dr Karol 

Dąbrowski

karoldabrowski@o2.pl

Podstawy 
prawoznawstwa

Kultura prawna

 

 

Kultura

 =ogół 

wytworów 
materialnych
i niematerialnych 
stworzonych przez 
człowieka 

Jan Szczepański (1913 - 2004)

 

 

Kultura
a cywilizacja

* wielość kultur - 
wielość cywilizacji

 

 

Definiowanie 
kultury

* opisywanie składników 
(perspektywa opisowa)
* dorobek pokoleń (historyczna)
* zespół norm (normatywna)
* zbiór dyspozycji psychicznych 
(psychologiczna)
* struktura
* zjawisko niebędące naturą 
(genetyczna)

 

 

Wpływ kultury na 
życie społeczne

* socjalizacja i kształtowanie 
osobowości
* kreowanie systemu norm
* ustalanie wzorców zachowania
* tworzenie instytucji społecznych

 

 

Uczestnictwo
w kulturze

* przyswajanie

* tworzenie

źródło: Wikimedia Commons, autor Rubin, 20 kwietnia 2008.

 

 

Kultura a prawo

* system prawny jako system 
kontroli społecznej
* społeczny charakter prawa
* rola wartości, norm i orientacji 
politycznych
* wyprowadzanie wartości prawnych 
(równość, wolność, pewność obrotu 
prawego)
* stabilizacja ładu społecznego
* narodowy charakter prawa

 

 

Świadomość prawna

* część świadomości społecznej
* jednostkowa i grupowa
* role społeczne - role prawne
* elementy
** wiedza o prawie (ogólna, 
operacyjna, profesjonalna)
** oceny
** postawy
** zachowania

 

 

Oceny wobec prawa

* zasadnicze (słusznościowe)

* celowościowe (utylitarne)

 

 

Postawy wobec 
prawa

* legalistyczna

* oportunistyczna

* konformistyczna

 

 

Kultura prawna

zespół zjawisk i cech porządku 
prawnego, ponadnarodowych, 
dotyczących pojmowania prawa, 
jego funkcji, źródeł, konstrukcji 
rozumowania prawniczego, 
mechanizmu edukacji prawniczej, 
socjalizacji prawnej, zasad 
funkcjonowania organów ochrony 
prawnej itp.

 

 

Kultura prawna c.d.

prawo stanowione (civil 
law)

prawo precedensowe 
(common law)

 

 

Aspekty kultury 
prawnej

* rozumienie i pojmowanie prawa - 
jego roli w życiu społecznym
* funkcje i cele prawa (ochrona 
wolności obywateli, instrument 
panowania politycznego)
* podstawy aksjologiczne prawa
* socjalizacja prawna 
(internalizacja)

 

 

* rola prawników i orzecznictwa 
sądowego - stosunek do administracji 
publicznej
* edukacja prawna (nauka norm w 
rodzinie i środowisku) i prawnicza 
(uniwersytecka nauka prawa)
* rozumowania prawnicze

Aspekty kultury 
prawnej c.d.

 

 

* sposób tworzenia prawa - źródła 
prawa - miejsce konstytucji
* wpływ religii i instytucji 
wyznaniowych na prawo - laicyzacja 
prawa
* represyjność prawa
* funkcjonowanie władz publicznych, 
samorządu terytorialnego, organów 
ochrony prawnej

Aspekty kultury 
prawnej c.d.

 

 

Normatywne ujęcie 
kultury prawnej

wąskie ujęcie kultury prawnej: 
wiedza o prawie, stosunek do niego, 
poglądy, oceny i postulaty zmian

 

 

szerokie ujęcie kultury prawnej: 
kultura prawa w ujęciu wąskim + 
stan prawa, doktryny prawne, nauka 
prawa, normy prawne, instytucje 
prawne, relacje z polityką i 
moralnością

Normatywne ujęcie 
kultury prawnej

 

 

Kultura prawna a 
język etniczny

środek utrwalania i obiektywizacji 
prawa a zarazem element narodowej 
kultury prawnej

 

 

Europejska kultura 
prawna

* wspólnota wartości - tradycja - 
filozofia grecka - prawo rzymskie - 
religia chrześcijańska - prawa 
człowieka - demokracja - personalizm 
- legalizm - pluralizm - intelektualizm 
- ekocentryzm - zasady prawa
Europejskiej

 

 

* ponadnarodowa kultura prawna: 
wspólnota wartości i zasad (wartości i 
zasady) - wspólnota językowa (język) - 
instytucjonalna (instytucje) - 
jednolitość orzecznictwa (sądy)
* edukacja i wychowanie
* przesłanki integracyjne: globalizacja 
- obrót gospodarczy - upowszechnienie 
praw człowieka - mobilność ludzka - 
kontakty międzykulturowe - rozwój 
komunikacji
* wpływ Rady Europy i Unii 
Europejskiej

 

 

Kultura prawna
a kultura polityczna

wzajemne 
zależności...