyjna

konserwatywna

 reakcyjna

MIĘDZYNARODOWE ROLE 

MIĘDZYNARODOWE ROLE 

PAŃSTW

PAŃSTW

5

SIŁA – WSKAŹNIK RANGI 
PAŃSTWA

• MATERIALNA - TERYTORIUM, 

LUDNOŚĆ, EKONOMIA

• WOJSKOWA – HARD POWER

• MOTYWACYJNA – SOFT POWER

6

WYBITNE JEDNOSTKI

OPINIA 
PUBLICZNA

SPÓJNOŚĆ 
WEWNĘTRZNA

7

RANGA PAŃSTW W 
SYSTEMIE 
MIĘDZYNARODOWYM

GIGANTY 
PRZEMYSŁO
WE

8

WSCHODZĄCE 
GWIAZDY

9

GEPARDY AMERYKI ŁACIŃSKIEJ

10

PAŃSTWA WYSOKO ZALUDNIONE

11

PONADTO:

PAŃSTWA POSTKOMUNISTYCZNE

PAŃSTWA WYPEŁNIAJĄCE NISZE 
PRZEMYSŁOWE

PAŃSTWA WYPEŁNIAJĄCE NISZE 
SUROWCOWE

PAŃSTWA SŁABO ROZWINIĘTE (ok.. 50%)

12

Miejsce

Państwo

1

USA

2

Japonia

3

Chiny

4

Niemcy

5

Francja

6

Wielka Brytania

7

Włochy

8

Brazylia

9

Rosja

10

Hiszpania

NAJBOGATSZE PAŃSTWA ŚWIATA

13

Najbogatsze państwa świata -  PKB

10 najbogatszych

reszta świata

40%

60%

14

Państwa średniej rangi: 

m.in.. Polska, Czechy, Węgry

Państwa wasalne i zależne (minipaństwa)

oraz 

Stolica Apostolska 

Mocarstwa

Państwa małe i 

karłowate

Uniwersalne 

USA

Regionalne

Mocarstwa sektorowe + Indie, Brazylia, Meksyk, 

RPA, Izrael, Włochy, Hiszpania i inne

Sektorowe 

Chiny, Japonia, Niemcy, Francja, WB, Rosja.

Państwa upadłe- ok.30

15

SUWERENNOŚĆ

•Formalny status państwa

•Samodzielny i nieograniczony udział w 
życiu międzynarodowym

•Zdolność traktatowa

•Prawo legacji

•Zrzeszanie się w organizacjach 
międzynarodowych

•Pozytywna

•Negatywna

•Zewnętrzna

•Wewnętrzna

16

PAŃSTWO A 
ORGANIZACJA

Państwa są bytami 
suwerennymi, a 
organizacje takich 
atrybutów nie mają.

17

WSPÓLNOTY EUROPEJSKIE 
JAKO SZCZEGÓLNY PRZYKŁAD 
OGRANICZENIA SUWERENNOŚCI

18

WPŁYW GLOBALIZACJI NA MIEJSCE I ROLĘ 
PAŃSTWA W STOSUNKACH 
MIĘDZYNARODOWYCH

PAŃSTWA 
WYSOKO 
ROZWINIĘTE - 
TRIADA

PAŃSTWA 
UPADŁE

19

PRZECIW

ZA

prywatyzowane 

przedsiębiorstwa 

przynoszą dochód w 

przeciwieństwie do 

utrzymywanych czasem 

sztucznie państwowych 

molochów. Mniejsza 

biurokracja to 

sprawniejsze działanie. 

 

w krajach słabiej 

rozwiniętych, w których 

państwo próbuje 

wycofać się ze swoich 

funkcji, może dochodzić 

do nadużyć, 

łapówkarstwa i innych 

negatywnych zjawisk. 

 

20

Zmiany w wykonywaniu 
zwierzchnictwa 
terytorialnego i 
personalnego

Przenikliwość
Deterytorializacja
Obywatele o prawach 
uniwersalnych
Globalny terroryzm

21

SUWERENNOŚĆ

TRAKTATY 
WESTFALSKIE

DZISIA
J

istnienie państw 
suwerennych, całkowicie 
niezależnych od władzy 
papieża i cesarza, 
wzajemne uznanie 
autonomii od zewnętrznej 
ingerencji, władza 
najwyższa należała do 
władcy absolutnego, była 
nieograniczona i wyłączna. 

Ograniczenia 
Prawo do pokoju 
dekolonizacja 
prawo narodów i 
ludów do 
samostanowienia. 
Rozwój praw 
człowieka

22

Czy w dobie globalizacji 
można mówić o 
suwerenności, na czym 
ewentualnie ona 
polega?

•niezależność konstytucyjna wewnętrzna 

•niezależność  zewnętrzna

•zdolność decydowania o zakresie własnej 
kompetencji (competence comptence),

23

Kiedy dochodzi do utraty 
suwerenności?

•zaniknięcie państwa (np. Polska w czasie 
rozbiorów),

•połączenie kilku państw w federację (np. 
Szwajcaria w 1648), 

•rozpad istniejącej federacji (ZSRR, 
Czechosłowacja)

24

KORPORACJE

organizacja,
przedsiębiorstwo, 
jednostka, 
podmiot ekonomiczny
działa w 2 lub więcej państw,
może mieć różny status prawny
może zajmować się różnymi rodzajami 
działalności (handel, usługi, itp.)
może mieć różny status własnościowy 
(publiczna, prywatna, mieszana)

25

0

5

10

15

20

25

państwa

50 największych korporacji świata

USA
WB
Holandia
Niemcy
Francja
Szwajcaria
Wlochy
J aponia
Bermudy

26

UPODOBNIENIE DO PAŃSTW:

•dzielą się na potęgi i korporacje 
słabsze, 

•posiadają interesy globalne, 

•dokonują fuzji (joint ventures) i 
wchodzą w strategiczne alianse,

•wykazują pewną zdolność do 
działań w płaszczyźnie 
międzynarodowej

•wpływają na stabilność czy 
osłabienie pieniądza, na bilans 
handlowy

•decydują o postępie technolog. i 
rynku pracy,

•oddziałują na politykę krajów 
macierzystych i krajów goszczących,

•posiadają silne lobby 
międzynarodowe,
 

27

 

NIE MA 
GLOBALNEGO 
RZĄDU CZY 
GLOBALNEJ 
ORGANIZACJI, 
KTÓRA MOGŁABY 
ZASTĄPIĆ 
PAŃSTWO.  

28

DZIĘKUJEMY ZA 
UWAGĘ

MONIKA BOŃKA
SYLWIA DEC