Poglądy Hanselmanna 

dotyczące 

     pedagogów i 

andragogów

Ewa Korczyńska 

Katarzyna Kierat

Grupa 3 

 

 

     

        

Hanselmann o 

pedagogach

 

,,To właśnie nauczyciel dziecka jest 

sprowadzany w niezauważalny sposób na 

mylną drogę przekonania,że to on 

właśnie, nie tylko musi zawsze wszystko 

lepiej wiedzieć i umieć niż dziecko, po 

prostu musi być wszechwiedzącym i 

wszystkoumiejącym we wszystkich 

problemach życiowych, ale też nim jest w 

rzeczywistości (..)”

 

 

 Nauczyciele nie zdają sobie 
sprawy z :



podlegania procesowi 
skostnienia



zamknięcia się na 
rzeczywistość 



zaufania sobie bez próby 
konfrontacji swej wiedzy ze 
światem i jego wymaganiami

 

 

 

Zdaniem Hanselmanna człowiek skostniały 
duchowo:



nie odczuwa potrzeby dalszego uczenia się



za niepowodzenia obarcza świat zewnętrzny



jest skłonny do pouczania innych oraz 
naprawiania różnych instytucji zgodnie z 
własnym wyobrażeniem dobra i zła



ponadto zanika samokrytycyzm oraz pojawia 
się niezdolność do obiektywnej samooceny

 

 

    

Wielcy wychowawcy 

narodu

,,(…) ludźmi,którzy zaczynali cięgle na 

nowo, mimo nieustających rozczarowań 

odnośnie ludzi, ciągle na nowo 

nabierającymi otuchy i wiary z uwagi na 

bliźnich. Ich spojrzenie nie było zmącone 

żadną wiedzą fachową akademickiej 

psychologii i pedagogiki, a ich dobre chęci 

nie zostały sparaliżowane ani respektem 

przed paragrafami, ani jękami wszystkich 

ludzi słabej woli(…) powinno się (…), ale 

niestety nic nie można zrobić!(…)”

 

 

Źródła aktywności i sukcesów 
wybitnych ludzi



duchowa żywotność



siła przeżywania ideałów 



zaangażowanie w proces doskonalenia 
świata i siebie



wiara w człowieka



przekonanie o możliwości pokonania 
wszelkich przeszkód



pełne zaangażowanie w proces 
przekształcania świata

 

 

Wartości decydujące o sukcesie 
życiowym

 



zdolność do bezgranicznego 
oddania się służbie dla własnego 
narodu 



doświadczenie życiowe związane 
z działalnością ukierunkowaną na 
realizację dobra narodu 

 

 

Skłonność do pouczania innych,
manifestującą się u andragogów z
upodobania, potęguje jeszcze:
 



dążenie do dowartościowania się 



pragnienie posiadania władzy 

 

 

Prawidłowość kształtowania się 

andragogów z upodobania

. 

Prawidłowość ta wyraża się w "samozakochaniu się 

aż do ślepego przeceniania siebie, które to nie 

czuje się usatysfakcjonowane tajemnie rzuconym 

spojrzeniem w lustro tak jak Narcyz nad 

brzegiem cichego jeziora. Dla fałszywego wodza 

bowiem masa ludzi staje się lustrem, a lustro to 

musi wydawać głos, musi wznosić okrzyki 

radości, bić brawa. Na tę szczególną formę 

narcyzmu i ekshibicjonizm chorują wszyscy ci, 

którzy nie chcą maszerować w cywilizowanym 

tłumie ludzi, ale pragną stać na jego czele lub 

obok tej masy, dostrzegani jako dumni".

 

 

H. Hanselmann wyróżnia 

typ andragoga totalitarysty

Wskazuje na istnienie i 

funkcjonowanie u andragogów z 

upodobania motywu sadyzmu.

 

 

W poglądach H. 

Hanselmanna widoczny 

jest wpływ Z. Freuda 

"

Często kształcące i wychowawcze zajęcie 

się innymi, podyktowane jest nie jakąś 

*żądzą*, lecz ucieczką od samego 

siebie, od pierwotnego cierpienia na 

Ego. Jest to ucieczka od własnych, tylko 

pozornie nierozwiązywalnych 

problemów w małżeństwie, w pracy czy 

społeczeństwie".

 

 

Według H. Hanselmanna 

warunkiem koniecznym bycia 

prawdziwym pedagogiem 

jest posiadanie odpowiednich 

uzdolnień i kwalifikacji,a 

także powołania.

 

 

Sprawdzianem uzdolnień 

andragogicznych jest, zdaniem H. 

Hanselmanna, miłość do ludzi.

  

Układem odniesienia dla 

działalności andragoga jest 

porządek boski, w którym miłość 

do ludzi odgrywa ważną rolę.

 

 

Podsumowanie 

Poglądy H. Hanselmanna są z jednej strony wyrazem 

krytyki systemów totalitarnych, z drugiej zaś jego 

poglądy andragogiczne są wyrazem respektowania 

odkryć psychoanalizy umożliwiającej wykrywanie 

podświadomych motywów kierujących zachowaniem 

andragogów z upodobania.

W jego poglądach wyraźny jest wpływ religii.

Uznanie, że podstawą moralną i światopoglądową 

zawodu andragoga jest miłość do ludzi i zdolność do 

ograniczenia własnego Ja jest dowodem zrozumienia 

przez H. Hanselmanna humanistycznego i religijnego 

sensu wychowania dorosłych.

 

 

Bibliografia 

Turos L. Andragogika ogólna Wydawnictwo 

Akademickie Żak,

Warszawa 1999